Cuira de davantar la «capitala digl tgànt»

Cun Christian Klucker â dascurieu Bartolome Tscharner / anr

An vendergis sera â gieu liac egna manifestaziùn tut speziala a Cuira: Passa 150 cantaduras a cantadurs da seat cors ân betga me divertieu igls auditurs, mobagn ear musso igl basegns a populaziùn a politica par stgafir egn zenter pigl tgànt. L’anr â ruschano cun Christian Klucker, egn digls iniziants, sur digl intent da que project.

Tge e igl intent digl voss project «capitala digl tgànt»?

Christian Klucker: Par nus dat igl dus motivs par promover que project: Par l’egna egn cultural, par promover igl tgànt an general agl martgieu da Cuira, peia da dar egn tetg – egn datgea pigl tgànt ad igls cors da Cuira. Par l’otra vainsa egna fegnamira cultur-turistica par posiziunar igl martgieu sco «capitala digl tgànt». Quegl fuss egn nov argumaint par motivar giasts da visitar Cuira gest parve da la grànda tradiziùn digl tgànt agl Grischùn cun tut seas cors.

Alura dat igl egn basegns real a Cuira par egna «Tgea digls cors»?

Nus vagn seglmains 27 cors a Cuira. Da gliez annà fuss egn tal zenter bagnvagnieu. Cumparaglieu cugl diember d’abitànts dat igl qua egn grànd diember da cors activs a bùns. Igl fuss bi scha quels vessan egn’infrastructura adatada par far amprovas ca la fearma cultura da cors survigni egna fatscha.

Da l’otra vart, scha nus savagn porscher agl turissem que cuntegn cultural, vean ear igl turissem a far anzatge par la cultura. Igl cuntegn vainsa peia, uss satract’igl me da propagar quel.

Digls cors annà dat igl egn basegns par egna «Tgea digls cors» parquegl c’igl e diferaintas uniùns c’en malcuntaintas cun lur situaziùn da far amprovas: Igl dat egna mancànza da bùnas localitads. Da quegl annà gida l’ideia da saconzentrar sen egn zenter par survagnir daple forza pigl antier movimaint da cors. La tgea segl Arcas e adatada sco local d’amprova. Nus vagn fatg amprovas parve da las emissiùns da canera. An que conex â’gl samusso ca la tgea e adatada par que intent. Ella e ear ideala da la sia situaziùn annà: Ella e zentrala a bagn da cuntanscher. Igl noss project corespunda plenavànt agls sforzs digl cunzegl digl martgieu da radir veta agl martgieu vigl – peia e igl noss project quel ca cuntanscha sco sul las premissas da la concurenza c’igl martgieu da Cuira â mano tras per vagnir a saver tge c’ign pudessi far cun quella tgea suainter igl tains da biblioteca.

Tge evenimaints vez prieu an vesta par far davantar Cuira «capitala digl tgànt»?

Nus vagn previeu da far egna «Parada da cors», ampo sabasànd sen l’ideia da la «Parada da schlaghers». Cun egn tal evenimaint udess la publizitad ear da las activitads an quella tgea. Cun organisar da quels evenimaints radigiainsa ear veta agl martgieu. Quell’ideia â peia egn grànd potenzial. L’uniùn «Tgea digls cors» â, par dar egn exaimpel, parschuadieu l’Uniùn svizra da cors, cun inoltrar a leza la candidatura, ca la proxima Concurenza svizra da cors digl october 2021 vigni manada tras a Cuira.

Tge muntassan tals evenimaints propi par Cuira?

Igl efect da la «Parada da cors» e fetg direct: Igl antier movimaint digl tgànt vagness sustanieu ple fetg; igl dess daple amaturs digl tgànt, daple cantaduras a cantadurs. La szienzia mussa sei ca nus savagn parfegn sbassar las cuntribuziùns par las cassas da malsàns scha la glieud tgànta daple an cors. – Peia la qualitad da viver a Cuira samigliura cun egna tala «Tgea digls cors».

Plenavànt e’gl ear da gir: Sch’ign giast, ca riva a Cuira, vegn mano (avant ca visitar igl martgieu) an la «Tgea digls cors» a tgànta egn mumaint sez anqual canzùn, alura vean que giast mena ple ad amblidar igl martgieu da Cuira.

An colavuaziùn cugl Turissem da Cuira vainsa ear previeu da porscher guidadas canticas tras igl martgieu, an las qualas la musica corala stat agl zenter.

Tge mànca ànc par realisar igl voss project?

Tge ca mànca e la dezisiùn digl martgieu, segi quegl da la vart digl cunzegl digl martgieu near digl parlamaint ca dezida igls 13 da dezember. Igl e da sperar an favur digl noss project ca purtass egna valurisaziùn da var dus miliùns co igl e vagnieu calculo an egn studi.

Nus – quegl vut gir igl Heinz Girschweiler, la Martina Hug, igl Hansruedi Schiesser, l’Anna Laura Klucker ad jou – vagn fundo egn’uniùn ca porta la «Tgea digls cors». Ple tard fundassan egna sozietad sempla ca procurass pigl manaschi da quella tgea.

Tge levas cuntànscher cun la voss’acziùn segl Arcas da vendergis sera?

La situaziùn e quella ca nign sa pigl mumaint tge ca marscha cun quella tgea. Tuts ca dumondan co igl vezi or. Parquegl vagn nus dezidieu da far egn’infurmaziùn da pressa par mussar a la publizitad las fegnamiras digl noss project. Nus vagn lieu mussar igl sieus efect positiv a tge c’e vagnieu fatg tut par la sia realisaziùn, par la quala nus vagn investieu daple ca 1200 uras lavur. La fegnamira da l’acziùn segl Arcas e peia stada da mussar a la glieud ad a la politica igl potenzial da quell’ideia. Jou sund sto sursto c’igl e sto pussevel d’activar 150 cantaduras a cantadurs da seat cors par quell’acziùn.

Tge fegnamiras a lùnga vesta vez 
vus?

Natiralmeing c’igl va anavànt. L’ideia da quella tgea stat sen quater petgas. Egna petga e c’igls diferaints cors vignan a far amprovas là a statan da cumpagneia par svilupar da cuminànza ideias par novs projects.

La savunda petga e la «scola òlta populara pigl tgànt coral». An quella po mintgegn vagnir a cantar near frequentar curs, p. ex. curs par la respiraziùn, la ritmica near l’istorgia da musica – near semplamaintg cantar cun gust ad olma, sainza gràndas ambiziùns, semplamaintg parquegl c’igl fa bagn.

La tearza petga e igl turissem cultural.

A la quarta petga e igl zenter da cumpetenza c’angascha corifeas digl tgànt coral ca datan instrucziùn.

Cun que conzept â igl project da la «Tgea digls cors» egn efect positiv ad egn enorm potenzial a lùnga vesta, partge an l’Europa dat igl 37 miliùns cantaduras a cantadurs c’en activs an cors.