Rinforzar il 
territorri da muntogna

da Marcus Caduff,
cusseglier guvernativ

En in turnus regulau da mintga tschun onns vegn la politica agrara svizra examinada e per part era reformada. La davosa refuorma pli gronda datescha digl onn 2014. Tut priu astg’ins taxar quella sco positiva e favoreivla per l’agricultura dil cantun Grischun. Grazia alla davosa refuorma ein ils pagaments directs per ils menaschis el Grischun s’augmentai per biebein 15%. Quels pagaments directs ein surtut in’indemnisaziun per cultivar nossa cuntrada, preservar tala dil crescher en e cheutras mantener la basa per la producziun da nossa vivonda. El cantun cun la pli gronda surfatscha in aspect fetg impurtont.

La politica agrara 2014 ha postulau finamiras pertuccont la diversitad biologica dalla flora. Quellas finamiras ha l’agricultura grischuna contonschiu fetg spert. Quei surtut grazia ad ina cultivaziun persistenta dil terren agricol dapi generaziuns. Per nos purs secapescha ei dapi decennis che la cuntrada vegn tgirada a moda persistenta e che porscha ina gronda qualitad alla populaziun. Buca da s’imaginar sche nossa cuntrada vegness buca tgirada pli e carschess aschia en dapertut cun cagliom. Ei fa perquei era buca surstar che 60 pertschien dils menaschis grischuns vegnan cultivai tenor principis biologics – en Svizra ein quei mo 14%.

La surfatscha cultivada el Grischun ei restada ils davos tschun onns cun biebein 50 000 hectaras ualti constanta. Daferton ei il diember da menaschis purils era sereducius ils davos tschun onns. Mintga secund menaschi puril grischun ei svanius ils davos 25 onns. Igl ei da quintar che quei diember vegni a sutpassar el Grischun en cuort la cefra da 2000 menaschis.

Ina tendenza che dat da patertgar e fa quitaus. Cheu setschenta la damonda schebein quei svilup negativ sa vegnir frenaus? La politica agrara ei caussa dalla confederaziun, cheu dat ei nuot da marcadar. La regenza dil cantun Grischun sa denton empruar dad influenzar tala cun prender posiziun el rom dalla consultaziun tier la politica agrara. Actual vegn discussiunau davart la politica agrara naven digl onn 2022. L’entschatta mars 2019 ha la regenza grischuna priu posiziun tier ils plans dalla confederaziun per quella schinumnada politica agrara 22+. La finamira principala dalla regenza grischuna ei bein che l’agricultura da muntogna vegni buca fleivlentada. En quei senn eis ei da beneventar ch’ils mieds finanzials previ per l’agricultura da muntogna vegnan buca reduci, restan sil medem livel sco tochen dacheu. Buca nunimpurtont pil Grischun ei era il fatg che ils mieds financials per las alps restan sco tochen dacheu. Nossas alps adempleschan in’impurtonta funcziun per la societad e per il generalesser. Quella stabilitad finanziala garantescha a nossas puras e nos purs cuntinuitad e dat segirtad da planisaziun.

Per il cantun da muntogna Grischun ein mesiras per migliurar las structuras da gronda impurtonza – ins patratgi cheu vid las meglieraziuns. Per la regenza eis ei per quei motiv impurtont che quellas mesiras per migliurar las structuras restien ina impurtonta part dalla lescha d’agricultura federala. En quei connex eis ei interessant da saver che 1 franc à fonds perdu dalla confederaziun per migliurar structuras, effectuescha investiziuns da 2 tochen 3 francs el cantun Grischun – pia daners che vegnan dabien all’economia dil Grischun e quei surtut ellas regiuns periferas. Per che quei resti era egl avegnir aschia sto il territorri da muntogna vegnir menziunaus specialmein en la lescha d’agricultura federala e cheutras era ils mieds persuenter vegni garanti.

Era cun tut las mesiras per migliurar las structuras restan las cundiziuns da lavur sin menaschis muntagnards difficilas e graviontas, cumparegliau cun tals en la Bassa. Igl ei plinavon era da quintar che la midada dil clima vegn surtut a tuccar l’agricultura da muntogna e metter tala avon grondas sfidas. In motiv dapli per pretender ina consideraziun speciala dil territorri da muntogna e sia agricultura tier la confederaziun.