L’educaziun era avant ed è er ossa ena sfida
Cun Gion duno Simeon ò discurria Peder Antona Baltermia
Aint igl program dalla scolaziun da carschias dalla Regiun Alvra è nia publitgia en curs per l’educaziun dad unfants. Scu manader da chel curs funcziunga Gion Duno Simeon, uriund da Lantsch. El è psicolog a Coira ed è sa spezialiso sen l’educaziun dad unfants. Nous vagn lia saveir daple. Igl program dalla scolaziun da carschias dalla Regiun Alvra è cumparia alla fegn digl onn passo. Ainten chel eran er fixos quatter termins, dus igl schaner e dus igl favrer 2019, per chel curs d’educaziun per genitours. Scu instructour agl curs era er gio tscharnia Gion Duno Simeon (74), psicolog da professiun e dasperas trenader digl program d’educziun «Triple P», scu er trenader da resilienza. «Triple P» (positive parenting program) è en program d’educaziun scientific, fundo e preventiv. En program cun fitg bung resung internaziunal e tgi sa basa sen promover las fermezzas e las resursas digls unfants ed intermediescha cumpetenzas d’educaziun positivas. Resilienza è ena furma ainten la psicologia tgi tendescha an chella direcziun da trenar la habilitad da resistenza psichica per saveir dominar muments e taimps da crisa.
Ossa novs termins
Deplorablamaintg ègl betg do annunztgas avonda, uscheia tgi igl curs n’ò betg savia neir realiso. Schibagn davart digls iniziants scu er digls responsabels dalla scolaziun da carschias tar la Regiun Alvra e digl instructour sez ins ò deploro tgi igl curs sen chels datums ò stuia neir sistia. Ins ò pero lia far anc en’amprova ed infurmar la gliout sur da chest curs. Uscheia èn er nias fixos novs datums: igls 18 e 24 d’avregl ed igls 16 e 23 da matg 2019.
Per far attent a chest curs ed er en tant allas dumondas d’educziun an general e sur digl program d’educaziun «Triple P» vainsa fatg en discurs cun Gion Duno Simeon.
Simeon è naschia e carschia se a Lantsch. Digl 1965 anfignen igl 1971 ò el absolvia igl studi da psicologia e da pedagogia curativa all’Universitad da Turitg e termino cun igl licenciat. Sessour è el sa participo ad en project da perscrutaziun an connex cun la dimora dad unfants pitschens ainten tgesas spezialas.
Siva è el sto pladia da diversas instituziuns an Svizra ed agl exteriour cun diversas funcziuns. Igl davos ed anfignen igl 2012 ò el purschia igl sarvetsch psicolog an taimp parzial ainten la partiziun d’oncologia digl spital cantunal. Digl 2001 anfignen igl 2015 ò el mano ena praxis da psicoterapia per persungas singulas, pêrs e famiglia a Coira. A parteir digl 2015 è el trenader da «Triple P» e resilienza an lavour libra.
Autoritad vign a restar essenzial ainten l’educaziun
Gion Duno Simeon: Nous, vot deir Vous ed ia ischan carschias se ainten en taimp tgi educaziun era ple u manc autoritad. A tgesa, ainten la cuminanza da vischnanca, ainten scola ed ainten baselgia. Èn chels taimps definitivamaintg passos?
Gion Duno Simeon: Autoritad vign a restar en pilaster essenzial ainten l’educaziun d’unfants. I drova pero lotiers otras qualitads umanas per pudeir accumpagner igls unfants sen veia da davantar carschias: affecziun, discurs, passantar taimp ansemen, fixar reglas etc.
Tgenegna è la midada essenziala ainten l’educaziun dad alloura ed ossa ord vista dalla psicologia?
Igl ambiaint dalla veta quotidiana dallas famiglias dad oz è sa mido enormamaintg. Gist en exaimpel: Pi bod era la famiglia ena sort insla, en refugi (cun avantatgs e disavantags). Ed oz fò l’influenza dallas medias electronicas or dalla famiglia ena tgesa furiclada. Chel fatg dumonda en svilup digl cumportamaint digls carschias anvers igls unfants, surtot segl camp dalla communicaziun.
La psicologia d’educaziun ò fatg grondas midadas durant igls davos decennis. On er igls educatours fatg chellas midadas?
Genitours cuntinueschan per part l’educaziun tgi els on retschet sezs an lour famiglias d’origin. Pero dereivan els da dus famiglias differentas e ston furmar ena «cultura» da famiglia tot nova ed unica. E la veta actuala provotgescha antras situaziuns impreveidas conduitas sainza experientschas da pi bot. Chellas treis funtangas alimenteschan en svilup cuntinuond digl cumportamaint educativ. Edutgier unfants davainta cotras en impuls custevel er per igl svilup persunal digls genitours.
Lagn neir tar igl curs tgi Vous purschez per la scolaziun da carschias dalla Regiun Alvra. El sa drezza a tots genitours. Nunimporta dalla vigliadetna da lour unfants?
Igl sistem «Triple P» porscha programs differents da scolaziun per genitours, tranter oter en program per genitours d’unfants tranter dus e 12 onns ed en program per genitours da giuvenils. Igl curs tgi vagn scretg or se Salouf è per genitours d’unfants tranter dus e 12 onns.
Scu basa digl curs duess sarveir igl program d’educaziun «Triple P». Chest program vign descretg scu cumprovo, cumpetent ed amurevel. Savessas declarar curtamaintg igls puncts centrals?
Igl curs ò scu fundamaint tschintg prancepas: (1) siertad per igl unfant, (2) promover en ambiaint da famiglia stimulont, (3) conduita consequenta, (4) spetgas adattadas agl svilup digls unfants, (5) piglier chito da sasez scu genitour. Igl genitours amprendan sen chella basa da profundar la relaziun cugls unfants, da sustigneir igl cumportamaint adatto digls unfants e da mantigneir ena lengia clera er lo noua tgi igl unfant sa cumporta an moda nunspitgeida, sainza antrar an escalaziuns.
Ins discorra an connex cun chest program dad ena educaziun da success digls unfants. Cura è l’educaziun en success, schi igl unfant davainta en bung carstgang u schi el davainta ena persunga da valeta per la societad economica?
L’educaziun d’en unfant cozza 18 onns. Igl success sa mossa gio durant chels onns an furma da cuntantientscha digls unfants e digls genitours cun lour veta an famiglia. E chel fatg vign a davantar ena prestaziun custevla per igl futur dalla societad.
Ins discorra er savens da promover la stema da sasez, la habilitad dad exprimer sentimaints per igls unfants ainten la fasa d’educaziun per evitar uscheia la prubabladad tgi dat pi tard problems emoziunals. Ma i schea gio ainten la nateira gist digls unfants pitschens tgi els mossan spert lour sentimaints?
Igls unfants pitschens mossan lour sentimaints an moda fitg immediata. Igl pensum da l’educaziun è da mussar se veias agls unfants scu tgi els pon amprender pass a pass la controlla sur digls sentimaints, sur digls impuls naturals graztga a la habilitad da communicaziun.
«Triple P» less er promover cumpetenzas d’educaziun positivas cun sviglier tigls unfants lour fermezzas e lour resursas. Ma cò èn las differenzas magari grondas dad unfant tar unfant ed er pi tard da carschia tar carschia?
Ena societad dependa dad ena populaziun cun carstgangs tgi on pudia sviluppar dungs e qualitads fitg differents. Variaziun vasta e betg uniformitad è dumandada (scu er ainten la nateira). Per igl individual ègl impurtant tgi el ò pudia sviluppar las atgnas qualitads per pudeir contanscher cuntantientscha ainten la sia veta. Cumparaziun tranter carstgangs porta betg bler.
Cun las midadas dalla veta moderna sa meidan las furmas digls problems
Dattigl oz pi savens disturbis da cumportamaint e problems emoziunals tgi avant?
Durant igls mies onns scu manader digl post da cunsegliaziun d’educaziun digl martgea da Heilbronn an Germania (1975–1982) vaia pudia far en studi scientific concernent igl domber da disturbis emoziunals e da cumportamaint digls unfants. Anturn 12–15% digls unfants vevan lo basigns d’en sustign professiunal. Studis scientifics actuals vignan sen cefras sumigliaintas. Cun las midadas dalla veta moderna sa meidan pero las furmas digls problems.
Tar igl program d’educaziun «Triple P» dattigl gio resultats scientifics fitg positivs. Tge sa lascha deir cò concret?
Igls genitours fon l’experientscha da livgiamaint concernent l’educaziun. Els sa saintan pi sieirs anvers lour pensum scu bab e mamma, chegl er an situaziuns cumplitgeidas. La cuntantientscha an famiglia crescha. Igls unfants mossan en svilup segl camp da contact cun oters ed els on ple fidanza da sasezs.
Ena tgossa tgi stat er an chel connex cun l’educaziun è la resilienza. Ena metoda dad anfermeir la resistenza psichica per saveir dominar muments e taimps da crisa. È chegl betg ena tgossa ferm individuala?
La veta ans porta adegna puspe an situaziuns noua tgi nous vagn da star or dolours e grevezzas: daints tgi creschan ainten la bucca digl pup, pitgier aint ensanouas igl tgea, sentimaints malamparnevels ed uscheia venavant anfignen la fegn dalla veta. Mintga situaziun da grevezza po davantar ena pussebladad da trenar la resilienza: Acceptar la situaziun actuala e tschartger veias activas per surmuntar la situaziun. Resilienza dependa betg digls gens, ni digl caracter, mabagn dalla tenuta da surmuntar igl mal an moda activa.
Gust da leger dapli?