Pli che be vulva e madra

parter

Da Fadrina Hofmann*

Dacurt sun jau stada a visitar il nov Muzeum Susch che la Polacca Grażyna Kulczyk ha realisà en in’anteriura bieraria sper l’En. Dapi l’entschatta da l’onn è il museum d’art avert e fa furora internaziunalmain. Jau aveva legì plirs artitgels davart il stabiliment – in’anteriura claustra medievala nua ch’ils muntgs avevan pli tard producì anc biera. Jau aveva era gia legì plain interess extracts da la biografia da la milliardaria polacca. Curt: Mes bunder era sveglià. In bun ami da la famiglia ha envidà quella sonda suentermezdi ina gruppa entira da prender part dad ina guida tras il museum ed era jau hai pudì ma tatgar vi da la gruppa.

Il gir ha cumenzà en la part cun l’exposiziun permanenta. Adina puspè sun jau stada impressiunada d’in object u dad in’idea dals differents artists. Per exempel da la paraid da cudeschs che represchenta la censura da l’artist Jaroslaw Kozlowski. Ils cudeschs sin las curunas èn tuts colurads alv, senza titels u nums d’auturs e colliads in cun l’auter tras lattas da metal. Jau hai survegnì pel-giaglina davant quest’ovra.

Basta, jau na less betg descriver qua tut l’exposiziun, mabain vegnir ussa tar il vair tema da questa columna: sex. L’exposiziun temporara sa numna «Ina dunna guarda sin umens che guardan sin dunnas». Artistas sa confruntan cun la determinaziun da la dunna. Nossa gruppa è entrada en in mund da vulvas en differentas furmas e differents materials. Nus avain vesì in zuchetti da bronz enorm cun num «Florian». Gea, betg Rüdiger u Kurt, mabain Florian. Forsa pervi dal «deflorar», jau na sai betg. Item. Nus avain pudì dar in sguard sin in pimpel che vesa ora sco in chaun che tegna ses nas en l’aria per savurar e nus avain vesì acts sexuals en pliras posiziuns.

I n’è betg uschia che tut questas genitalias e questa pornografia artistica m’avessan disturbà u schizunt schoccà. Anzi, in zic sex fa bain er a Susch. Ma jau era dischillusa. Sto art che tematisescha la dunna exnum adina esser collià cun genitalias e sex? A quella dumonda ha respundì la guida en tutta prescha: «Na, na, nus vegnin ussa tar in’autra tematica.» Ella ans ha manà or dal local. Avant ch’entrar en «l’auter tema» hai jau scutinà cun ina visitadra: «Scumettainsa ch’i sa tracta da la maternitad?» E propi: parturir, mamma cun uffant, madra, sains. Uf. La dunna è damai u object sexual u mamma. Punct.

Las artistas lessan mussar cun lur ovras d’art ils purtrets che nus avain da la dunna en la societad. Natiralmain na correspundan quels purtrets betg a la realitad. Natiralmain ch’ina dunna è dapli che vulva e madra. Era per in um. Almain per in um che n’è betg restà cun ses pensaments en il temp dals troglodits. Tuttina sun jau sortida dal museum cun in pensament inquietant. E tge sch’i dat anc adina dapli troglodits en nossa societad ch’umans emancipads?

Mes facit suenter la visita en il Muzeum Susch: L’architectura dals stabiliments renovads è fenomenala. L’art exponì è sco adina chaussa da gust. En quest cas chaschuna el dentant insatge ch’jau mezza fatsch memia pauc en la vita da mintgadi: reflectar.

* Fadrina Hofmann è redactura tar la «Südostschweiz» e viva cun sia famiglia a Scuol.