Amherd e Keller-Sutter el cussegl federal
DA GIUSEP CAPAUL
Igl ei fetg legreivel che l’assamblea federala ha tscharniu honorificamein duas dunnas el cussegl federal: La cuss. naz. cristiandemocrata Viola Amherd, dil Valleis-su, e la liberaldemocrata Karin Keller-Sutter, cussegliera dils stans dil cantun Sogn Gagl. Cun la magistrata da nies cantun vischin survegn la Svizra orientala puspei vusch e peisa el cussegl federal. Il medem urbescha era la nova cussegliera federala dil Valleis ora pils cantuns muntagnards. Il Grischun vegn perquei segir a profitar fetg da lur preschientscha el cussegl federal a Berna.
Eligiu duas dunnas il medem mument
Tier quella tscharna ha ei dau caussas maisudidas. Igl ei l’emprema gada che duas dunnas ein vegnidas eligidas il medem mument el cussegl federal. Quei mereta il predicat: historic. Omisduas han engraziau persuenter en tuts quater lungatgs naziunals. Ei ha fatg bein d’udir il romontsch ord bucca dad ellas il mument dalla culminaziun da lur carriera magistrala.
Viola Amherd e Karin Keller-Sutter ein la 8. e 9. cussegliera federala. Ussa cumpeglia il cussegl federal treis dunnas – ord tontas partidas sco regiuns. 2010/2011 ha ei schizun dau duront biebein in onn quater dunnas el cussegl federal (Calmy-Rey, Leuthard, Widmer-Schlumpf e Sommaruga), pia ina maioritad. Sco ins ha saviu intervegnir davos las culissas eisi maneivel pusseivel che tier la proxima demissiun el cussegl federal suonda ina dunna. Ed ellas fussen puspei ella maioritad. Las dunnas motiveschan quei cun dir ch’ellas fetschien ora varga la mesadad dalla populaziun svizra.
La maioritad ein buc academichers
Il niev cussegl federal secumpona ella maioritad da buc academichers – pia da quater da siat: Ueli Maurer: commerciant; Guy Parmelin: pur; Simonetta Sommaruga: pianista e Karin Keller-Sutter: interpreta (dolmetschra). Sper els ein treis academichers: Ignazio Cassis: miedi; Alain Berset: econom e Viola Amherd: giurista.
Il fatg che la maioritad ein buc academichers disturba denton nuotzun. E tuttina veva il «Tages-Anzeiger» publicau dacuort in artechel sut in remarcabel tetel: «Buca studegiau e tuttina cusseglier federal». Il renomau columnist dil «Sonntagsblick«, Frank A. Meyer, ha giu criticau vehement quella remarca, resalva ni plitost renfatscha. El ha citau en quei connex che la NZZ vevi giu constatau a siu temps ch’il candidat pil cussegl federal, Adolf Ogi, hagi frequentau mo la scola primara e superiura e disponi perquei strusch da premissas per surprender in tal ault uffeci. Aunc avon era vegniu renfatschau a cuss. fed. Willi Ritschard ch’el hagi fatg mo igl emprendissadi dad installatur da scaldament. E tgei eisi vegniu ordad els dus? Ogi ei staus in fetg capavel, efficient e cusseglier federal spir activitad. E Ritschard ei daventaus in excellent cusseglier federal, in cusseglier federal dils luvrers ed in regent zun popular. Facit: Mintga curriculum ei lubius per reger.
Tschun da siat cussegliers ein catolics
Bein per l’emprema ga ein tschun dils siat cussegliers federals catolics: Berset, Sommaruga, Keller-Sutter, Cassis ed Amherd. Quater cussegliers federals catolics hai gia giu dau els onns 90: Cotti, Koller, Stich e Felber, ch’era oriundamein in Lucernes da Kottwil. Las duas novas cusseglieras federalas ein omisduas catolicas praticontas. Ellas han era declarau tier lur plaid en connex cun l’acceptaziun dalla tscharna con impurtonta che la collaboraziun da tuts engaschai davontier ella societad seigi. Cuss. fed. KKeller-Sutter ha menziunau denter ils acturs da gronda influenza expressivamein era las baselgias e cuss. fed. Amherd ha puntuau dad ir entuorn cun respect in viers l’auter, senza denton enumerar zatgi concretamein.
Il portal catolic (kath.ch) veva giu supplicau las treis candidatas ed il candidat per il cussegl federal da dir co els hagien cun la religiun? Heidi Z’graggen e Viola Amherd han schau drizzar ora che lur calender da termins seigi talmein pulpius ch’ellas hagien buca temps da rispunder e Hans Wicki ha gnanc reagau.
Sulet Keller-Sutter ha rispundiu claramein: «Jeu sun catolica praticonta. Simbols cristians s’audan tier nossa cultura ed era ella publicitad.» Ella ha aunc priu posiziun ord vesta cristiana viers pliras damondas. Facit dils interrogaders: Keller-Sutter ha rispundiu suveranamein a tuttas damondas.
La promtezia da cuss. fed. Keller-Sutter, da dialogisar era cun las baselgias, ei vegnida beneventada fetg dalla baselgia catolica ed era da msgr. Markus Büchel, uestg da S. Gagl, che selegra da quella elecziun. «Quella tscharna ei in bien messadi», tenor Luc Humbel, president dalla Conferenza roman-catolica svizra. La parsura dall’Uniun svizra da dunnas catolicas, Simone Curau-Aepli, ha constatau: «Sco politicra liberala e catolica cartenta enconuschi la nova cussegliera federala Keller-Sutter tgei che las baselgias e las cuminonzas religiusas prestan tut per il bien dalla Svizra».
Gust da leger dapli?