Far naiv – 
er sch’igl è pli chaud

A Puntraschigna è pront il nov sistem per far naiv artifiziala. En ina tur da sfradentar vegn preparada l’aua uschia ch’ins po cumenzar a far naiv a partir dad ina temperatura da var –1,5 grads. Uschia vai meglier da preparar las loipas da passlung. Da principi pudessan vegnir ennavadas las loipas da passlung gia dapi il prim da november 2018 – ma las temperaturas miaivlas en las valladas na permettan betg quai. Normalmain vul quai temperaturas da circa –4 grads per pudair cumenzar cun l’ennavar. Dentant betg tar tuts – a Puntraschigna è quai a partir dad uss istorgia. La vischnanca ha fabritgà ina tur da sfradentar l’aua e quella duess facilitar il far naiv gia tar –1,5 grads. L’indriz prenda l’aua or dal reservuar da l’aua da baiver nua ch’ella ha ina temperatura constanta dad otg grads. En la tur da sfradentar vegn lura sprinzlada l’aua sco plievgia sur elements che sumeglian patgnas e sfradentada cun agid dad aria fraida giu sin dus grads. Quai è ina temperatura ideala per far naiv. Or dad in batschigl, nua che l’aua sa rimna, vegnan spisgentads lura ils chanuns da naiv cun l’aua necessaria. Quel indriz è vegni fabritgà per ennavar las loipas da passlung. Puntraschigna elavura var sis kilometers loipa cun naiv artifiziala. L’onn passà aveva la vischnanca duvrà var 13 000 meters cubic aua per far la naiv per la loipa da passlung.

Ils da Cuira han puspè ina giada da votar davart ils implants da sport da l’Obere Au. Suenter ch’els han laschà ir il 2014 da la glatscha giu la gronda part dal project da sanaziun e renovaziun han els ils 25 da november da votar davart in nov project. Ils indrizs da sport a Cuira e lur sanaziun èn dapi onns in politicum fitg dispitaivel. A la votaziuns dals 25 da november va quai concret per il project «Eisball» ed in credit brut da 43,93 milliuns francs. Il project preveda il suandant: In bajetg da gardarobas cun tribunas e tetg (confurm per gieus da ballape da l’emprima liga ed American Football), ina plazza da ballape tar il bajetg da la tribuna, quatter plazzas da ballape (duas confurmas per gieus da ballape da la segunda liga e duas confurmas per gieus da la terza fin 5avla liga)ed ina halla da glatsch per trenament (confurm per la prima liga da hockey sin glatsch). Suprastanza e parlament cusseglian da dir gea al project «Eisball». Era las partidas politicas da Cuira sustegnan cun excepziun da la pps il project da prest 44 milliuns francs. L’istorgia dals implants da sport Obere Au ha gia cumenzà l’onn 1971. Quella giada aveva il suveran da Cuira ditg GEA ad in’emprima etappa: In bogn avert, in bogn cuvert, ina plazza da glatsch artificial, sis plazzas da tennis, ina sauna ed ina halla da chavaltgar èn vegnids construids fin il 1974. Da quel temp ha quai custà radund 27 milliuns francs. Radund 50 onns pli tard ha quai lura gì num ch’i fiss uras da sanar e renovar ils implants. Igl è vegnì fatg plans ed analisas e la stad 2009 ha il president da la citad da lura Christian Boner preschentà il project. Per 35 milliuns avessi duì dar trais hallas da sport, ina halla da raiver, ina plazza da ballape cuverta ed ustarias e quai sut il num «Sportcampus». In onn suenter era il messadi sin maisa – il parlament da Cuira ha dentant refusà quel. Sco emprim stoppian las finanzas vegnir sanadas avevi gì num.

Persunas dischoccupadas ston pajar pli pauc per la premia da ristg da la cassa da pensiun. Il cussegl federal ha reducì la tariffa da la contribuziun da 1,5 sin 0,25% da la paja dal di coordinada. La nova regla vala a partir da l’auter onn. Grazia a la reducziun vegnian ils dischoccupads ed il fonds da l’assicuranza cunter la dischoccupaziun distgargiads per radund 20 milliuns francs per onn. Quai scriva il Secretariat da stadi per l’economia. Raschun per il sbassament è la pli pitschna summa da donn dals onns passads. Quella ha manà ad in grad da garanzia stabil. Dischoccupads assicurads èn sur il fonds segirads per ils ristgs da mort ed invaliditad.

La decleranza da nunvalaivladad da la votaziun da Moutier daventa in cas per la Dretgira administrativa da Berna. Il cussegl communal da Moutier ha decidì da far recurs cunter la decisiun da la prefecta. La vischnanca da Moutier n’accepta betg che la votaziun dal 2017 davart a tge chantun che Moutier duai appartegnair è vegnida declerada sco nunvalaivla. Ella tira vinavant la decisiun avant la Dretgira administrativa da Berna, quai ha decidì il cussegl communal da Moutier. L’entschatta dal mais ha la prefecta approvà ils recurs cunter la votaziun dal zercladur 2017. La votaziun, nua ch’ina stgarsa maioritad ha decidì che Moutier duaja tutgar al chantun Giura, è uschia nunvalaivla.

Passa 270 persunas dal fatg han discutà durant ina conferenza naziunala co cumbatter la violenza cunter dunnas e la violenza a chasa. La confederaziun, ils chantuns e la societad civila vulan uschia chattar las mesiras necessarias per realisar l’uschenumnada «Convenziun dad Istanbul». Violenza cunter dunnas e violenza a chasa vul dir en Svizra: Mintga di vegn l’integritad sexuala d’indesch persunas violada, da quai èn nov dunnas e buobas. E radund mintga duas emnas mora en Svizra ina persuna pervi da violenza a chasa. Per evitar e cumbatter la violenza cunter dunnas e la violenza a chasa ha il Cussegl da l’Europa fatg ina convenziun. E dapi il 1. d’avrigl 2018 vala quella er en Svizra. La conferenza naziunala dal mardi ha gì sco finamira da rinforzar las stentas gia fatgas enfin uss. Ed ella vul cuntanscher ina meglra coordinaziun tranter las autoritads ch’èn confruntadas cun las consequenzas da la violenza cunter dunnas e da la violenza a chasa.