Baz / il tat e 
l’avegnir dal muond

Da Jacques Guidon

Bazegner ha gnü üna crisa. El, chi’d es uschigliö uschè equilibrà sco ün saltimbanc. Melancolic! ed apatic è’l stat, sur dad el, marmuogn, tant cha Braida ha fat gnir il docter Werner Hertel per til ‘stabilir’ darcheu.

Cur cha Braida es rivada aint dad üsch cul meidi, schi bazegner tilla disch: «Eu nu savaiva, cha tü füssast amalada, at vess bain güdà ün zich cun las massarias, vess fat cul tschütschapuolvra e…» Braida ha cumanzà a rier: «El… cul tschütschapuolvra?… I’m vegn be l’aua d’agnè! E lura… amalà è’l El». «Che, chi? Eu…?» excloma bazegner e siglia in pè. Il meidi til fa darcheu sezzer giò e til metta il man sülla spadla: «Ch’El taidla, sar Guolf, alch esa bain? O? Duonna Braida m’ha dit, ch’El be plü as struozcha per chas’intuorn.»

Davo lungas saramonas ha bazegner dat pro ch’el saja stat sur da sai. «Sa’L perche, sar Guolf?» «E co! Pervi da quai chi capita sün quist muond o eir be in nos pajais. Quai am puondscha.» «El, sar Guolf», ha sün quai dit il meidi, «El piglia tuot massa stip.» Uossa tegna bazegner las uraglias perche ch’üna patruglia dals jets da l’armada chi protegia il WEF a Tavo ed impesta malamaing l’ajer svoula güsta suravia. «Ma il plü mal da quist WEF», disch el uossa, «es stat nos ‘venerabel’ president da la Svizra chi ha fat plichaplacha culs Saudis. L’es bod i davoaint ad ün da lur prinzis. In nom da nos pajais, as pudessa dir. Oramai pudaina metter eir amo üna lengua brüna sülla bindera svizra. S-chiffus, disgustus!!!» Bazegner metta ils mans sün sia fatscha.

E che ha’L amo sül poppel, sar Guolf?» Quel as drizza sü, cun alch ümid aint ils ögls. «Ma… l’iniziativa cunter la construcziun sparpagliada chi nu varà success, cumbain ch’ella es urgiainta ed indispensabla. Cun che argumaints cha’ls adversaris vegnan; per gronda part ipocrits. Ils partis sun unanimamaing per sbüttar l’iniziativa. Cha la Svizra haja ‘jo’ fingià üna ‘buna’ ledscha da planisaziun dal terrain. Hei, üna chi nun ha però impedi per nöglia la surfabricaziun.

E dafatta ils paurs! Quels stuvessan savair, cha’l terrain agricul nun es surabundant. Ils blers dad els han tantüna cun fadia gnü da tour a fit terrain da quels chi – schi tils cunvain – til ‘surdessan’ a la surfabricaziun.

E qua vegn darcheu progettà ün resort da vacanzas, e là ün enorm plazzal da sport per nouvs geners da sport. Quel, il sport, s’extenda ed ‘absorbescha’ adüna daplü terrain. Uschè eir per las plazzas da parcar per las massas chi vegnan nanpro. Lapro vegnan uossa eir amo zonas per l’art.

Ma forsa vegn in avegnir fabrichà aint il ajer! La Svizra es il pajais il plü ferm surfabrichà da tuot il muond.» Bazegner tascha darcheu. L’es bod our’d flà.» Davo üna pezza disch il meidi: «Ch’El be quinta!» Bazegner as reanimescha darcheu: «Sch’eu nu füss be nöa uschè vegl, lura fessa ün’iniziativa cun la simpla pretaisa: ‘Spargnar, spargnar, spargnar!’

El sulet?» «Na na, cun la giuventüm chi’s sdaisda planet e cun las baselgias a las qualas ils partis burgais provan da metter müsal, causa chi han la tendenza da’s partecipar a la politica. Cha la baselgia nu saja ün parti politic, dischna, cha la baselgia haja be da predgiar our da la bibla. Ma la bibla cuntegna eir la mischiun da Gesu: Da propagar ün muond güst, sozial, uman a l’incuntrari da quel dals politicamaing pussants. Eu svess n’ha adüna darcheu pretais dals ravarendas, ch’els s’ingaschan eir in lur predgias per la creaziun. I dà bainschi singuls chi fan quai. Oters han faquint temma da perder uschè eir lur ultima ‘cliantella’.»El ha manzunà la giuventüm, ils scolars chi fan uossa dafatta tschöver per sensibilisar a la glieud per la protecziun da l’ambiaint. Ha quai success?» «Po esser, scha la giuventüm es buna da renunzchar a plüssas da sias pretaisas, da quellas sportivas p. ex.» «Sia fiduzcha nun es güsta ferma, sar Guolf.» «Malavita n’haja tscherts dubis. I stuvessan s’organisar, ma na a möd dals «gilets jaunes».