Sontgaclau, bi che ti eis puspei cheu

La neiv ei gest arrivada a dretg temps. Silmeins en nos vitgs muntagnards sisum ils cuolms grischuns. Aschia sa Sontgaclau percuorer vitg e val sur ina biala e fina cozza da neiv. Mintg’onn serepeta igl usit dalla vegnida digl uestg da Myra, pia da Sontgaclau. Ils 6 da december, quei di nua ch’ils affons, mo era beinenqualin carschi, spetga cun desideri sin l’arrivada dil sogn. Quei um vegl cun sia barba alva, quel che sa tut tgei ch’ei curriu e passau igl entir onn ora. El che legia giu ils falliments da pign e grond, denton senza mussar cul det ed esser in sabiut che sa tut meglier. La fiasta e la viseta da Sontgaclau vegnan mintgamai tenidas la sonda e dumengia. Las casadas ein lu pil pli occupadas e vischinas e vischins han peda pil sogn. Igl usit da Sontgaclau vegn aunc tenius aults en vischnaunca da Medel e l’uniun da giuventetgna procura onn per onn ch’il sogn viseti pign e grond e quei gia dapi ch’ins sa seregurdar. Era uonn ei quei buca stau auter. Nos uclauns vegnan pli e pli bandunai e bia casas restan vitas la gronda part digl onn. Tonaton viseta Sontgaclau cun ses gidonters il pli davos encarden nua ch’enzatgi habitescha aunc. Biaras casas ein habitadas mo d’ina persuna. Mo era tals selegran sin la viseta da Sontgaclau e sia fumeglia. Las tortas ch’il ner porta cun el vegnan buca pli repartidas. Nossas mummas e babs, tattas e tats survegnevan aunc mintg’onn ina torta enta maun. Ualti carteivel vegneva tala mai duvrada e mo pendida si enzanua per far intec tema als affons. Aschia semidan ils temps, mo la tradiziun resta. Sonda sera vargada ha la giuventetgna organisau ina sentupada cun Sontgaclau. Tut la populaziun ei stada envidada da serender a Curaglia e schar puppergnar leu intec da nossa zun premurada uniun da giuventetgna. Igl emprem vegn offeriu in aperitiv, vin cauld e punsch. Ei neiva levet, las temperaturas ein migeivlas. Plaun a plaun serimna la glieud. Gie, igl ei veramein in bi temps d’advent. Silsuenter serendan giuven e vegl en sala da scola. In bien discuors denter vischins cun in migiel vin ni ina gervosa freida fa bein ad in e scadin. Avon che Sontgaclau sepresenta sin tribuna per leger giu siu oremus e presentar tuts falliments, pigns e gronds ch’ein succedi igl onn passau, porscha la giuventetgna a nus tuts ina buna suppa da giutta. Lu sepresentan ils dus Sontgaclaus cun lur fumeglia avon la raspada serimnada. L’entschatta vegnan ils catschadurs pri sut la marella. Ils lufs, la catscha supplementara ed il taur tscharva che mava ils davos onns a Curaglia per curtgins entuorn ed ei para vegnius sittaus uonn ein vegni numnai. Mo era las dispetas ed ils surpassaments dils cunfins eifer ils catschadurs ha Sontgaclau criticau. L’uniun da dunnas hagi era giu in onn turbulent. Tonaton ha il sogn ludau nossas dunnas grondamein per lur stiva da caffè avon in’jamna e la presentaziun da films vegls sur vitg e val. Purs, acturs da teater e perfin ils treis idealists pensiunai che fan ora slondas da di e da notg, il Venanzi, il Gabriel ed il Duri, ein vegni tematisai egl oremus da Sontgaclau. Era la societad da musica ch’ha tratg la faultsch el canvau ei buca vegnida schanegiada. Ei dess aunc bia da raquintar tgei che Sontgaclau ha persequitau igl entir onn ora en nossa pintga vallada. Mo las cattavegnas da levsenn ch’ils giuvenils han fatg emplenessen ualti carteivel in entir cudisch. In bi usit resta a nus en regurdientscha ed alla giuventetgna in grond cumpliment per tonta breigia e fin sensori. Lein pia, mintgin da nus, sespruar da migliurar igl onn vegnent ils pigns falliments d’uonn e prender il cussegl da Sontgaclau a cor. Esser buns in cun l’auter e prender peda in per l’auter. Pia tochen en in onn puspei.Ciprian Giger