Dapli giasts per pendicularas grischunas

ils 5 d’avrigl 2019

Dapi l’entschatta stagiun fin la fin mars han las pendicularas grischunas transportà dapli giasts. Er il mars è stà in bun mais per las pendicularas grischunas. Visavi la medema perioda da l’onn passà hai dà in augment dad 8,3%. Ma er visavi la media dals davos diesch onns è il dumber s’augmentà per 2,5%. Durant il mars han las pendicularas grischunas gì 13,8% dapli giasts. Cumpareglià cun la media da diesch onns munta quai in plus da 5%. D’attribuir saja quest svilup positiv cunzunt a las bleras uras da sulegl e relaziuns excellentas sin pista. Il facit dal monitoring da las pendicularas è: Sche las cundiziuns constattan, hajan ils turists anc adina plaschair vid il sport d’enviern.

Avant in onn ha la successura dal Zai cumenzà. Mo perquai che la stagiun d’enviern saja stada vargada, n’hajan els betg pudì empruvar ils skis novs, di Simon Jacomet che maina la manufactura da la Anavon Ski SA. Els sajan in pitschen team da trais persunas. La filosofia saja che mintgin sappia far la lavur da l’auter, di Jacomet. Fin uss ha Anavon Ski producì tranter 350 e 400 pèra skis. Il pli char custa 2000 francs (Zai: ca. 10 000 francs). La finamira da la Anavon Ski è stada da reducir ils pretschs e dad esser mo pauc sur ils pretschs dals products da massa. Zai ha decidì l’atun 2017 da serrar la manufactura a Mustér. Avant 15 onns aveva Jacomet fundà questa firma. El profiteschia anc adina da las experientschas. La glieud dumondia mintgatant, sch’el n’haja betg difficultads da serrar giu cun quai. Ma sco el di na saja quai betg stà in grond problem per el: «Jau sun schon era ì atras tschertas emoziuns, ma jau sun plitost era quel che mira en il mument; ed ord il mument patratg jau en il futur.»

Il schef da l’Armada svizra Philippe Rebord sa retira per motivs da sanadad. Per chattar ina successiun vul l’armada uss instradar ina cumissiun speziala. I n’è betg la suletta midada en l’armada – il schef d’instrucziun Daniel Baumgartner vul midar funcziun. Rebord sa retira suenter trais onns en uffizi da ses post sco schef da l’Armada svizra. Quai ha communitgà Rebord ensemen cun la cusse-gliera federala Viola Amherd. El pateschia dapi favrer vid ina greva trombosa e stoppia laschar operar vid il chalun. Il Vallesan da 61 onns aveva surpiglià il 2016 la successiun dad André Blattmann sco schef da l’armada. Uss duai ina cumissiun chattar in successur adattà. Il cussegl federal sappia dapi ier davart la demissiun. Fin l’atun duaja ina cumissiun chattar in candidat adattà. La finala elegia il cussegl federal il successur. Lez vegnia gia a cumenzar l’atun per sa lavurar en ensemen cun Rebord. Suenter ses studi a Losanna è Rebord entrà il 1985 en il corp d’instrucziun da l’armada. Il 2001 è Rebord daventà mainaproject da la «Recrutaziun armada XXI». Tranter il 2004 e 2008 è el stà cumandant da recrutaziun. L’emprim da schaner 2009 aveva il cussegl federal promovì Rebord al grad da brigadier ed il 2014 era el daventà divisiunari.

Il protectur da l’ambient, Franz Weber è mort stersas. Quai communitgescha sia fundaziun. Weber aveva 91 onns e valeva sco bab da l’iniziativa cunter abitaziuns secundaras. Passa 50 onns ha Weber cumbattì sco piunier per la protecziun dals animals e da la natira. El è era vegnì enconuschent internaziunal, tranter auter pervi da sias acziuns cunter la chatscha da chauns da mar en il Canada, la protecziun dals elefants e la protecziun da las ognas da la Donau en l’Austria. L’entschatta da la stad duai dar ina festa da commemoraziun en il Grandhotel Giessbach, ha communitgà la Fondation Franz Weber.

233 persunas èn mortas il 2018 sin vias svizras. Trais dapli ch’il 2017. Sa reducì è il dumber dals accidents mortals sin autostradas e sin sdrimas da peduns. S’augmentadas èn las unfrendas mortalas ordaifer las sdrimas da peduns. Il boom dad e-bikes ha era consequenzas sin questa statistica da l’Uffizi federal per vias, Astra. 12 e-bikers èn morts l’onn passà sin vias svizras , quai èn tschintg dapli ch’il 2017. Grev-blessads cun e-bikes hai dà 309, 38% dapli che l’onn avant. L’Astra examinescha uss en spezial novas mesiras per ils e-bikes pli svelts. Per exempel duain els esser obligads d’envidar la glisch u da montar in tacho. Las mesiras duain ir en consultaziun anc il 2019.

Sulettamain in terz dals jets da cumbat F/A 18 pon en il mument sgular. Per quest motiv reducescha l’armada svizra ils trenaments dals pilots. Ils motiv per la problematica èn las lavurs da mantegniment. Pilots da l’aviatica militara pon trenar pli pauc e far pli paucs excerzizis en l’exteriur, quai ha confermà il schef da l’aviatica militara Bernhard Müller envers radio SRF. La raschun èn las lavurs da mantegniment dals jets da cumbat F/A 18. Pervi da quellas pon be pli in terz dals aviuns sgular il mument. Cunzunt pilots cun experien-tscha possian trenar pli pauc. Pilots en scolaziun possian trenar vinavant.

Ils commembers dal cussegl d’administraziun da la Raiffeisen svizra han surve-gnì il 2018 ina indemnisaziun totala da 2,7 milliuns francs quai èn 5,7 per-tschient dapli che l’onn avant. La banca argumentescha l’augment per l’ina cun quai ch’ils commembers hajan stuì ir a dapli sesidas. Per l’autra cun las midadas intensivas ch’i ha dà en ils gremis. Entras la affera Vincenz hai dà bleras midadas en il cussegl d’administraziun sco er en la direcziun generala da la banca Raiffeisen.

Malgrà l’appel dal parlament na vul il cussegl federal anc betg suttascriver la cunvegna per in scumond dad armas atomaras. Quai ha la regenza decis a la sesida emnila. Mez december ha il parlament appellà al cussegl federal da suttascriver uschè svelt sco pussaivel il contract. Tranter auter per dar in signal al dretg internaziunal umanitar e las valurs colliadas cun quel. Per il mument na vul il cussegl federal però betg suttascriver il contract da l’ONU.

Ina nova analisa da la situaziun duai dar per la fin da l’onn 2020. Gia l’avust 2018 aveva il cussegl federal decidì da betg suttascriver il contract. Il contract saja politica da simbol e na portia betg vinavant il discharmament nuclear, aveva ditg il minister da l’exteriur Ignazio Cassis. La cunvegna da l’ONU è l’emprima che pretenda in scumond explicit d’armas atomaras.