Atun cun speronza

da sur Martin Bearth, Mustér

Igl atun che scua puspei naven tuts fastitgs da veta fa sepanzar bein enqual carstgaun. Il murir dalla natira fa endamen a nus viandonts nies agen murir, nies agen viadi che finescha enzacu ella mort.

E gest en quei temps plitost melanconic udin nus en baselgia plaids da Jesus che savessen far sterment. El di: «Il sulegl vegn a sestgirentar, la glina vegn a piarder siu clar, las steilas vegnan a curdar giu da tschiel, e las forzas dil tschiel vegnan zaccudidas (Mc 13, 24–25). Propi in atun total.

Mo sch’ins contempla ussa gl’atun pli datier las frastgas da plontas, caglias e bostga, san ins observar dapertut pigns brumbels ch’annunzian gia nova veta, ina nova primavera.

Enzatgei semegliont savein nus era observar els plaids da Jesus. El cuntinuescha e di: «E lu vegn ins a veser il Fegl dil carstgaun a vegnend sin las neblas cun gronda pussonza e maiestad» (Mc 23, 26). El ha il davos plaid. El garantescha la nova primavera, la nova veta, per sia scaffiziun, per nus tuts.

Sch’ins dat en nies temps era in’egliada silla baselgia da Jesus par’ei veramein ch’ei seigi cheu atun dil tuttafatg. Massa segns da mort expriman quei: Baselgias prest vitas, sanctuaris che vegnan spazzai ni vendi, cartents che volvan il dies alla cuminonza cristiana, leschas ed instituziuns humanas ch’ein antiquadas e stuessen vegnir revedidas, ils «mulins da Roma» che paran da star eri, munconza da pasturs ellas pleivs, fusiuns da pleivs incuntin, scandals dapertut e bein enqual auter segn d’atun e da mort.

Dat ei tonaton era ella baselgia quels «brumbels» da speronza sco ella natira e quels plaids encuraschonts da Jesus ch’annunzian nova veta, nova primavera? Sche nus contemplein pli datier quella cuminonza da Jesus crei jeu da saver observar tals segns da speronza. Nus vein per ex. ualvess giu zacu ella baselgia tons laics ch’ein s’engaschai per la cuminonza cristiana sco en nies temps: En cussegls pastorals e gruppas da liturgia, en gremis socials, sco era per cant e musica sacrala. Ed adina ei la baselgia da Jesus s’engaschada per ils paupers e fleivels, era ozildi. E nua che las valurs cristianas vegnan vividas: Toleranza, sinceradad, giustia, fraternitad, carezia… stein nus era ozildi en in mund pli human, pli gest, pascheivel e ventireivel.

La primavera arriva onn per onn, era sch’ei para gl’atun che la mort victoriseschi. La primavera arriva era ella baselgia vonzei. Buca senza nus. Ei drova nossa speronza e nossa fidonza el «Fegl dil carstgaun che stat sur tut cun sia pussonza e maiestad». Ei drova era nossa speronza el Spért da Diu ch’ei regalaus buca mo da gliez temps als apostels, mobein era oz a nus tuts e da tuts temps: A giuvens e vegls, ad umens e dunnas, a spirituals e laics. Mo ei drova era noss’oraziun, nossa fidonza ed era nies engaschi.

Gia igl onn 1976 veva il renomau cardinal Julius Döpfner dalla Germania dau ora la parola: «Leu nua che l’eucaristia ei en ina pleiv buca pusseivla ina dumengia ni l’autra duei la cuminonza da cartents tuttina seradunar al survetsch divin dil plaid. Aschia retscheiva la cuminonza ord il plaid da Diu directiva e forza per sia veta da cardientscha». – Donn ch’era tals survetschs divins van oz en emblidonza en pli e pli biaras pleivs. Cheu han gruppas da liturgia in grond e fetg impurtont pensum. La dumengia sco di dil Segner e da cuminonza entuorn la meisa dil Segner ei il pli ferm e segir segn che la «primavera» ei sin via.