Il buc, la corna e la Constituziun

Dad Andreas Cadonau / ANR

Tge fatschenta il burgais svizzer actualmain? Migraziun, clima? Na, la vatga. Ella e medemamain quella da la chaura e dal buc chaura domineschan il disput public. Va quai tenor l’iniziativa per las vatgas cun corna en votaziun ils 25 da november vegn la Constituziun svizra amplifitgada cun la pretensiun dad indemnisar possessurs da vatgas, taurs, chauras e bucs chaura sch’els laschan ad els la corna.

Gist 170 onns dumbra la Constituziun federala dapi ch’il suveran svizzer ha acceptà sia emprima varianta l’onn 1848. Il svilup da quell’ovra e sias adattaziuns ed amplificaziuns èn in mussament da l’abilitad da las autoritads politicas e da la populaziun da s’adattar a novas circumstanzas e da mantegnair in construct statal a favur dad ina societad multiculturala e multiconfessiunala. Adattaziuns succedidas bainduras sin pressiun politica d’ordvart e charplinas internas. Soluziuns sco la circulaziun libra da persunas tranter ils chantuns e la libertad a commerzi e hanletg nun eran garantidas l’entschatta. La pussaivladad dada al suveran da contribuir direct via iniziativa ad ina revisiun parziala da la Constituziun datescha da la midada dal 19avel sin il 20avel tschientaner. La constataziun che dunna ed um sajan duas creatiras equivalentas cun medems dretgs ha chattà la via en la Constiziuns svizra pir l’onn 1981. Nagin chapitel glorius, ma tuttina è l’istorgia da nossa Constituziun er in’istorgia da success.

Ussa dentant s’avischinan la Svizra moderna e sia Constituziun ad in punct culminant e probabel senza paregl global. Il buc chaura respectiv sia corna retschaiva speziala menziun en la Constituziun per cas ch’il suveran accepta l’iniziativa. A l’uman modern urban lunsch davent dal buatsch è la corna da la vatga in segn d’innocenza, en la realitad strusch avant maun. Blera bella baincreschida corna nun è sulet il resultat natiral, mabain creschida en la direcziun giavischada via intervenziun humana. Schebain ina repartiziun da subvenziuns agraras a favur da possessurs dad animals da niz cun corna è inditgada u betg pon ins esser da different maini. 
La resposta sin quella dumonda ha dentant pers nagut en la Constituziun. 
Sco pur ed uschia commember dad ina pintga part 
da la populaziun en possess da vatgas, notabene, lasch jau a mias atgnas vatgas la corna, renvieschel dentant l’iniziativa per la vatga cun 
corna.