Razén u «In chaval per in satg tschivlots»
da Roman Caviezel, Cuira
Mann, tge purtret sublim en la SO, As regurdais? Festa da commemoraziun da la liberaziun dal signuradi da Razén, il schaner passà. Surdada solenna da la clav dal chastè: En pe, amez la pompusa sala da dretgira, la gnocca chastellana en chautschas blauas (da Gucci…?) ruba-gliadas (…strusch!), in lismerin lila (colur da femininadad e purezza!) e blazer nair, flancada da quater valerus (ex-)politichers e/u (ex-)aristocrats, finadin bain cravattà e vestgì en las colurs chantunalas – blau e grisch.
Tut savura d’eveniment istoric. Mo donn che las persunas èn zuppadas, in pau sco en in teater da chasperets, fin al chalun (la graziusa chastellana be fin a la schanuglia, almain quai) dad ina enorma maisa. Ina sabotascha da la fotografa? Cumplet fallà! Questa mobiglia è tuttina in’ovra da record mundial – il pli grond plat maisa da platta morta mai elavurà en in toc, en Germania (!) – damai in player absolutamain a l’autezza dal narrativ.
Seniester (mo sin il purtret, per l’amur da Dieu!) in cusseglier guvernativ che surdat al «burgfräulein» in document cun sisur ina clav, plain imposantas suttascripziuns ed ils logos da las pussanzas istoricas involvadas: il chantun Grischun e la Ems Chemie. (Na iperventilar, tut è mo simbolic! Insaco stuevan ins gea far.)
L’um da vart dretga cun ils mauns en satg n’è per cas betg in sgugialader, mabain er el in aut rapreschentant dal chantun. Sco vaschin da Domat sa senta el evidentamain da chasa en quest lieu. E tranteren paradescha en tut sia ladezza il «queen dad» (per uschè da dir), ex-politicher e nobel chatsch da la dinastia dals da Herrliberg (na da confunder cun ils da Habsburg, malgrad la sume-glientscha fonetica dals nums); sia funcziun en la ceremonia n’è betg propi clera. Tut la cumpagnia fa bucca da rir ed è totalmain focussada sin la camera. Mo l’ex-aristocrat orasum seniester para da sa futrar in zic da la publicitad – chapaivel, per in ester che na sto betg vegnir reelegì – e tegn drizzada sia egliada probabel sin il buffet (nunvesaivel) che spetga davostiers en sala.
Igl è franc stà ina bella e degna festa, aber, serius, tge ha tut quai da far cun il «chaval» ed il «satg tschivlots» menziunads en l’arti-tgel da la SO? Cun il chaval n’è bain betg manegiada la chast… Na, impussibel! Lur plitost anc cun il satg tschivlots. Pervi dals tschivlots, mettain, e na pervi dal satg! La cornamusa Magdi sco sirena simbolica, che cun ses nobels chants politics surmaina il pievel grischun. Forsa betg istoric aber anc plausibel, navaira?
Dumondas e specula- ziuns senza fin. E tut- quest spectacul be pervi da quai loser d’in Gieri da Razén che n’è betg stà bun d’avair descendents masculins! Là, avant tschintg tschient onns.
Gust da leger dapli?