Carstgauns sco ti ed jeu

DA SUSI ROTHMUND / ANR

«Culs carstgauns enstagl per els!» Quei ei il credo dil center communabel «One Happy Family» sin l’insla greca Lesbos. Varga 20 voluntaris da differentas tiaras s’occupan leu da fugitivs che visetan il center per emblidar duront enzacontas uras lur miseria. Aunc tochen Nadal ei era Alice Caduff – ch’ei oriunda da Cumbel – ina dallas voluntarias che prestan agid humanitar. «Nus essan propi ina gronda e ventireivla famiglia», ha Alice Caduff da Cumbel declarau al telefon il mardis. Da miezdi ha ella giu empauet peda, schiglioc ei igl entir di occupaus cun sesidas, discuors ni cuors pils e culs fugitivs. La dunna da 47 onns ei pedagoga curativa e lavura dapi 15 onns el cantun Berna.

Leu dat ei la pusseivladad da prender in congedi da miez onn suenter diesch onns lavur el survetsch da scola. Duront quei miez onn duein els far cuors da perfecziunament ed ei vegn era giavischau ch’ei fetschien enzatgei cugl intent da «midar perspectiva». Perquei e suenter ch’ina amitga ch’era stada a Lesbos ha raquintau dalla lavur voluntaria el center communabel «One Happy Family» eis ella serendida en Grezia per treis jamnas. Quellas ein ussa prest vargadas, ils 23 da december sgola Alice numnadamein anavos ella patria ed ella selegra gia ussa da festivar Nadal culla famiglia a Cumbel. Tuttina rocla enqual larmin spuretg giud sias vestas cu ella patratga da stuer prender cumiau da sia nova «famiglia ventireivla».

Buca per, mobein 
culs fugitivs

Ad Oberdiesbach nua ch’Alice dat scola ha ella adina puspei era scolars ord famiglias da fugitivs. Per quels s’engascha ella e dat tutta breigia d’integrar els. Aschi datier sco sin l’insla Lesbos ein ils fugitivs denton aunc mai stai alla dunna. Sco ella raquenta ei il camp da fugitivs statal Moria oriundamein vegnius construius per 1000 persunas, lu engrondius per 300 persunas ed ussa vivien da quei da 7000 persunas leu. Tenor cefras inufficialas sesanflien denton tochen 10 000 fugitivs sin l’insla Lesbos en treis differents camps ed ei maunchi empau dapertut. A Lesbos stettien ils fugitivs biars meins tochen ch’ei survegnien ina lubientscha dad ir vinavon sin tiara franca ni vegnien tarmess anavos. Biars stoppien perfin durmir en tendas. Il center communal «One Happy Family» ei vegnius realisaus en collaboraziun da fugitivs e massa voluntaris dall’Europa cun daners da donaziuns. En quei center che crescha incuntin vegnan plirs tschiens visitaders per di e retscheivan support che po buca vegnir prestaus els centers per fugitivs pervia dall’insuffizienza d’agid humanitar e la munconza d’intervenziuns dil stadi. «Nossa finamira ei da restituir als plirs mellis cartgauns ch’ein bloccai a Lesbos in ton da lur dignitad ed autodeterminaziun», ha la voluntaria lumneziana declarau. El center dat ei differents projects ch’ein vegni realisai sin giavisch ed iniziativa dils carstgauns silla fuigia. Aschia dattan ils voluntaris per exempel cuors d’engles e grec ni cuors da malegiar ed informatica ed Alice sezza dat era workshops en pedagogia da trauma. Ils affons visetan la scola en la «School of peace» che sesanfla sil medem areal. Ils pli pigns san termagliar egl igniv che vegn era survigilaus da voluntaris dad «One Happy Family». «One Happy Family» dat ora entuorn 1000 spisas cauldas per di e sco Alice declara ein sulet fugitivs responsabels per la cuschina.

Cun auters egls

«A Lesbos ein fugitivs da differentas naziunalitads, culturas e religiuns, mo aunc buc ina ga hai jeu observau dispetas ni malperinadads», ha Alice puntuau e manegiau che tuts seigien ella medema situaziun e segidien in cun l’auter. Tons engraziels hagi ella aunc mai udiu sco en quels dis. «Igl ei carstgauns sco ti ed jeu, mecanists, hortulans ni era studegiai e tuts han il medem grond giavisch, numnadamein da saver viver e luvrar en pasch e dignitad en ina tiara nua ch’ei san tgei che spetga sin els. Sco ei dian ei numnadamein tut meglier che da star en Terchia», ha la pedagoga curativa explicau ed aschuntau ch’ella vesi uss ils fugitivs cun tut auters egls. La gronda part dils fugitivs a Lesbos seigien bein umens, ei hagi denton era massa dunnas e famiglias cun affons. E tgei manegia ella dils pregiudezis enviers fugitivs sco: «Ei van en autras tiaras mo per viver sin donn e cuost dils auters»? Alice ei dil meini ch’ei detti empau dapertut nuorsas neras che laschien tener ora, era en Svizra. Ussa ch’ella vesi denton co ils fugitivs stoppien viver a Lesbos e sappi tgei rescas ch’ei mondien en per insumma arrivar leu seigi ella segira che negin fagessi quei pass sch’ei fagessi buca propi da basegns.

Per donaziuns ed ulteriuras informaziuns per plascher visitar la pagina d’internet:

www.ohf-lesvos.org