«La davosa inspiraziun vai cumprau el Vilan»

(anr/ac) La brev aviarta publicada en LQ dils 8 da mars ei bein drizzada ad RTR e sia promoziun da musica. El cass concret setracta ei dalla valetaziun dil niev album da Giganto alias Ivo Orlik e cuntegn las pretensiuns ch’entginas da sias canzuns demuossien in patertgar sexistic e patriarcal. Ina pretensiun ch’Ivo Orlik renviescha. Principalmein duas da sias canzuns el niev album «Sault d’amur» han leventau malaveglia e provocau diversas reacziuns. En ina brev aviarta drizzada ad RTR e suttascretta da 60 persunas vegn renfatschau agl autur dallas canzuns «Giganto» alias Ivo Orlik in patertgar sexistic e patriarcal. Principalmein la rema dad ina dallas canzuns «pren ella – sas haver ella» resumeschi la tenuta ch’ins sappi posseder carstgauns, principalmein dunnas. Orlik ha sin damonda fatg attent agl album che cuntegni 13 canzuns. Da quellas 400 lingias ch’el hagi scret seigien tschun entochen sis construcziuns vegnidas eligidas, construcziuns ch’ins sappi interpretar sin differentas modas. «Che certs da mes texts (sco quels dalla canzun ‘Ina’) bettan talas undas fa surstar mei empau.» Orlik ha explicau che ses texts seigien ina moda artistica da s’exprimer e buc exnum identics cun sia persuna privata. «Jeu raquentel cun mes texts era en ina moda historias. Quellas sa e po mintgin interpretar sco el vul, quei ei ina libertad. Tut tenor il motto: viver e schar viver.» Igl intent dalla canzun «Ina», vegnida criticada explicit, seigi mai staus dad attaccar enzatgi a moda sexuala ni patriarcala, il cuntrari, resumescha igl autur: «Jeu fetschel in cumpliment a tuttas dunnas muntagnardas, a quellas che capeschan mes texts. Quei fetschel cun giugar cun clischés e musters dil mintgadi.» Provocar ei buc igl intent dils text dil cantautur Giganto, ha Orlik getg e menziunau da pli bugen tschintschar da polarisar. Provocaziun seigi plitost in mied per dapli publicitad. Tuttavia hagi mintga artist plascher sche sia lavur vegni prida per vera. Aschia ha el era priu per enconuschientscha che siu niev album ha procurau per biaras reacziuns las davosas jamnas, positivas e meins positivas. Ed igl autur digl album «Sault d’amur» ha accentuau d’haver plascher che glieud giuvna demuossi engaschi per l’egualitad dad um e dunna. In fatg ch’el valetescha per impurtonts e digns da vegnir promovius. Orlik ei denton dil meini che tut hagi certs cunfins e ch’ins duessi buc encurir en mintga text, en mintga product e mintga acziun enzatgei nausch.

Il rap e la dunna

Che la scena da rap seigi generalmein buca fetg gentila viers la dunna vul Orlik buca confirmar. El ha fatg attent ch’ei detti bein rappers, principalmein ella scena da rap dalla Tiaratudestga, che drovien in lungatg fetg vulgar e sexistic. Quella sparta dil hip hop numnada Battlerap seigi denton buca sia domena, ha Orlik puntuau. En quella sparta vegni sapientivamein attaccau igl adversari cun remas che mondien sut la tschenta. Ina sparta che seigi senz’auter populara e che possedi era tier nus dabia simpatisants. Quella sparta vegni resentida sco sport verbal. Pretensiuns moralas stoppien ins denton sbassar sch’ins sefatschenti cun quei rap ed ils adherents sappien ch’ins astgi buca prender serius memia fetg certs texts. En general attribuescha igl autur Orlik a sesez dad enconuscher bein la scena da rap ed el ei perschuadius che la scena da rap svizra ni tudestga valetass ses texts per ordvarts bravs e pulits. Las reacziuns sin siu niev album valetescha el denton buca mo negativ. Orlik ha getg dad esser legraus che sias canzuns vegnien tedladas cun attenziun da giuven e vegl, um e dunna. Igl album muenti e sin quei speri atgnamein mintga artist. Ch’ei detti differents meinis seigi da respectar. La damonda per sia fontauna d’inspiraziun ha el rispundiu cun la pretensiun d’haver cumprau la novissima inspiraziun per sias canzuns el Vilan a Turitg. In’explicaziun ch’ei da capir pli probabel cun ina certa ironia. En scadin cass vul Giganto seconcentrar sin sias proximas ovras. Fuss forsa dad aschuntar ch’ei detti pli intressants centers da cumpra ch’il Vilan da Turitg per recaltgar inspiraziun.

Meini persunal dil redactur

Plidentau e criticau ha la brev aviarta dil vendergis vargau era la valetaziun redacziunala digl album da Giganto davart dalla redacziun da musica dad RTR. Il schefredactur Flavio Bundi ha explicau ch’il redactur possedi la libertad da valetar in album tenor agen gust e la valetaziun seigi da paregliar sco in commentari en ina gasetta. RTR ha priu posiziun viers las explicaziuns dalla publicaziun dil vendergis vargau. La munconza dad in accumpignament critic digl album da Giganto vul il schefredactur denton buca schar valer ed ha fatg attent ad ina emissiun da Battaporta. El ha suttastrihau era ella posiziun publicada dad RTR da selegrar sin in brat cun las persunas ch’han sutrascret la brev. Sche quei barat succeda en ina moda ni l’autra via igl emettur ei momentan aunc aviert.