Uschia vesa la 
stad 2060 ora

Perscrutaders han quintà prognosas dal clima futur uschè exactas sco anc mai. Legraivlas n’èn las vistas betg. La stad chauda e sitga 2018 saja stà in sguard en il futur, di Reto Knutti da l’ETH Turitg. El ha collavurà vi dals novs scenaris dal clima che la confederaziun ha laschà far. «La stad 2003 han ins ditg: Insatge uschia na datti gnanc. Uss essan nus sin in punct cura che quai sa repeta mintga pèr onns. Quai ston ins cuntinuar a considerar.» L’onn 2060 vegn ina stad normala a vesair or uschia: «Durant la mesadad dals dis ils mais fanadur ed avust vegnan las temperaturas ad esser sur 30 grads. Ed intgins dis vegnan a purtar sur 40 grads», di Knutti. Cunzunt pertutgadas vegnan ad esser citads, damai che l’aria sa stgauda là pli fitg pervi dal bler betun ch’en auters territoris. Cun agid da pli sperts computers e meglras simulaziuns pon ils perscrutaders far ussa prognosas pli exactas. Uschia vegn il cunfin da nulla grads ad esser 400 fin 600 meters pli aut il 2060. Gia ils davos 50 onns è quest cunfin sa muventà per 400 meters ensi. Tut tenor regiun vegn il dumber dals dis cura ch’i naiva ad esser different. A Tavau per exempel vegni a naiver l’onn 2060 anc durant 30 dis, cumpareglià cun 50 dis ozendi. Ed a Crans-Montana en il Vallais sa reducescha il dumber da dis cura ch’i naiva dad ozendi 40 sin anc la mesadad.

Suenter ina stad da chaliras pudess in u l’auter avair plaunsieu avunda da las temperaturas autas. Schebain ch’i aveva dà in lev rinfrestg cun la naiv e la plievgia la fin d’october èsi dapi il cumenzament dal november puspè fitg miaivel. Ils viandants ed ils mountainbikers pon sa legrar sin in’entschatta da november plain sulegl e temperaturas miaivlas. Il cumenzament da quest’emna ha gia purtà temperaturas d’enturn 20 grads. Quai grazia al favugn. Tenor Jürg Zogg dad SRF Meteo n’è quai nagut extraordinari. Il november èsi savens il cas ch’il favugn dirigia l’aura en il Grischun. Las temperaturas restan fin la fin d’emna sin in nivel aut, ma in record na muntan quellas betg. La temperatura maximala ch’è vegnida mesirada insacura en il Grischun il november è stada 24,4 grads. Questa temperatura han ils meteorologs gì mesirà ils 6 da november 1997.

En il chantun Lucerna ha la polizia arrestà in giuven da 17 onns. El vegn suspectà dad avair extorcà ina giuvna da 14 onns cun fotos ch’ella era niva. Quai rapporta l’agentura da novitads SDA sa referind ad ina communicaziun da la Procura publica lucernaisa. Sin la plattafurma sociala snapchat haja il giuven scrit cun la giuvna – e surmanà ella da trametter fotografias ch’ella è niva. Suenter haja il giuven pretendì 400 francs per betg publitgar las fotos en l’internet. En ina surdada anonima haja el survegnì ils raps e lura cuntinuà da pretender daners. La giuvna ha silsuenter alarmà la polizia ch’ha pudì identifitgar il delinquent supponì per «sextorsiun». El saja vegnì arrestà en ses lieu da domicil en il chantun Lucerna, ha communitgà la Procura publica. La procedura saja stada pretensiusa perquai ch’ins haja stuì pretender las datas via dumonda d’assistenza giudiziala en ils Stadis Unids. Là è la sedia da l’interpresa Snapchat.

Las Viafiers federalas (VFF) mettan a disposiziun dapli bigliets bunmartgads e procuran per trens pli schubers. Quai èn duas mesiras en vista als pretschs d’energia pli bass che las VFF ston pajar. Las mesiras entran en vigur il 1. da schaner 2019. Cun augmentar l’effizienza haja la furnitura d’electricitad, la VFF Energia, pudì augmentar sia rentabilitad, scrivan l’Uffizi federal da traffic e las VFF en ina communicaziun. Ed uschia possia l’interpresa sbassar ses pretschs d’electricitad per las viafiers. Il nov pretsch d’electricitad va en vigur il 1. da schaner 2019. La SBB Energia na procura betg mo l’electricitad per las Viafiers federalas, pia per l’agen diever. L’interpresa ha era l’obligaziun dada da la confederaziun da furnir l’electricitad a tut las viafiers che dovran il current alternant. Sin la Viafier retica n’ha quai dentant nagin’influenza damai che quella retira sia electricitad d’auters lieus. Il pretsch d’electricitad per las viafiers pli bass distgargia il traffic da persunas regiunal e quel sin distanza mintgamai per otg milliuns francs ad onn, scriva l’Uffizi federal da traffic. Tar il traffic da rauba sa tracti da tschintg milliuns francs damain. Il BAV spetga che las viafiers dettian enavant il sbassament dal pretsch.