Iniziativas, leschas e malsognas fatschentan ils catschadurs

Da Hans Huonder / anr

Ils davos onns ei la catscha vegnida sut squetsch. Giustificar lur agir ei denton mo in’incumnbesa che pertucca il mument ils catschadurs. Il retuorn dils animals da rapina gronds facilitescha buca la situaziun. Il cuntrari: Ella ei daventada aunc pli emoziunala. Sco tier autras organisaziuns ed instituziuns tila era il president da Catscha Svizra, Hanspeter Egli, bilanza digl onn passau. Biars eveniments han accumpignau ils catschadurs. Aschia la revisiun parziala dalla lescha da catscha federala. El rom da quella ha ei denter auter num scaffir la basa legala per saver regular ils animals da rapina en cass da gronds donns ni era per tener las populaziuns da quels en ina rama supportabla. Per contonscher quella finamira duein ils cantuns obtener dapli dretgs. Il cussegl dils stans ha approbau per gronda part la revisiun, il cussegl naziunal vegn a tractar la fatschenta quest unviern. «Ord nossa vesta san las mesiras per la promoziun dil spazi da viver dils animals selvadis aunc vegnir optimadas. Plinavon sto la lescha lubir era egl avegnir als affittaders da reviers da deliberar animals blessai tier accidents», scriva Egli en ina circulara allas catschaduras ed als catschadurs. Animals da rapina gronds duein esser protegi era egl avegnir e buca, sco pretendiu da pliras varts, lubi da sittar duront la catscha. Tonaton duei ina regulaziun en cass da basegns esser pusseivla. Era egl avegnir ein las directivas per quella regulaziun fetg severas. «Gia avon la tractaziun dalla revisiun els cussegls han organisaziuns dalla natira e per la protecziun dils animals smanatschau d’instradar il referendum. Ellas cumbattan en special las cumpetenzas slargadas pils cantuns, per part era la pusseivladad da saver regular tenor basegns animals protegi sco luf-tscherver e castur. Nossa retscherca muossa ch’ina gronda maioritad dalla populaziun svizra giudichescha il management dils animals da rapina gronds en in fuorma pragmatica», scriva Egli.

Apparats da vesida la notg

Medemamein pretenda Catscha Svizra el rom dall’ordinaziun da catscha nova in’adattaziun dallas pusseivladads da catscha. En special setracta ei d’apparaturas da vesida duront la notg per la catscha sin pors selvadis. Medemamein da lubir indrezs vid la buis che reduceschan la canera dil siet. Tenor Egli ein quellas mesiras necessarias muort ils grond donns ch’ils pors selvadis caschunan ell’agricultura ed era en vesta alla problematica dalla pesta da pors africana. Ina catscha consequenta da pors selvadis seigi indispensabla. In scamond da muniziun senza plum refusa Catscha Svizra, schegie che l’organisaziun beneventa e promova muniziun senza plum. Medemamein ei l’organisaziun tetgala dils catschadurs svizzers claramein dil meini ch’ei seigi da reglar il dretg da catscha, respectivamein il dretg dalla protecziun dils animals. Encurir animals blessai, igl engaschament da tgauns ed il siet mortal tier animals blessai seigien da reglar claramein el dretg da catscha. Specias da catscha tradiziunalas sco quella da tauna e da cuminonza vegnan cumbattidas politicamein. Sco quei che Egli constatescha ei catscha denton dapli che cumbat d’animals che fan donn: «Sche la catscha astga vegnir exequida sulettamein per cumbatter donns vid culturas, regiuvinaziun ni infrastructura, piarda ella sia tradiziun e cultura. Catscha ei pissiun, plascher vid la natira e da resursas naturalas. Nus stuein era s’engaschar per catschas che nus exequin buca sezs. Ei ha num salvar e mantener ina catscha tenor criteris etics, ina catscha persistenta cun facettas tradiziunalas.»

Pesta da pors africana

La pesta da pors africana procura il mument per malsegirtad tiels elevaturs da pors. Damai che pors selvadis portan era quella malsogna d’in virus vegn pretendiu dalla catscha da sittar stedi pors per aschia impedir ina derasaziun dalla malsogna. El vest dall’Europa ei in cass enconuschents entochen ussa, numnadamein en Belgia. Davart digl Uffeci federal per la segirtad dallas victualias ed ils fatgs veterinars ei vegniu priu differentas mesiras per minimar la resca. In fegl d’orientaziun porscha informaziuns co ils catschadurs san contribuir al cumbat dalla malsogna. «Schegie che la malsogna ei negin prighel pil carstgaun havess ina derasaziun da quella grevas consequenzas per l’agricultura e l’economia», scriva Egli. In ulteriur tema che fatschenta il mument ils catschadurs ein las novas directivas per armas dall’Uniun europea che duein esser part dalla lescha d’armas federala. L’Associaziun dil sport da tir SSV ha decidiu da cumbatter quellas cul referendum. La Cuminonza d’interess tir svizzer IGS sustegn quei agir. «Sco commembers dall’IGS sustenin nus quella decisiun, s’engaschein denton buc enten rimnar suttascripziuns. Las secziuns cantunalas san decider sezzas sch’ellas vulan rimnar suttascripziuns», scriva Egli.

Iniziativas caschunan discussiuns

El cantun Turitg ei in’iniziativa che pretendeva ina catscha sulettamein aunc entras survigiladers da catscha vegnida refusada igl atun vargau. 83 pertschien dallas votantas e dils votants ein s’exprimi encunter l’iniziativa. Ina proxima votaziun ei gia sin rucca, quella ga el cantun Grischun. Uonn vegn il suveran a decider davart l’iniziativa encunter la catscha d’atun. Ils iniziants da quella pretendan da prolungir la catscha il settember, respectivamein igl october, per ch’ils plans da catscha possien vegnir contonschi alla catsch’aulta. Il cussegl grond ha tractau l’iniziativa il december e recamonda da refusar ella.