Dalla digitalisaziun, Origen e l’ETH

(pb) Per las sias producziuns per part fitg modernas nizegia Origen ple u manc tot las pussebladads tgi èn oz avant mang. Nova fiss la digitalisaziun. Furmas pusseblas ò musso sonda passada igl professour dall’ETH Benjamin Dillenburger. Ena collaboraziun concreta è gio preveida per la stad 2019. En tema tgi fatschainta er la scienza dalla Scola tecnica federala a Turitg (ETH) è la tecnologia da construcziun digitala (Digital Building Technologies). Chella vign manada da Benjamin Dillenburger. Gio d’en mument dattigl ena furma da cooperaziun cun Giovanni Netzer cun igl sies festival cultural. Antras chella furma da digitalisaziun duess Origen survagneir spazis performativs scu tgi ins ò anc mai via. Cotras duessigl dar ena revoluziun persistenta e substanziala dalla regiun culturala.

La tecnica vot imitar la nateira

Ossa lessans ampruar da declarar chegl descretg soura tgi tunga mecta cumplitgia da maniera pi simpla. La tecnica è atgnamaintg adegna l’amprova dad imitar la nateira. La digitalisaziun è en ferm sustign lotiers. En roboter duess alla fegn finala surpiglier lavours tgi igl carstgang fò. Igl amprem eran chegl lavours fitg simplas. Oz èn chegl lavours pi cumplexas. Ed ensacuras ins sa semgia tgi igl roboter ramplazza igl carstgang. Chegl saro mai pussebel, la gronda differenza è tgi igl carstgang ò ena «anima». Ma dallas lavours so igl roboter surpiglier bleras. Ed el ò tottaveia avantatgs anvers igl carstgang: el è pi exact, el è pi svelt, el è mai stanchel, el pretenda betg adegna daple paia e daple vacanzas, el è mai malsang e dovra nigna punt sur Anzainsas.

Uscheia vign igl roboter duvro ansemen cun la digitalisaziun ainten tot las spartas dalla tecnica pusseblas. Er ainten la tecnica da construcziun. Savens èn igls proceders anc all’antschatta, ma en svilup rasant n’è betg da surveir.

Uscheia ègl er tar la tecnologia digitala da construcziun alla ETH. Damais ainten l’architectura. Ed antschet ò l’architectura cura tgi ins ò mess dus craps egn sen l’oter.

Oz ègl uscheia tgi las resursas per material da construcziun vignan adegna pi raras. E scu para ò la China duvro igls davos treis onns daple beton tgi l’America igls davos 100 onns. Damais ensatge tgi na so betg eir anavant uscheia an perpeten. Chegl ò menziuno Dillenburger sonda passada an sies referat a Riom.

Spargner 80% digl beton

Cun ageid dalla digitalisaziun duessan las tgesas neir biageidas pi spert e pi bagn. E pi bagn vot er deir da duvrar considerabel pi pac material. Igl referent ò numno cò la cefra dad 80% digl beton tgi ins savess spargner anvers oz. Ed er cò duess igl computer/roboter imitar la nateira. Pigliagn igl exaimpel digl òss. Chegl n’è betg en toc cumpact digl madem material. En òss è porous ed el è relativamaintg lev. La construcziun da caltschigna è anfermeida lò noua tgi igl òss ò da tigneir or daple peisa. Er la construcziun scu tala è fatga tenor igls prancepis dalla nateira tgi portan igl pi fitg. Da cumparagler cun las punts radondas dalla Retica tgi on tignia tschentaners e tignan anc oz.

Cun chella metoda tgi igl computer so chintar or da maniera fitg cumplexa sa lascha spargner fitg bler material da construcziun. Er tar ena punt, tar ena platta da beton e tar igl tetg dad en bietg ins savess damais spargner tranter 60% ed 80% digl material. Igl material è cotras pi lev e pi bungmartgea ed i dat tranteraint spazis veids noua tgi ins so passar cun las lengias.

All’ETH a Turitg dattigl ena halla da labor cun quatter computers. Ed i dat er gio en computer mobil per segl plazzal da construcziun. I collaboreschan 12 differentas direcziuns dalla branscha da construcziun.

Ensatge digl pi intensiv da taimp ve digl biagier è l’antulada (Schalung). Er chella ins so far sur igl computer ed igl squitschieder 3D. La fegnameira a lunga vista è dad ansomma mianc duvrar l’antulada per biagier, mabagn tgi igl beton vign squitschia directamaintg an 3D.

Las materialias per biagier èn betg angal beton, mabagn er material sintetic, carbon ed er lenn. «I vign betg a dar angal en proceder digital ainten la construcziun, mabagn fitg blers», ò managea Dillenburger.

Scu vot Origen profitar?

Siva chellas infurmaziuns tecnic-scientificas digl professour dall’ETH ins sa dumonda cun raschung scu tgi igl Festival Cultural Origen vess da saveir profitar da chellas invenziuns e dalla digitalisaziun. Ins so bagn tgi Origen sa fatschainta er da bietgs e digl mantignamaint da chels ed ò er gio survagnia igl Premi Wakker per las sias prestaziuns a Riom. Cun igl casti, cun la tgesa Sontga Crousch e la clavadeira, cun la tgesa da scola viglia, cun la tgesa Frisch e cun la revitalisaziun da clavadeiras betg ple duvradas. E chel proceder architectonic duess eir anavant er agls Mulegns.

Ma tar tot chels bietgs numnos sa tractigl da bietgs pitost vigls. Er schi la tecnologia da construcziun digitala vign franc er an dumonda ensacuras per la renovaziun da bietgs schi saro chegl betg la prioritad per Origen.

Na, la collaboraziun ETH – Origen vo ainten en’otra direcziun. Agl stand actual dalla perscrutaziun digitala scu igl squitsch da format grond an 3D ègl pussebel da materialisar an ena variaziun da furmas sainza cunfegns. Ed i vo alla finala per darveir la veia per ena cultura da construcziun digitala tgi lubescha da biagier pi persistent e pi variont.

Siva igl referat ò BDillenburger projecto grondas installaziuns da maletgs ve dalla pare ed artists dad Origen on improviso nizigiond las pussebladads spazialas digls maletgs. Zont impressiunonta è stada ena spassageda dad en artist sen en corpus digital tgi girava ainten en spazi imaginar sainza gravitaziun. Chella scena ò musso igl potenzial da collaboraziun tranter Origen e l’ETH e tgi cò èn avertas anc bleras portas.