Nezegiar il slontsch da fusiun d’autras regiuns

Da Hans Huonder / anr

Igl emprem da december 2016 ei l’iniziativa «contractivas da fusiun ella Cadi» cun 900 suttascripziuns vegnida inoltrada allas vischnauncas. Ella ha giu negin success. Ussa vul il coniniziant da lezza, deputau René Epp, far ina nova emprova en direcziun d’ina eventuala fusiun da vischnauncas sisum la Surselva. «L’autra jamna vegn discutau el cussegl grond davart il rapport dallas structuras communalas. Il rapport demuossa il stan ed il svilup dallas structuras territorialas el cantun Grischun ils davos 20 onns. Ils resultats ein fetg impressiunonts», di deputau René Epp. Il diember da vischnauncas ei sereducius da 212 sin 106.

El constatescha che quella reducziun ha menau ad ina migliur essenziala concernent la habilitad d’agir, il svilup territorial e la situaziun finanziala: «Las vischnauncas ein en general vegnidas pli fermas, pli autonomas e pli efficientas. Sch’ins observa actualmein la carta geografica dil Grischun ei la refuorma da vischnauncas quasi arrivada egl entir cantun. Ei dat mo pli enzacons paucs tacs alvs, aschia per exempel sisum la Surselva.»

Ina nova emprova

Il slontsch dalla fusiun da vischnauncas ch’ei staus da constatar ils davos onns en pliras regiuns dil cantun Grischun vul Epp ussa nezegiar era ella Cadi: «Dapi che l’iniziativa ei vegnida inoltrada e refusada dallas instanzas responsablas dallas vischnauncas po il svilup regiunal ella Cadi buca propi perschuader. Grazia als dus gronds investurs Samih Sawiris e Marcus Weber dat ei silmeins in progress turistic. Il temps varga ed il rest dil cantun fa vinavon. Igl ei d’impurtonza elementara ch’era la Cadi s’adatteschi a quei ritmus.» Per quei motiv recamonda el tschun puncts allas tschun vischnauncas: Crear structuras politicas orientadas al futur; elaborar communablamein ina strategia ed ina visiun; reuniun turistica; persequitar e realisar projects unics; sustener il commerci e la hotellaria sco era acquirir activamein investurs. «La Cadi drova urgentamein ina visiun e grondas finamiras: Projects unics e projects a liunga vesta che duein vegnir persequitai consequentamein», puntuescha Epp. Aschia patratga el vid reactivar il project «Porta Alpina», sustener l’iniziativa privata «Lag Salischinas», engrondir da cuminonza il Center da sport e cultura a Mustér sco liug da scuntrada per pign e grond, modernisar il bogn cuvretg a Sedrun ni era realisar in museum da cristallas cun irradiaziun naziunala en Sursassiala ed empruar da far ord Trun in mecca da cultura cun siu museum e la senda d’art. «Finamiras a liunga vesta che pon vegnir realisadas sulet communablamein e cun gronda motivaziun», di Epp.

Cun presidents 
e deputai

Igl iniziant vul clamar proximamein ils presidents communals e deputai dalla Cadi davos meisa: «Jeu sundel dil meini ch’ils deputai duein era esser dalla partida damai che lezs han in’autra perspectiva dalla caussa. Aschia savein nus menar ina discussiun ch’ei buca spirontamein locala.» Epp ei pertscharts ch’era quella emprova savess far naufragi: «Ussa stuein nus tematisar la damonda schebein nus lein interprender enzatgei ni buc e tgei via che fa senn la finfinala. Naturalmein che ton in na sco gie ad ina tala idea ha sias consequenzas. En cass d’in gie ei la cuntinuaziun d’examinar. Ina pusseivladad fuss d’incaricar in biro d’elavurar pusseivladads da collaboraziun entochen ad ina fusiun. Pusseivel fuss denton era ina fusiun dallas vischnauncas da Sursassiala, respectivamein da Sutsassiala.» Tenor Epp drova ei ella Cadi niev optimissem. Ina via futura per contonscher quella finamira fussi ina vischnaunca, ina visiun, ina strategia ed in plan da realisaziun: «Metter prioritads communablas, integrar la populaziun ed ils purtaders da prestaziun el project ed aschia crear unitad emoziunala ed identitad. Per ina strategia regiunala a liunga vesta drova ei denton igl emprem structuras politicas orientadas al futur. Nus havein il potenzial. Ei ha denton num nezegiar quel en favur d’in avegnir empermettent», puntuescha Epp.