OEL ell’enzenna dil giubileum centenar

da Martin Cabalzar

La radunonza generala dalla Societad Ovra electrica Lumbrein che ha giu liug dacuort en Casa d’Angel a Lumbrein ha priu enconuschientscha en senn affirmativ dil rapport annual e dil rendaquen e dau scarica als responsabels. Sco quei ch’il parsura dalla Societad Ovra electrica Lumbrein, deputau Gian Derungs, remarca en siu rapport annual stattan ils onns 2018 e 2019 sut l’enzenna dil giubileum centenar. Avon tschien onns, ils 19 da schaner 1919, han glischs electricas illuminau per l’emprema gada las stivas da Lumbrein. Cun il cudisch «Werk Electric 1919–2019» eis ei reussiu d’edir ina plascheivla cronica giubilara che regorda al spért da piunier dils antenats ch’han realisau in’ovra remarcabla per da quei temps. Ad Anita Capaul ed a Clau Solèr sa la suprastonza dalla OEL bien grau per la redacziun e realisaziun da quella publicaziun che dat perdetga historica digl origin e dil svilup da quell’ovra communala. L’Ovra electrica Lumbrein ha commemorau il giubileum centenar cun treis arranschaments: la vernissascha dil cudisch, in discuors da podi davart l’energia a Vrin, ina pintga exposiziun tematica en Casa d’Angel ed in gi da portas aviartas els stabiliments dall’ovra.

Strategia dalla reit

Sco quei ch’il parsura accentuescha el rapport annual ha la suprastonza dalla OEL mess igl onn 2018 il focus silla strategia dalla reit, dedicond ina seduta d’in entir gi a quella tematica. Differents experts seigien stai presents e gidau a formular communablamein pass concrets per proceder egl avegnir. Sin fundament dalla nova lescha ston ils dumbraders analogs existents vegnir remplazzai cun dumbraders digitals. La OEL quenta realisar las midadas pretendidas a partir da 2024 en treis etappas e quei cugl agen persunal. Damai che la reit dalla OEL ei surveseivla ha la suprastonza decidiu da buca cumpar in program da management per la reit. Prioritad ha pils proxims onns la renovaziun dallas staziuns da trafo e dalla lingia da tensiun aulta che meina da Mulin a Vrin.

Cumpra d’electricitad

Grazia allas midadas da contract naven dalla Repower sur l’Axpo Hydro Surselva tier la Rhiienenergie (dapi 2018) eis ei reussiu da sbassar la taxa da basa per denter 16 e 33 pertschien, tut tenor colligiaziun. Era sch’il pool dalla Rhiienergie seigi aunc buc in garant per bass prezis garanteschi quei sistem alla fin digl onn in prezi da media che corrispunda al prezi da marcau, puntuescha Derungs. Il prezi ha muntau 2018 a 4.4 raps/kwu, munta uonn a 4.9 raps/kwu e vegn a s’augmentar 2020 sin 2021 sin 6.2 raps. Igl onn 2014 pagava la OEL a Repower aunc 10.1 raps/kvu.

Mintga svari da 0.5 raps/kwu munta in effect da 10 000 francs per la OEL sils cuosts da cumpra d’energia. Tenor Derungs pretendan prezis da rodund sis raps ella situaziun actuala denton aunc buc in augment dalla tariffa.

Consum d’electricitad

Igl onn 2018 ei vegniu consumau sigl intschess da provediment dalla OEL Lumbrein (Lumbrein e Vrin) 3,581 kwu, quei che corrispunda ad in augment da 20 000 kwu ni 0,6 pertschien. L’atgna producziun ei stada cun 1240 (2018) in bienton pli bassa ch’igl onn avon ed in minus da 14,8% enviers 2017. La raschun per quella sperdita da producziun ein donns caschunai vid igl implont.

Igl implont fotovoltaic installaus sil tetg dalla stalla dall’Alp Stavialavedra ha produciu 2018 cun 44 342 kwu 36,9 perschien dapli energia che 2017 ed aschia contonschiu in niev record.

Muort il donn vid igl implont a Schanaus-Sut ei la cumpra d’energia carschida cun 2,333 kwu per 4,9% enviers igl onn 2017.

Tecnica e menaschi

El decuors dalla primavera 2018 han ins giu constatau ina ruttadira vid la lingia da pressiun e stuiu pinar quella. Era vid igl implont da producziun ha ei dau diversas reparaturas. Essend che las tschaffadas d’aua havevan pitiu ualti fetg dallas nevadas digl unviern 2017/2018 ei vegniu fatg in tetg niev sur la tschaffada. Bien grau sa il parsura als responsabels da pichet che garanteschan ina survigilonza da 24 uras ed ageschan el seracass.

In favoreivel quen

Il quen annual 2018 ei legreivels, era sch’el siara cun in gudogn da 12 907 francs sut il recav dils onns vargai.

Dapi l’entschatta 2018 furnescha la Rhiienergie l’electricitad alla OEL. Enteifer la reit resta la OEL denton vinavon colligiada cun la Repower. Quei ha per consequenza ch’ils cuosts dalla reit ein carschi per 3,1%, pia per in bienton dapli ch’il consum. Aschia ein era ils cuosts per kwu carschi per 2,6%. El medem mument ein ils cuosts da cumpra d’energia tier la Rhiienergie denton sesbassai per buca meins che 30,9% per kwu. Il sbassament en cefras absolutas munta a 22,5 pertschien.

Il consum enteifer igl intschess da provediment dalla Ovra electrica Lumbrein ei carschius per 0,8 pertschien. Ils cuosts da persunal e dallas lavurs exequidas da tiarzas persunas ein restai stabils. Ils disturbis a Schanaus han denton caschunau pli bia lavur ed expensas, aschia che la reserva da renovaziun ei sesbassada. Meins cuosts ha il manteniment dalla reit, damai che la nova cabina da repartiziun a S. Andriu ei vegnida activada. La cumpra d’energia solara crescha onn per onn, constatescha il parsura.

Igl onn 2018 ha la OEL fatg investiziuns da 56 000 francs. Per la realisaziun dil cudisch giubilar ha ella impundiu 37 000 francs. Las amortisaziuns muntan a 3,5% dalla valeta cudischada, finamira ei d’augmentar ils proxims onns quell’amortisaziun sin tschun pertschien. La facultad dalla OEL ei carschida 2018 per 55 000 francs sin 1 237 000 francs. La OEL ha plinavon generau in cash flow positiv da rodund 111 000 francs.

Perspectivas pigl avegnir

Per 2019/20 ha la suprastonza dalla OEL tschentau las suandontas prioritads: elaborar ina strategia per la liberalisaziun dil marcau d’energia, optimar la cumpra d’electricitad, examinar pusseivladads da cooperaziun sin divers secturs e persequitar il project dil parc da vent. Plinavon vul ins sclarir las pusseivladads d’in implont hidraulic en cumbinaziun cul provediment d’aua e sclariments en connex culla reit ed il project dallas Ovras hidraulics da Zervreila.