Igl principal è igl pôss – pavlar è nigna opziun

(pb) Igl anviern 2018/19 è sto anfignen ossa pulit deir er per la selvaschigna. Gio igl otgover è neida ena neiv gronda. Igl november e december è betg sto massa neiv, ma temperaturas magari bassas. Las navaglias davant en’emda von ve dalla substanza dalla selvaschigna. Dramatic ègl tar nous pero anc betg. Schi ins vot giuditgier igl mument la situaziun dalla selvaschigna, alloura valigl da differenztgier. Eneda pertotga chegl zont igls animals dad ungla fessa. Igls capricorns ed igls tgamutschs sa percudan pi tgunsch. Els èn disos ainten las regiuns otalpinas e stattan lò noua tgi gl’è pi schurmagea e sa movan schi pac scu pussebel. Nutrimaint, vot deir erva setga, cattan els principalmaintg lò noua tgi gl’è buffo davent la neiv. Pero er per els ègl en deir taimp. Zont schi vess da neir considerabel pi freid e schi vess da far pi dei malora. Tals anvierns pretendan er da tgamutschs e capricorns lour unfrendas. Seia chegl antras malsogna u deblezza ed adegna puspe er antras lavegnas. Pero er chegl totga tar la selecziun naturala digls animals noua tgi angal igls ferms surveivan.

E per differenztgier anavant ègl betg dapertot madem nosch cun las navaglias. Chest’eda è pertutgia zont igl nord digl Grischun. Ainten la nossa regiun ègl an mintga cass anc ossa betg schi nosch. Vot deir mender per igls capriols. Igls tschervs vignan tras pi tgunsch schi els on igl pôss basignevel.

La selvaschigna ò mini-energeia

Chegl tgi nous ampruagn cun la pi nova tecnica da construcziun ve digls bietgs, chegl ò la selvaschigna survagnia dalla nateira. Numnadamaintg dad isolar bagn, uscheia tgi ins so duvrar schi paca energeia scu pussebel. L’isolaziun vign realisada uscheia tar igls animals selvadis tgi els peglian da premaveira, stad ed aton or digl nutrimaint las substanzas cun blera energeia e fon ena cuverta da grass sot la pel.

En’otra strategia per neir bagn tras igl anviern è dad eir anturn spargnevel cun l’energeia. Vot deir da duvrar schi paca scu pussebel per tgi tanscha anfignen la premaveira. Scu per igls noss bietgs la lenna u igl ieli. Eir anturn spargnevel cun l’energeia vot deir per igls animals dad ungla fessa da far schi pacs muvimaints scu pussebel. Betg far gronds viadis per rivar tar igl pavel, mabagn restar aint igl gôt e sgartar liber en po erva setga e magler la dascha digls pegns tgi els son er tuager. Er igl antier sistem da digestiun vign redutgia. Igls organs on pi paca activitad e dovran cotras pi paca energeia. Scu tgi ins ò catto or cun studias scientificas sa redutgescha er la grondezza digls organs durant igl anviern.

Restar ainten lour refugis d’anviern

La selvaschigna, an chel cass tschervs e capriols, duessan restar durant igl anviern ainten lour territoris usitos. Noua tgi els on pôss ed er nutrimaint. Sainza stueir far lungs viadis. Damais è pavlar, an tge furma pussebla, an nign cass igl dretg. Pertge cotras vignan els sfurzos dad eir tras las navaglias duvrond blera energeia. Tiers chegl ègl en tant prievel tgi lò noua tgi vign pavlo s’infecteschan els cun malsognas. En prievel an lis cunfinants cun igl exteriour è chegl er la tuberculosa.

La survigilanza da tgatscha racumonda ossa zont pôss. Igl mender è da disturbar els ainten lour abitadis d’anviern e cotras sfurzar els tar fugias tras la neiv’ota. Chegl vala zont per sportists d’anviern. Seia chegl skiunzs da variantas u viandants cun gianellas. I vala er dad observar strictamaintg las zonas da pôss tgi igls cumegns on fixo ed er marco. En bung cunsegl è er da tigneir igls tgangs ainten la tschinta.

Las ballas da fagn anturn las clavadeiras on dad esser a cuvern. Vot deir ellas on da neir deponadas uscheia tgi igls animals reivan betg tiers. Chegl vala er per rests or digl parsetten u fagn e strom ansemen dastgan betg neir mess ainten ena curt da grascha averta. Er per igls composts anturn las tgesas vala tgi igls animals vignan betg vetiers. Schi la selvaschigna catta nign pavel anturn igls abitadis, alloura fon els er betg igl sforz dad eir tras la neiv. Chel scumond da lascher anturn pavel libramaintg è bagn gio sto an vigour igl onn passo, pero ainten ena fasa d’amprova. Chest onn vala el strict. E surpassamaints vignan punias. Tar igls pours ins ò cò la tgossa mecta ainta mang perchegl tgi ins savess stritgier paiamaints directs.

La selvaschigna è per part gio en tant debleida ed ò gio tatgea las sias reservas. Seia chegl cun la neiv digls meis passos u seia chegl er cun la tgatscha supplementara tgi ò cuzzo ainten diversas regiuns anfignen veadaint per igl december.

Schi la situaziun vign betg mendra ins dastga star bel quiet e surlascher igls animals alla nateira. I vagn pero pir l’antschatta digl anviern ed i pò capitar anc bler. Vess la situaziun pero da neir mendra cun ulteriouras navaglias e forsa anc temperaturas fitg bassas, alloura pò igl uffezi da tgatscha ordinar maseiras d’urgenza. Chegl ins ò er gio fatg an anvierns passos. Chegl vot pero betg deir tgi ins recumonda generalmaintg da pavlar. Schi, alloura angal punctualmaintg. Cun acziuns spezialas. Las secziuns da catscheders on per solit ainten differents lis fagn ainten tgamons scu reserva per cass urgents. Gl’è er gio do cass tg’ins ò gia da spindrar selvaschigna or da scunflos.