Derasar gasettas è service public – e sto esser finanzià

parter

Cun Stefan Engler e Géraldine Savary ha discurrì Claudia Cadruvi / ANR

Ins sto gidar spert – avant che la cuntrada da pressa è deserta. Da gliez èn persvas Stefan Engler e Géraldine Savary. Ils dus parlamentaris federals pretendan ch’il maun public sustegnia la distribuziun da gasettas pli ferm ch’enfin uss. Tenor els tutga quai tar il service public. Las duas iniziativas parlamentaras ch’els han inoltrà quest’emna èn pragmaticas e pon vegnir realisadas entaifer curt temp. En quel reguard sa differenzieschan ellas dad autras intervenziuns, per exempel da Filippo Lombardi che less francar la promoziun da pressa en la Constituziun. Gliez chaschunass ina lunga debatta inclus votaziun dal pievel. Fin che la pressa retschavess effectivamain il sustegn ch’ella basegna urgentamain giessi onns.

Dunna Savary, Vus abitais a Losanna. Cun tge problems ha la pressa da sbatter en la Romandia?

Géraldine Savary: En nossa regiun vesan ins ina veritabla crisa da la pressa scritta. Gasettas sco «Le Matin» ch’ha existì 125 onns dispareschan. I dat pliras raschuns, per exempel pli paucs inserats. La difficultad per las medias scrittas è da sviluppar purschidas online, pia dad esser innovativas, ed a temp ston ellas cuntinuar a far viver la pressa sin vair palpiri e cun vairs lecturs. Quai munta in squitsch per ils editurs e squitsch per ils schurnalists.

Atgnamain han ils editurs cumenzà ils ultims onns ad edir dus products – la gasetta stampada ed anc la purschida online.

Savary: Exact. Per ils editurs da las gasettas stampadas daventa quai fitg char. Ils pretschs da distribuziun da la posta èn creschids, il dumber dad abunents è sa diminuì e tuttina ston ins producir la medema gasettas sin palpiri.

Ed en il Grischun?

Stefan Engler: Nus avain il grond quità da perder la varietad da las medias. Las redacziuns vegnan messas ensemen e las gasettas rumantschas dal di sco era quellas da l’emna èn periclitadas entras la reducziun d’abunents. Quest quità è in quità da blera glieud, pertge la gasetta è anc adina quel medium nua ch’ins tschertga las infurmaziuns crediblas. Perquai èsi l’obligaziun da la politica da sustegnair la pressa sco service public.

Vus discurris dad infurmaziuns crediblas. Empè da fake news?

Engler: La qualitad da las medias dependa da las pussaivladads da las redacziuns. Il lectur e la lectura giavischan credibilitad. Las gasettas han qua ina gronda schanza da sa differenziar da social media.

Tge è l’idea da Vossas duas iniziativas parlamentaras?

Savary: Nossas duas iniziativas èn cumplementaras ed han la medema 
finamira. Dapertut en las regiuns da noss pajais duain ins, sch’ins less s’infurmar e retschaiver ina gasetta, era 
savair retschaiver quella. Quai è fundamental per nossa societad – saja quai en la regiun da Stefan u en la mia, 
saja quai per glieud veglia u giuvna, 
sin la champagna u en la citad. Quest principi han ins emblidà in zichel. 
Ins ha l’ultim temp mo pensà a las 
purschidas online. Jau pens che las 
medias èn cumplementaras: I dovra il service public cun las medias publicas da la SSR/SRG ed i dovra las medias privatas.

I dat dentant in grond dischequiliber puncto promoziun da medias publicas e medias privatas. Tge proponis Vus?

Savary: Il pievel svizzer ha dacurt ditg gea al sistem da Billag ch’empermetta dad incassar taxas da radio e televisiun dad 1,4 milliardas. Probabel incasseschan ins en l’avegnir anc dapli, pertge la populaziun crescha. Il cussegl federal ha decidì che la SSR/SRG survegn be 1,2 milliardas. I dat pia in surpli. Mia idea è dad utilisar ina part da quest surpli per gidar la pressa. Ins pren pia ils daners là nua ch’i ha avunda. Uschia na resulta ni per la SSR/SRG ni per las autras medias in problem. Tenor mai fa la distribuziun da las gasettas part dal service public e duai esser finanziada entras taxas.

Signur Engler, Voss model vesa or 
auter?

Engler: Il scopo da nossas duas iniziativas è exact il medem. Ma ellas seguan duas differentas pistas areguard la finanziaziun. Quai è in avantatg en la discussiun politica. Ins po pasentar tgenina pista ch’ha dapli avantatgs. Jau pens ch’i dat dapli avantatgs sch’ins finanziescha l’agid da distribuziun ord il preventiv dal stadi.

Pia ord la cassa da la confedera-
ziun?

Engler: Precis. Service public serva a tuts e lura duessan era tuts contribuir. I dat però era bunas raschuns – sco Géraldine menziuna – da repartir auter las entradas da la Billag sche lezzas surmuntan la summa che va a la SSR/SRG.

Vus lessas scriver l’agid per la pressa en la lescha da La Posta?

Engler: Gea. Tenor la proposta da dunna Savary stuess ins midar la lescha da radio e televisiun. Tenor mia proposta fissi da midar la lescha da posta. Là exista gea gia ina basa per la promoziun indirecta da la pressa.

Ils ultims onns ha la confederaziun pajà 50 milliuns per questa promoziun indirecta e pia per distribuir gasettas e revistas: 30 milliuns han ins duvrà per gasettas abunadas e 20 milliuns per gasettas dad uniuns ed associaziuns. Quant fitg stuess ins augmentar quest import?

Engler: En mia iniziativa hai jau 
renunzià da numnar ina summa. I dovra in augment da forsa 90 fin 120 milliuns francs l’onn. Pia duas u trais giadas dapli ch’oz. Impurtant per mai 
è anc che quai succedia mo durant in tschert temp ed è limità sin diesch onns.

Sper l’agid da distribuir gasettas avais Vus anc integrà auters aspects en Vossa iniziativa?

Engler: Er il svilup da la digitalisaziun duess ins sustegnair. La pressa sto far pass per ademplir ils giavischs dals lecturs e da las lecturs. Ins po era prender en mira il franzos, il talian ed il rumantsch. Nossa plurilinguitad chaschuna custs. E quels na pon ins betg mo adossar als editurs da las gasettas. Era la plurilinguitad è in aspect dal service public.

Savary: L’iniziativa da Stefan resguarda dapli elements. Jau mezza sun ma concentrada sulet sin l’aspect dal sustegn da la distribuziun. Il settember 2019 terminesch jau mes mandat en il cussegl dals chantuns. Cura ch’jau hai cumenzà il 2003 en il parlament hai jau battì per il sustegn da la pressa en la lescha da posta. L’emprim avain nus gì in sustegn da 100 milliuns francs, suenter 80 milliuns e lura 50 milliuns. Ins ha adina sbassà l’import. Ins ha mo pli discurrì dad online, online ed online. Uss turnainsa enavos tar il medem punct.

Vus n’avais era betg numnà la summa ch’è necessaria en Vossa iniziativa?

Savary: Na. Ils editurs discurran da 90 milliuns. Pli impurtant che la cifra èsi da tegnair en egl l’agenda: Proximamain vegn discutada la lescha davart las medias electronicas. Nagin n’è propi stgaudà per questa lescha ed i vegn a dar ina gronda debatta. Plinavant datti anc autras novas iniziativas parlamentaras che pretendan ina basa constituziunala per la promoziun da pressa. Ils iniziants giavischan ch’ils Svizzers na possian betg sulet votar davart cornas da vatgas etc., mabain era davart la diversitad da las medias. Ma jau e Stefan schain, tut quai fiss gea super, ma oz avain nus ina situaziun urgenta. Ins na po betg discutar onns ora da la diversitad da las medias e ristgar ch’i na dettia il davos naginas gasettas pli.

Engler: Nus duvrain perquai ina soluziun pragmatica. Ina soluziun sperta e rapida.

Savary: Cun nossas iniziativas purschain nus soluziuns ch’ins po realisar svelt – uschiglio vegnan las gasettas a murir.