Igl Nanign verd ò gia en bung amprem onn

(pb) Er chegl dattigl, tgi uniuns vignan betg fusiunadas u dissolvadas, mabagn tgi vignan fundadas da nov. Chegl è sto igl avregl 2018. Lò on ca. 25 persungas, principalmaintg donnas e per gronda part giovnas, fundo igl Nanign verd. En’uniun per cultivar e produtgier verdura. An Surses ed er suror. Ena bilantscha cun la presidenta. La presidenta digl Nanign verd u «Gemüsekobold» an sies nom tudestg è Anna Bompadre. Cuntrari da chegl tgi igl sies nom tradescha è ella Svizra e stat oz cun sies om George Bompadre ed igls dus unfants pitschens a Riom. Sa catto on els tar igl Festival Cultural Origen noua tgi el lavoura anc oz. Igl om derivant dall’Argentigna ò ena incumbenza tecnica tar Origen ed è er responsabel per la gleisch. Anna Bompadre sezza è uriunda dalla Svizra bassa. Fitg speziala è er la situaziun tar la famiglia Bompadre scu tgi els practitgeschan igl lungatg: Anna discorra cun igls unfants tudestg dialect svizzer. George baita cun els spagnol. Ed Anna e George converseschan an franzos. «Ed ossa vign per igls unfants anc vetiers igl rumantsch cunchegl tgi ia cuschign ainten la Canorta Tgimirola ed igls unfants èn er lò ansemen cun oters unfants tgi discorran rumantsch», dei Anna. E pi tard ainten scoligna ed ainten scola vign an mintga cass vetiers igl rumantsch.

Spertamaintg ena fiera

Siva chest excurs en tant persunal lainsa turnar tar igl Nanign verd. Cun Anna Bompadre fon Daniela Jäger e Lena Poletti part an suprastanza. Tenor la presidenta vign ossa anc vetiers Gianna Sonder. Ella vess pitost d’aveir igl contact cun igls producents. Ansomma ins viglia reparteir igls pensums sen ples spadlas ed er enpo oter. I seia tuttegna nia relativamaintg bleras tgossas tgi seian da liquidar. Forsa daple tgi spitgia. Schi Anna Bompadre varda anavos sen igl onn passo schi menziunescha ella scu positiv tgi seia gartagea da neir gio bod sen fiera cun products e las fieras vegian gio da bel’antschatta gia en bung resung. L’amprema fiera è gio stada igl zarcladour e gio lò cun ena meisa bagn cuverta. Cun amprems products ed er plantignas. La fiera è stada regularmaintg sen igl plaz davant igl Café Olivia a Savognin e mintgamai dallas 08.00–11.00. Dalla Scuntrada è stada ena preschientscha pi lunga. Igl november ins vegia alloura gia ena fiera cun tgossas fatgas ainten glasa ed ansomma verdura per conservar. Lò vegian las commembras er dastgea purtar agens products. Chegl seian er stadas diversas sorts tés ed er flours setgantadas scu decoraziun. Ena spezialitad seia stada aceto fatg or dad ivas da Riom. Digl reminent è l’uniun Nanign verd neida fundada cun 25 commembras. Ossa ins seia an passa 30. Damais er cò en augmaint.

Daple taimp tranter las commembras

Finanzialmaintg vogl an chella direcziun tgi ins less agl avigneir er indemnisar chellas commembras tgi èn angaschedas pi ferm. Essend tgi l’ideia digl Nanign verd vo er fitg a pro cun la filosofia digl Parc Ela ins ò dumando en sustign finanzial ed er survagnia chel. Er ainten l’uniun scu tala digl Nanign verd ins less agl avigneir aveir daple taimp per la cultura e la filosofia tgi stettan er davos l’ideia: «Nous ischan stadas occupadas magari ferm cun las structuras dall’uniun e dallas fieras e la producziun, uscheia tgi vagn gia en po pac taimp per dar daple attenziun allas activitads communablas ed ansomma per tgirar la nossa cultura», dei Anna Bompadre. An chella direcziun gess er da leir far en iert communabel. Ins vegia gio divers exaimpels concrets per chest iert communabel e vigna ad evaluar tgenegn tgi seia igl pi adatto. Cò ins less alloura neir ansemen cun chellas e chels interessos per baratar ideias ed er per cultivar communablamaintg igl iert. An direcziun dalla cultura communabla tgi ins less tgirar vo er tgi ins ò survagnia digl cumegn da Surses la posta viglia resp. igl pastregl vigl a Riom scu localitad per igl Nanign verd. Chest local ins saptga duvrar p. ex. per sterilisar u per otras furmas da conservar damagler. Chegl tgi seia nia fatg igl onn passo anc tar las commembras a tgesa. Ins saptga er duvrar igl local scu li per magasinar la verdura per eir siva sen las fieras. En oter intent cun igl local fiss er dad organisar regularmaintg luvratoris da diversas sorts, ma adegna an connex cun la verdura. Vurdond vers igl sagond onn d’existenza digl Nanign verd stattan er igl 2019 las fieras regularas agl center. Anfignen ossa eran chellas eneda agl meis. Agl avigneir duessan ellas esser pi savens. Sen la dumonda, schi ins viglia er far midadas u piglier ulteriours products aint igl sortimaint, manegia la presidenta tgi igl prancepi seia da produtgier chella verdura tgi crescha ainten la regiun, ma i seia naturalmaintg er pussebel dad ampruar or ensatge da nov. Cò vegian las commembras e producentas an mintga cass mang liber. Ed i seia er uscheia tgi betg tot las commembras produtgeschan igl madem. Igl onn current ins less ampruar schi oberschinas carschissan cò tar nous u forsa er gibo da mutarda (Senfkohl), tgi so?