A Brün vegn fatg «guotas cun tgau»

DA SUSI ROTHMUND / ANR

Las famiglias da purs Buchli e Weibel/Gerber vivan e lavuran el pign vitget muntagnard da Brün sur Valendau ella vischnaunca Val Stussavgia. Sco menaschi da gudogn accessoric meinan els in’accoglienta ustria d’unviern sper la liunga slusida ch’els preparan per lur hosps. Igl iral da scursalar che porscha ina magnifica survesta entscheiva agl ur da Brün e meina en in’uretta a pei siado tiels mises dad Imschlacht. Georg Buchli e Hanspeter Weibel carreschan siado nus, els possedan ina lubientscha speciala, pertgei atgnamein ei la slusida serrada per tut il traffic. Igl ei denton in di special pertgei ils dus purs e Jolanda Rechsteiner – la menadra dil Turissem Val Stussavgia – presentan a mi ensemen cugl artist Max Bürgin in’installaziun d’art ella cuntrada cun in messadi special ed impurtont. Ella porta il tetel «13 Winternägel» e daveras sestendan 13 immensas guotas ord la neiv alva che tarlischan el sulegl sco mellis steilas.

Attracziun supplementara

Cu nus arrivein sisum sesentel jeu sco el paradis. La survesta tonscha sur la Surselva tiels cuolms imposants el cantun Uri als Cavistrai e tochen tier Las Siat Soras che s’audan tiel Patrimoni cultural mundial dall’Unesco. Igl ei in da quels muments nua ch’jeu apprezieschel specialmein mia lavur e vegnel strusch pli ord il smarvigliar avon quella culissa dalla natira aschi imposanta. «Gie, nus carezein era fetg quei liug ed essan gia adina stai fetg bugen si cheu. Perquei havein nus giu l’idea da cumbinar il bi cul nizeivel», tradeschan ils dus purs. Damai ch’els vivan el vitget da Brün, che schai bein empau giud via e dumbra sulettamein 22 habitonts, eis ei buca sempel d’anflar ina lavur accessoria adattada. Aschia ein ils dus amitgs vegni sin l’idea da realisar in iral da scursalar cun in’ustriezza en stalla. Leu porschan ei dapi entgins onns bubrondas cauldas e freidas, fondue ed autras specialitads dil bein puril ord las cuschinas da lur dunnas Sonja Buchli e Heidi Gerber. Igl ei miez december – cu nus visitein quei bellezia liug – e l’ustria el nuegl vegn gest renovada. Tochen las vacanzas da Nadal sto tut esser semtgau e malgrad ch’ei vesa buca propi ora aschia ein ils umens plein optimissem e manegian: «Bein bein, nus dein tut, quei vegn schon a fin.» L’ustria ad Imschlacht ei aviarta dils 26 da december 2018 tochen ils 6 da schaner 2019 mintga di a partir dallas 12.00. Suenter mintgamai la sonda e dumengia. La fin da stagiun ei previda sils 3 da mars 2019. Sin damonda surveschan ils ustiers era lur hosps da gliendisdis tochen venderdis. Igl iral da scursalar ei adina aviarts e po vegnir gudius gratuitamein. Per tschun francs sa ina scarsola vegnir affittada tier l’ustria. Malgrad che tochen 100 hosps visetan l’ustria ils dis da bialaura ei Imschlacht aunc adina in tip secret. Ils preparaders dalla slusida ed ustiers partan bugen lur pign paradis culs hosps, mo els ein digl avis che quels stoppien nuota vegnir en roschas. Quei fuss daveras donn per la natira sur Brün ch’ei aunc quasi intacta.

Simbol d’ina depressiun

La stad vargada han Buchli e Weibel ponderau co ei savessen porscher a lur hosps in’attracziun speciala. Ils purs han seschau inspirar dad «Art Safiental» ed ein semess alla tscherca d’installaziuns adattadas per Imschlacht. Franziska Marty ha menau la stad l’ustrietta da mises da Weibel – in’ustrietta situada gest sut quella d’unviern. El discuors eis ei sedau ch’ella ha intermediau siu partenari Max Bürgin. Ils purs ed igl artist ein sesanflai spert ed a moda nuncumplicada ed ei han constatau ch’il liug era sco fatgs per las guotas giganticas da Bürgin. Las 13 guotas d’unviern digl artist s’uneschan tier in’installaziun speciala ch’ei gia vegnida exponida en differents loghens. L’emprema ga plitost privat e pigl artist sez sin in prau avon siu dacasa a St. Gallenkappel. Pli tard en dus loghens a Pfäfers e sco davos han ins saviu admirar ellas en treis differents loghens ad Arosa. Bürgin meina in agen biro per architectura e direcziun da construcziun. Quella lavur ha el denton adina puspei stuiu interrumper ils davos dus decennis perquei ch’el piteva da grevas depressiuns. En aschia ina fasa ha el era giu l’idea da crear las guotas giganticas. «Mintgin sa interpretar quellas guotas surdimensiunalas sco el vul», di Bürgin e tenor el pudessen ellas esser il simbol per ina depressiun. Il messadi da sia intallaziun ei lu era quella da detabuisar silmeins empau la tematica depressiuns. Ils contempladers duein vegnir animai da discuorer davart las depressiuns. «Depressiuns duessen buc esser pli ina malsogna entras la quala ils pertuccai vegnan stigmatisai», giavischa Bürgin e perquei ha el gest fatg «guotas cun tgau» – tgaus gigantics.

La vernissascha dall’installaziun d’art sper igl iral da scursalar ha liug ils 26 da december 2018 dallas 12.00–15.00.

Ulteriuras informaziuns: www.schlittelbeiz.ch ni www.safiental.ch. Duront igl unviern cursescha in bus da turas da Versomi posta tochen a Brün cun colligiaziun a Valendau. Reservaziuns ein da far tochen allas 17.00 e silmeins dus dis avon. www.schneetourenbus.ch ni per telefon 079 703 10 60.