«Igl cantava la luschagna avànt blears ons»

DAD ELISABET BARDILL

La «fegn d’eanda musicala» d’Andeer vean a restar an bùna mimorgia: Igl ensemble da Rudolf Meyer â presto igl sieus miglier cun egn program bagn equilibro da musica, referats a sòlts durànt igl survetsch divin. La sempla a tresta canzùn dad Arvo Prät, naschieu 1935, e ida a cor: «Igl cantava la luschagna avànt blears ons…». La musica spirituala digl baroc tumpriv a digl tains modern sco ear la premaudiziùn da la variaziùn d’egna canzùn populara glarunesa, sunada digl cumponist Rudolf Meyer, anada 1943, en vagnidas unidas ad egn program abundànt. Sen fundamaint digls texts da las canzùns en ign vagnieu da capir tànt igls quitos digl tains digl 17avel sco ear digl 21avel tschantaner, agls quals igls carstgàns vagnevan tribulos da tutas sorts temas, navan veias pulagnas, parcurschànd la glisch divina atras crisas par catar la cumplagna fidànza agl salvamaint. Que messadi e vagnieu preschanto agl auditori cun pleds a musica an furma repetida sco igl eara usit da lezs tains.

Heinrich Schütz â vivieu digls 1585–1672. Cun la sia cantata «Es geht Gott auf» â el purto igl evangeli tigl pievel c’eara alura ànc betg abel da liger sez la Sontga Scartira. Cun las sias grandiusas variaziùns spir surpresas incantava’l ad incantescha ànc oziglgi audituras ad auditurs. Virtuusas figuras musicalas a passadis quiets sasavundan agl tgànt solistic near suno digls instrumaints, a tut s’unescha la finala puspe an egn grànd cor. Igls instrumaints en vagnieus sunos da Martin Keller (geia), Ursula Bircher (violoncello), Peter Bircher (violone) a Rudolf Meyer c’â suno igl cembalo a l’orgla. Las canzùns en vagnidas cantadas digl tenor Bernhard Ströbel. Ruth Walser â suno la flauta da maniera maisterila, sco c’igl e darar d’udir.

Tarlànd igl antruvidamaint sur da musica ad instrumaints en ign vagnieu saprofundo an l’istorgia. Mintga cumposiziùn â adigna datgefar cugls carstgàns a sieus tains, par sameglia avànt a durànt la Guera da traint’ons (1618–1648) sco ear igl curs digl mund turbulaint d’oziglgi, ca nign sa noua ca tut vean a fitar. Ovras cuzevlas vignan stgafidas sch’ign e partscheart digl prozess cuntinuànt a da la varghevladad digls bagns teresters.

La curta excursiùn an la baselgia da Ziràn par admirar igl plafùn da maletgs ad igl referat savundànt da Sheila Woods agl hotel Fravi ân musso vei sen la madema tematica sco intunada da la musica. Tànt an la monstrusitad digls maletgs cun lur figuras d’animals fabulus sco ear an las istorgias biblicas rancanuschan ign adign’anavànt las forzas schmanatschàntas sper quellas ca rinforzan nus a portan igl salit. La referenta e stada bùna da mussar igls fatgs digl antier interval davent digl 12avel tschantaner antoc’igl preschaint a d’anfirmir la savida ca blears fenomens da la nossa veta salaschian declarar a màn da las tavlas malageadas.

Tut las producziùns artisticas a lur cuntegn ân tutgieu la noda agl survetsch divin salvo da ser Jens Köhre, cun psalms, priedi, musica a sòlt. «Survantschieu da quitos sadesda igl carstgàn da la sien. El tgata nign surleavtg an la travaglia digl mintgagi. Igls fastedis mulestan el an sieus ruos. Ascheia sfula la dalur la sia veia. Tristeztga a desperaziùn safan lartg. – Cun sadrizar cugls problems a Nossegner prenda la veia falada la sia vieulta a la sia culminaziùn: Egn pintg impuls cun grànd efect palainta a mussa la veia agl carstgàn a magna el anavos tier sasez. Igl carstgàn relascha la sia lamantaschùn.»

Isabel Hein d’Andeer â perfurmo igl sieus sòlt solistic an la baselgia, saltànd tigl preludi d’orgla an e-minur da Nicolaus Bruhns (1665–1697). Da maniera singulara, nova a muantànta â ella interpreto cun agid digl lungatg digl tgierp igl tema «Da la tema a la glisch».

La «fegn d’eanda musicala» eara vagnida conzepida da Rudolf Meyer an stretga cunlavur cugl hotel Fravi a la plev refurmada. La cuntinuaziùn da quell’ocurenza e planisada.