Las maschinas ramplazzan betg igls carstgangs

(pb) L’emda passada è stada en’emda da project per amprendistas ed amprendists da legnamer ed igls scolars digl scalem superiour digl antier Surmeir. La dumonda centrala era schi las maschinas vignan a ramplazzar adegna daple igls carstgangs? La rasposta è en cler NA. Ma la digitalisaziun vign sainza retign ed a midar bler aint igl futur. Igl legnamer era chel mastirant tgi geva principalmaintg anturn cun la cuntgidela, igl pe-tgora ed igl meter. Angal ple nostalgia! Tar strousch en oter mastier è sa mido tant scu tar chel. La digitalisaziun è neida an moda d’invasiun ed igl svilup an chella direcziun è anc dei betg a fegn e saro cuntinuo. E schi ins vei tge tgi las maschinas son tot far oz, seia chegl igl CNC u igl roboter, alloura vign propa la dumonda schi igl carstgang scu manual vegia ansomma plaz tranter tantas maschinas. Enrico Uffer, igl possessour e manader dalla Uffer SA, dat cò ena clera rasposta: «La maschina è da prancepi tgutga. Ella savess far ansomma navot sainza igl carstgang tgi stò deir ad ella tge tgi ella stò far e stò pavlar ella cun datas.» E per saveir far chegl ins stoptga aveir las cunaschientschas da basa. Chellas cunaschientschas tgi ins survign aint igl amprendissadi da legnamer. E chegl da maniera anc convenziunala. Naturalmaintg tgi er chel amprendissadi ò dasperas la part manuala adegna daple elemaints tecnics ainten la scolaziun ed adegna daple elemaints dalla digitalisaziun.

Bler pi spert cun igl computer

Las maschinas ed ansomma la tecnica mechanica e digitala ramplazzan damai betg igl legnamer, mabagn sustignan el ainten la sia lavour. Eneda tgi igl CNC u igl roboter, chellas maschinas tgi ins pò far en’antiera seria da pass da construcziun on las datas, alloura è el fitg spert. Per en elemaint cunter lavegnas tgi ins ò p. ex. construia durant l’emda da project ò el ca. otg minutas, dantant tgi per la construcziun manuala ins dovra ple tgi dus ouras. Siva lavoura el bler pi exact. El ò ena precisiun enorma, fò nigns sbagls e cotras ins dovra pi pac material (lenn). E scu patrung manegia EUffer: «La maschina è mai malsanga, ed è mai stancla.» Er tgossas tgi èn decisivas ainten la rentabilitad dad ena interpresa.

La maschina so pero far navot schi ella n’ò betg las datas. E cun chella vign ella pavlada antras spezialists. Tals tgi on fatg la scolaziun sen computer per dessignier igls elemaints tgi èn da construeir e tgi dattan aint las maseiras exactas noua tgi dat en tagl, noua tgi vign aint ena struba u schiglio en elemaint da metal u en oter material. Per saveir far chegl dovrigl eneda la scolaziun da basa scu legnamer. Siva ò chel la pussebladad cun ulteriouras scolaziuns da sa spezialisar ainten chella direcziun. Pussebel è er sur matura professiunala da far ena scol’ota an direcziun da tecnicist da lenna. Da chels èn pladias differents tar la Uffer SA a Savognin.

I seia er betg uscheia tgi oz lavouran tar el angal spezialists an direcziun da construcziun da lenna, mabagn spezialists dad informatica, spezialists da tecnica da maschinas, spezialists da distribuziun ed an otras direcziuns.

Pertge la digitalisaziun tar igls legnamers sa restranscha oz betg sen la construcziun, mabagn è preschainta sen igl antier menaschi cun tot igls contacts interns ed externs. Ins discorra cò dalla «revoluziun industriala 4.0». Chegl pertotga d’ena vart l’automatisaziun, la reit da colliaziun, chegl tgi ins nomna Clout Cumputing, internet dalla tgossa (IOT), Big Data etc. D’ena vart geia chegl ainten chella direcziun tgi alla finala seian tot igls apparats colliias egn cun l’oter. La reit da communicaziun funcziunga vertical ainten l’interpresa da sensom anfignen giudem ed er horizontal sen igl antier mond. Ed alla finala vignigl a dar ena digitalisaziun digl gôt anfignen tar igl bietg da lenn. La planisaziun, la vendita, la spediziun etc., tot geia sen chella veia e chegl sur igl antier mond.

Strousch da survagneir luvrants

Tgi igl mastier digl legnamer ò survagnia bler daple muntada ed er daple valeta ainfra igls mastiers mossa er igl fatg tgi la dirada digl amprendissadi da treis onns è neida dulzada da treis sen quatter onns. E schi gl’era eneda uscheia tgi scolars betg schi ferms sa decidivan per igl amprendissadi da legnamer schi seia chegl oz oter. Oz ins giaveischa pitost scolars ferms cun talent per cefras e geometria essend tgi geia adegna daple ainten la direcziun da dessignier igls objects directamaintg sen computer e da nizigier la tecnica via digitalisaziun.

Dantant i seia fitg grev da cattar giovens e giovnas sen chella branscha. Igl mument vegia el en sulet amprendist. El vess gugent mintg’onn dus, chegl fissan damais otg per pi tard er saveir profitar dad ampluias bagn scolos ed instruias. Sen inserats dattigl ainten la regiun stousch en resung.

Er legnamers cun experientscha seian strousch da cattar: «Ia savess pladeir dumang anc 20 legnamers. I fò mal da stueir deir giu ena lavour siva l’otra perchegl tgi vagn betg las resursas humnas», dei Uffer. En problem seia er tgi la Svizra vegia an chegl tgi pertotga las habilitads professiunalas da mastirants en grond avantatg anvers igl exteriour. Uscheia ins saptga strousch pladeir legnamers digl exteriour. Zont schi geia an direcziun tecnica e digitalisaziun. Igl patrung dalla Uffer SA cumparaglescha angal cun la nossa tera vaschigna, l’Austria ed igl «Bregenzerwald», noua tgi la construcziun an lenn vegia gronda tradiziun: En legnamer EFZ (cun attestat federal) vigna respecto lò prest scu en medi.