Üna via stantusa fin pro la realisaziun

DA BENEDICT STECHER / ANR

A la radunanza da la Società Pro Büvetta Tarasp sun ils preschaints gnüts infuormats davart la situaziun actuala da las lavuors per proteger il stabel. Davo la radunanza ha referi Ueli Haldimann davart il turissem in Grischun. Sco cha’l president da la società, Werner Reichle, ha dit in seis salüd han els survgni davo l’ultima radunanza üna charta cun objecziuns criticas davart il stadi da las lavuors. Quella es gnüda respusa cun ün artichel in üna gazetta chi ha dat sclerimaint. Intant s’haja rumi la Büvetta i’l intern cun ün’acziun cun voluntaris e fat sclerimaints cun specialists e cun divers uffizis pertocs. Sco cha Men Duri Arquint, chi fa part a la suprastanza da la società, ha infuormà sarà üna da las prümas lavuors chi ston gnir fattas da sgürar la costa sur la Büvetta: «Tenor perscrutaziuns da geologs es la costa fich labila e sto gnir sgürada causa il privel cha parts da la costa pudessan dannagiar il stabilimaint.»

La Büvetta es ün monumaint d’importanza istorica

«La Büvetta es tenor la Protecziun da monumaints dal Grischun ün stabilimaint d’importanza istorica, quai chi ha eir ün’influenza sün l’ütilisaziun futura da la chasa.» Ün’otra chosa es la situa-
ziun cha la Büvetta as rechatta in üna zona da l’ulteriur terrain cumünal e stuvess gnir spostada in üna zona chi pussibiltescha lavuors per sgürar la Büvetta. «No eschan actualmaing landervia a preparar la documainta necessaria per inoltrar il proget al chantun e per üna procedura preliminara. Davo cha tuot ils uffizis han lura tut posiziun speraina da survgnir glüm verda per cuntinuar cullas lavuors», ha infuormà Arquint. Tenor las pussibiltats d’ütilisaziun saraja lura simpel o main simpel da chattar glieud chi’d es pronta da sustgnair il proget. Sgürar la costa es da grond’importanza e gnarà finanzià per part eir dal chantun e dal cumün da Scuol. Plü tard gnaraja lura eir defini schi’s tratta d’üna fundaziun obain d’üna società chi s’occupa in futur da la Büvetta. Scha tuot vain a funcziunar esa previs cha’l stabilimaint da la Carola gniss eir integrà i’l proget. «Per realisar l’intent as discuorra da cuosts da var duos milliuns francs», ha dit Reichle. Intant vain implida la chascha da la società culs imports da commembranza e cun donaziuns.

Il Grischun es adüna stat 
dependent dal turissem

Davo la radunanza ha l’istoriker e schurnalist Ueli Haldimann orientà davart l’importanza turistica pel Grischun: «Lönch vaiva la glieud l’impreschiun cha Tarasp saja a la fin dal muond. Hoz s’haja da Turich a Scuol duos uras e mez, quai chi’d es per blers amo adüna massa bler, ma quai nun es nüglia in congual cun l’on 1861 cur chi’s ha cumanzà culla realisaziun dal Grand Hotel Kurhaus Tarasp.» Chi dà illa regiun funtanas mineralas es gnü descrit fingià dal 1369. Affarists regiunals han lura gnü plü tard l’idea da commerzialisar l’aua e da fabrichar inchaschs. Perquai ha gnü lö dal 1860 ün inscunter ingio chi’d es gnüda fundada la Società da la «Tarasp-Schulser-Gesellschaft» chi ha decis da fabrichar l’hotel a Nairs. La prüma Büvetta es gnüda fabrichada in möd simpel dal 1840 e dal 1875 la Büvetta sco ch’ella as preschainta hoz. Il problem d’eiran ils viadis dals giasts fich lungs chi vaivan per consequenza cha blers nu gnivan e quai s’ha müdà in möd positiv cur cha la Viafier retica es gnüda fabrichada dal 1913 fin a Scuol. «Las duos guerras mundialas han lura gnü per consequenza cha’l turissem ha pati fich ferm, quel s’ha però adüna darcheu recreà e dat a blers lavur ed ün’existenza», ha dit Haldimann. Da la trentina da destinaziuns in Grischun chi spordschaivan plü bod curas cun aua minerala existan hoz amo Vals, San Murezzan e Scuol. L’Eivna da l’aua forta dess promouver l’incletta per quel regal da la natüra e las pussibiltats per far adöver da quella. Perquai han quist’eivna lö mincha di occurrenzas chi han da chefar cull’aua minerala.