L’istorgia dals dus ghecos

parter

Da Viola Pfeiffer*

Jau hai in collega, al numnainsa Claudio. El abitava ensemen cun in ami, al numnainsa Flo. Flo aveva dus ghecos – quels reptils che vesan ora sco pitschens draguns. Ils dus ghecos aveva Flo ertà x-ina giada dad x-insatgi e nagin na saveva propi quant vegls ch’ils dus pitschens cunabitants eran.

Pratic vi da ghecos è ch’ins sto mo pavlar els duas fin trais giadas l’emna e ch’els na dovran er uschiglio naginas charsinadas u attenziun. Pratic è quai surtut, perquai che mes collega Claudio ha in enorm disgust da tals animalets. Mai pli mai n’avess Claudio tutgà en in dals ghecos. Uschia pavlavan els ils dus animals mintga pèr dis cun in insect ch’els bittavan en il terrari ed ils quatter vivevan ensemen en pasch.

Ma insacura è Flo s’inamurà ed ha vulì ir ad abitar cun sia nova flomma. E tar lezza n’eran ils ghecos betg bainvis. Uschia è Claudio la finala stà perencletg da surpigliar ils ghecos. Cunquai ch’els eran gia daditg tar els, spetgav’ins soviso proximamain il trapass dals dus pitschens cunabitants, uschia che Claudio na quintava betg dad avair ditg a dies ils animalets.

Uschia è quai ì in temp, fin che Claudio ha remartgà in di ch’in dals ghecos na sa muveva betg pli. L’emprim ha el pensà che quai saja forsa ina fasa da sien d’enviern normala, ma suenter in pèr emnas è el stà magari segir che l’animal saja defunct. Per far la segira ha el montà guants da protecziun, prendì ensemen tut il curaschi e prendì il pitschen or dal terrari. El era propi mort ed ins al ha pudì allontanar.

Suenter questa episoda spetgava Claudio vess ch’il segund gheco suondia ses collega en il parvis da ghecos. Mintga dus dis controllava el il terrari, ma il pitschen pareva dad esser viv sco ina mustaila. Fin ch’el è stà disparì in di. Claudio ha examinà l’emprim il terrari dad ordadora, lura dad endadens, e la finala l’entira abitaziun, ma il gheco era davent. Claudio ha lura acceptà cun in tschert levgiament il destin da ses dus cunabitants e dismess il terrari.

Tut fiss stà bun, sch’i na fiss betg tuttenina pendì in placat giun garascha: «Manca in gheco ad insatgi?» cun ina foto dal gheco sparì. In cumbat intern per Claudio. Per l’ina era il gheco fugì da sia abitaziun ed el vegniva regurdà mintga di a quest fatg. Per l’autra na pudeva el gea betg simplamain ir tar ses vischin per il gheco, perquai ch’el na pudeva gea betg prender encunter l’animal, sch’el na pudeva gnanc ina giada tutgar en el. Ed il terrari era medemamain gia davent.

La soluziun è la finala stada ina finezza linguistica. La dumonda era gea: «Manca in gheco ad insatgi?» e fatg era ch’il gheco na mancava betg a Claudio – il cuntrari. El era leds ch’el era davent. E cun quai na sa sentiva el betg obligà da s’annunziar.

Qua ves’ins puspè ina giada quant impurtant ch’in linguatg precis è. Pia, sche vus chattais ina giada in animal, scrivai sin il placat: «Tgi è responsabel per quest animal?» enstagl da «Manca quest animal ad insatgi?».

* Viola Pfeiffer ha studegià germanistica, istorgia e rumantsch a l’Universitad da Turitg. Mintgatant lavura ella vi da sia dissertaziun e mintgatant sco scolasta, ma bunamain adina scriva ella.