Tgei far cun 1,5 hectaras terren da baghegiar?

dad augustin beeli / anr

Actualmein ein las vischnauncas grischunas confruntadas cun damondas dalla planisaziun. Aschia era Sagogn. Quella vischnaunca ha – sco biaras autras – memia bia terren da baghegiar. Ina parcella privata amiez il vitg influenzescha il concept directiv. Cull’entschatta dil 2019 han las biaras vischnauncas grischunas priu a mauns il decret federal e cantunal. Ils 13 da mars 2014 ha il pievel svizzer acceptau la revisiun dalla lescha da planisaziun. Ussa, tschun onns pli tard, eis ei aschi lunsch, il decret ei tier las vischnauncas e caschuna a quellas empau quitaus. Cunzun ella periferia han las suprastonzas communalas in pensum da casa plitost malengrazieivel. Ellas ston definir midadas da zona, Sagogn s’auda tier las numerusas vischnauncas nua ch’ins sto far quei. Ella ha rodund quater hectaras memia bia reservas da baghegiar. Sco quei che la planisadra Tanja Bischofberger ha explicau l’jamna vargada a caschun d’ina sera d’informaziun ha Sagogn rodund quater hectaras damemia en cumparegliaziun cul svilup demografic spitgau.

Encunter svilup anorganic

Tochen ils 20 da mars 2020 ston las vischnauncas elaborar il plan directiv dil territori. Tuttas ston controllar il fegl da datas ch’igl uffeci da planisaziun ha registrau sin fundament da statisticas e calculaziuns. Sagogn duei haver – tenor quellas cefras – ina reserva da 3,9 hectaras terren da baghegiar. La gronda parcella «il Fri» amiez il vitg influenzescha il decuors dalla planisaziun. Igl ei ina surfatscha dad 1,5 hectaras denter Vitg dadens e Vitg dado. Il grond prau da 14 784 m2 s’udeva alla famiglia Schmidt-Candrian ch’ha s’udiu denter ils piuniers dalla hotellaria a Flem. La parcella havess la vischnaunca saviu cumprar avon 35 onns dils frars permiert Rudolf e Daniel Schmidt. Ils proprietaris dil hotel Schweizerhof ein burgheis da Sagogn, els havevan artau il sulom da lur tat.

Oz ei quei spazi da bunamein 1,5 hectaras definius sco zona centrala cun cundiziuns specialas. Pils proprietaris eis ei plitost cundiziuns mulestusas ch’han impediu da trer a nez l’entira surfatscha. La planisaziun locala ha vuliu impedir ch’ils vitgs creschien ensemen anorganicamein e ch’il maletg dil vitg piteschi.

Facticamein ei il Fri terren da baghegiar. Il grond prau planiv ei inclus da maniera decisiva els pass actuals. Sper ils rodund 40 clavaus el vitg, ils curtgins ed il contuorn dallas casas s’auda il Fri tier la reserva da bunamein quater hectaras. Auter che la vischnaunca han investurs privats giu avon treis decennis las finanzas a disposiziun. Els havevan ferdau las immobilias – maletg dil vitg vi ni neu. Ensemen cun dus ulteriurs partenaris ha il commerciant Arthur Hofmann da Flem cumprau la parcella. Damai ch’il prau ei cumbinaus cul maletg dil vitg ha la planisaziun locala mess certas cundiziuns. Ils proprietaris han stuiu acceptar che la vischnaunca ha lubiu mo duas tiarzas per surbaghegiar, ina tiarza ei definida sco zona verda en favur dil maletg dil vitg. Plirs onns ha Hofmann giu autras prioritads cun immobilias a Sagogn. Daferton han las decisiuns sin plaun federal pretendiu unfrendas e rut l’euforia dallas habitaziuns secundaras.

Vischnaunca ha fatg proposta

Per la vischnaunca ei la parcella dil Fri actualmein ina carga, pertgei ella blochescha il svilup dil habitadi. Il problem ei la zona centrala. Enstagl da prender ord zona clavaus e curtgins fuss ei pli sempel d’anflar ina sligiaziun cun quella gronda surfatscha. Dacuort ei Arthur Hofmann morts a Flem. Sco quei che siu fegl Sandro Hofmann confirma eis ei buca previu da vender il sulom. Tras la mort dil bab seigi la caussa cul Fri a Sagogn retardada. Ins vegli denton puspei s’entupar culla suprastonza communala per discutar il proceder en caussa. Hanspeter Casutt, il president communal da Sagogn, confirma ch’ins seigi en discuors culs proprietaris dil sulom, ins hagi era fatg propostas e spetgi risposta da Flem. «Nus havein interess d’integrar il Fri ella planisaziun», declara Casutt all’anr. El affirma ch’ils proprietaris dil Fri ston surbaghegiar enteifer otg onns la parcella, autruisa vegn ella mobilisada per decret ufficial.

Per Sandro Hofmann ei il possess a Sagogn tuttavia buc ina carga. «Jeu vesess ch’ei dat ina parcellaziun per casas d’ina famiglia», presuppona el. Ils proprietaris san dil reminent nezegiar la parcella dil Fri per nuot auter che per quei intent. Igl ei da supponer che la suprastonza communala porschi maun e ch’ella fetschi a Sandro Hofmann la proposta d’adattar la zona dil Fri. Finamira fuss ei da concepir il quatier niev cun casas per indigens. Tenor definiziun cantunala e federala duess il vitg numnadamein crescher egl intern e buca sparpigliar viers anora. Ei fuss ina carschen organica e buca pli sco antruras cun surbaghegiadas vitas e barcuns serrai.