Propiests e prosecco

dad Augustin Beeli / ANR

La fin d’in onn e l’entschatta d’in niev ei cumbinada culs auguris, cun retro- e perspectivas. Quei han vischnauncas ed organisaziuns fatg en Surselva cun envidar la populaziun als aperitivs da Daniev. Ils giavischs ein pilpli standardisai: tut il bien, sanadad e ventira. Ins dat il maun in a l’auter ed explichescha quei che s’auda all’entschatta d’in onn niev. Tgi ha motiv, tgi buc. Per biars giuvens e giuvnas sa ei esser igl onn dils examens finals, spusai han fixau lur nozzas en quei 2019, geniturs spetgan la naschientscha d’in affon. Igl onn niev han ins forsa era avisau ina midada dalla situaziun persunala, tgi vegn pensiunaus, tgi vul schar sparter, tgi ha planisau in viadi pli liung, tgi entscheiva ina plazza nova. Era in anniversari rodund sa esser la perspectiva centrala dil 2019. Adina admett’ins sanadad, success e ventira per quei che duei schabegiar.

Aperitivs en 11 vischnauncas

Cullas novas pusseivladads da communicar ein quels auguris vegni aunc pli standardisai. Milliuns carstgauns tarmettan segns, simbols ed enzennas da cletg cun what’s app, facebook, instagram, twitter ed auters mieds raziunals. Ord spira communicaziun ein ils auguris daventai rutina. Ins tarmetta pil mund entuorn fiars-cavagl, purschals, spazzatgamins, baus e migieuls da prosecco. Propi ina communicaziun eis ei denton buc.

Encunter quella tendenza constatesch’ins en Surselva in svilup che vul promover ils contacts directs. En endisch vischnauncas dattan las autoritads alla populaziun caschun da s’entupar, finamira eis ei da dar il maun, da brattar ils auguris – ina fuorma ch’ei pli persunala che posta electronica. A Schluein, Sagogn, Sursaissa Mundaun, Laax, Falera e Flem ein ils aperitivs stai il medem mument ed ella fuorma usitada, mintgamai la sera da Daniev allas 17.00 cun musica e plaid dil president communal. A Breil han tals entschiet igl avonmiezgi ed ein setratgs els differents vischinadis tochen la sera. Era a Vuorz ed Andiast han ins surviu ad indigens e hosps vin alv, suc e pommes chips.

A Mustér ein indigens e hosps s’entupai gia ils 29 da december per festivar la midada digl onn. A Glion ei igl aperitiv en cumbinaziun cul concert dalla Filharmonia da combra dil Grischun. Vendergis, ils 4 da schaner allas 18.00 han ins caschun da far il viva obligat ella claustra dallas soras dominicanas, allas 19.00 suonda lu il concert festiv cun musica da Felix Mendelssohn Bartholdy.

A Lumbrein…

En Lumnezia ein gest treis aperitivs da Daniev. L’uniun Cuminonza Vrin ha organisau ier suentermiezgi in aperitiv per tgirar la cumpignia e la fundaziun Pro Suraua ha fixau siu termin sin dumengia proxima, ils 6 da schaner en casa communala a Camuns. Il gi da Buania vegnan ils treis s. Retgs a visitar quell’occurrenza. A Lumbrein ei la sentupada ufficiala dalla vischnaunca Lumnezia stada. Il tard suentermiezgi allas 16.30 ein hosps ed indigens s’entupai sco usitau ella halla plurivalenta.

A Lumbrein ha il president communal Duri Blumenthal beneventau sco hosp d’honur Marcus Caduff. «Ch’jeu astgel tener miu emprem plaid ufficial sco cusseglier guvernativ en uffeci en Lumnezia, en mia patria, ei per mei ina gronda honur», ha lez getg ell’introducziun. El ha menziunau la sfida che spetga el, cun risguardar treis culturas, treis lungatgs, treis identitads. Culs Gualsers seigi ei schizun quater. El ha raquintau dalla cultura taliana ch’el ha empriu d’enconuscher duront sia campagna electorala. Quella pli lucca sedistingui claramein dalla raziunala tudestga e dalla romontscha. «Ils Retoromans ein igl emprem skeptics ed observan tut ord distanza. Ei drova empau dapli tochen che nus sesarvein», ha Caduff manegiau. Il niev schef dil departament dall’economia publica mira cun speronza ed optimissem egl onn 2019. El ei engrazieivels ch’ei va bein cul cantun. «Ils habitonts vivan en pasch e beinstonza, il stadi funcziuna, ils carstgauns ein integrai ellas decisiuns politicas ed els astgan s’exprimer politicamein senza stuer temer repressiuns», ha el manegiau ed aschuntau che quei secapeschi buca da sesez.

Dil president communal Blumenthal ha Caduff retschiert treis pigns schenghetgs simbolics per siu uffeci niev. Inagada ei quei la bitgetta da dirigent, lu ina scatla cun tablettas da vitamina C ed ina butteglia pintga cul digestiv Jägermeister. Ch’el emblidi sia patria ei buca da temer, tuttina ha Caduff retschiert in pulit canaster cun products genuins lumnezians.

… ed a Surrein

Ella vischnaunca da Sumvitg ha la suprastonza organisau per la tiarza gada in aperitiv per la populaziun. En roda circulesch’ins mintg’onn en in auter vischinadi. Uonn ha il president communal Armin Candinas beneventau las convischinas ed ils convischins a Surrein. «L’entschatta digl onn vegn adina fatg massa propiests. Quei gida denton pauc, pertgei la gronda part da quels vegn ni sa buca vegnir tenida. Perquei stuein nus plitost tschentar claras finamiras e sespruar da contonscher quellas.» Sco ina da quellas ha el menziunau il project «habitar giuven» ell’anteriura casa da scola da Sumvitg. Far frunt alla depopulaziun ei ina dallas sfidas ch’ils da Sumvitg sesprovan da sligiar il 2019 e vinavon. Il medem vala dil reminent era per la Lumnezia ed auters vitgs e valladas.