Sgarabriec or dal cussegl naziunal
da Martin Cabalzar / SDA
Il parlament federal ha cumenzà il glindesdi sia sessiun da stad. En il focus dals emprims dus dis è stada cunzunt la modernisaziun da l’infrastructura da viafier e las mesiras per la protecziun da l’aria e dal clima. Dentant er ulteriuras tematicas main brisantas han dà bler da discutar.
Protecziun dals reveladers
Il cussegl naziunal vul proteger ils reveladers (Whisteblower), ha dentant tuttina refusà il sboz dal cussegl federal per proteger annunzias pervi d’irregularitads. Uschia smanatscha dentant probabel gia per la segunda giada in naufragi da l’intenziun da proteger meglier ils reveladers. La maioritad dal cussegl naziunal è da l’avis ch’era la recenta proposta fatga dal cussegl federal saja memia cumplitgada e mo grev chapaivla per lavureras e lavurers. Il cussegl ha refusà il sboz cun 144 cunter 27 vuschs. Sulet ils burgais-democrats ed ils cristiandemocrats han sustegnì la segunda proposta dal cussegl federal. Crititgà han ins tranter auter il principi da cascada. Lavurers ston uschia annunziar irregularitads l’emprim al patrun. Sut tschertas cundiziuns dastgan era las autoritads vegnir infurmadas. Il pass en la publicitad è prevì sco ultima pussaivladad. Sco ultima chombra vegn il cussegl dals chantuns a decider.
Nov sistem d’entrada e sortida al cunfin
La Svizra duai introducir in nov sistem d’entrada e sortida al cunfin confurm als stadis da la UE. Sco segund cussegl ha il cussegl naziunal approvà l’ulteriura sviluppaziun dal dretg da Schengen en quest reguard. Quest sistem registrescha las datas da viadi da passants ordvart ils cunfins da Schengen ch’han ina dimora da maximal 90 dis en in auter stadi. En quest connex vegn la fisionomia da tut ils passagiers registrada. Da nov vegn era l’impronta dals dets da persunas ch’èn obligadas d’avair in visum registrada. En il plenum han ils verds sco era singuls represchentants da la pps proponì da betg entrar en materia, dentant senza success.
Modernisà il dretg d’expropriaziun
Il cussegl naziunal vul modernisar il dretg d’expropriaziun ed ha acceptà ina midada da la lescha correspundenta cun 141 cunter 43 vuschs. L’indemnisaziun per terren cultivà duai muntar en l’avegnir a sis giadas dubel dal pretsch maximal imputabel. Betg acceptà ha il cussegl las propostas da la cumissiun che vuleva rinforzar ils dretgs da procedura dals proprietaris da terren ch’èn pertutgads da la canera dal traffic aviatic u da las immissiuns dal traffic sin via. Ils commembers da la cumissiun da stimaziun duain vegnir elegids dal Tribunal federal e betg dal Tribunal administrativ sco proponì dal cussegl federal. L’ultim pled ha uss il cussegl dals chantuns.
Mandats d’interpresas per anteriurs cussegliers federals
Ils commembers dal cussegl federal na duain suenter lur sortida betg pudair surpigliar immediatamain mandats d’interpresas ch’han in ferm liom cun lur anteriur departament u ch’han retschavì impurtantas incaricas da quel. Per tals mandats duai vegnir introducì in temp da spetga. Cun 109 cunter 58 vuschs ha il cussegl acceptà in’iniziativa parlamentara da sia cumissiun per politica da stadi. Davart quest temp da carenza vegn discutà gia dapi onns, evocà la debatta ha l’anteriur cusseglier federal Moritz Leuenberger ch’era entrà curt suenter sia demissiun en il cussegl d’administraziun dal concern da construcziun Implenia.
Modernisar l’infrastructura da viafier
Per il parlament ha la modernisaziun da l’infrastructura da viafier apparentamain dapli impurtanza che per il cussegl federal. Suenter il cussegl dals chantuns ha er il cussegl naziunal augmentà il budget per la modernisaziun da l’infrastructura da viafier sin 12,99 milliardas francs. Resguardadas en il program d’investiziun per 2035 èn vegnidas las staziuns da Winterthur, Grüze nord e Thun nord. La decisiun è crudada cun 150:36 vuschs, resp. cun 152:36 vuschs. Davart las expensas supplementaras da 69 milliuns decida proximamain il cussegl dals chantuns. Quel aveva gia augmentà en ina emprima runda da la debatta il budget per l’infrastructura da viafier per 919 milliuns. Quest augment è vegnì surpiglià senza resalvas dal cussegl naziunal. En la decisiun finala ha il cussegl naziunal schizunt acceptà il project senza cuntervuschs.
Chastis da traffic sin via
Charrescha in manischunz da camiun memia spert cun ses velo a motor vegn el sut circumstanzias chastià cun la retratga dal certificat da charrar, e quai era per charrar cun camiuns da vitgira. Il cussegl naziunal vul abolir quest «chasti dubel per manischunzs professiunals». La chombra gronda ha acceptà cleramain las moziuns correspundentas dad Edith Graf-Litscher (ps TG) e dad Ulrich Giezendanner (pps AG) cun 165:15 vuschs, resp. cun 131:58 vuschs.
Telefons or da l’exteriur
Il parlament aveva fixà la primavaira limitas fixas per las tariffas da telefon or da l’exteriur (Roaming). Stgassar dal tuttafatg questas taxas na vul il cussegl naziunal dentant betg. El ha numnadamain refusà ina moziun correspundenta dad Elisabeth Schneider-Schneitter (pcd BL) cun 99:78 vuschs. La moziun è fruntada sin opposiziun cunzunt tar la sanestra e la pld.
Cundecisiun tar l’avertura dal martgà
Il parlament pretenda da pudair cundecider en vesta ad in’eventuala avertura dal martgà per il traffic da viafier internaziunal. Suenter il cussegl dals chantuns ha er il cussegl naziunal approvà ina moziun correspundenta da la cumissiun da traffic e quai cun 140:35 vuschs. Il cussegl federal na po dentant anc betg decider en atgna cumpetenza davart in’eventuala avertura dal martgà per il traffic da viafier internaziunal, el sto suttametter in project correspundent al parlament. Tenor la ministra da traffic Simonetta Sommaruga vegn il parlament ad avair il dretg da cundecisiun en chaussa.
Naginas tariffas unifitgadas per il traffic public
Il cussegl naziunal na vul betg decretar in’unificaziun da las tariffas dal traffic public per l’entira Svizra. El ha refusà ina moziun da Phillipe Nantermod (pld VS) e quai cun 220:64 vuschs. Mo la sanestra e singuls exponents da la pld han sustegnì la proposta. La branscha lavuria gia dapi pli lung temp vid projects che tangheschan las tariffas e la distribuziun. «Nus vegnin a mantegnair il squitsch per ch’ins vegnia ad ina soluziun», ha sincerà Sommaruga.
Poluziun da l’aria nuschaivla per la sanadad
Il cussegl naziunal ha refusà da definir zonas per la protecziun da la poluziun d’aria entras substanzas nuschaivlas per la sanadad. El ha refusà cun 129:62 vuschs ina moziun dad Evi Allemann (ps BE). Sulet la sanestra ha sustegnì la moziun. Chantuns e vischnancas n’obtegnan uschia betg la pussaivladad da scumandar en tschertas zonas e per tscherts temps il transit da vehichels cun grondas immissiuns nuschaivlas per la sanadad.
La gronda part dals parlamentaris ha cundividì l’avis da la ministra da traffic Sommaruga ch’ha argumentà ch’il cussegl federal haja engrevegià las pretensiuns da l’ordinaziun da tegnair schuber l’aria pir avant in onn. La creaziun d’ulteriuras zonas saja fruntada anc avant paucs onns sin gronda opposiziun en il rom da la consultaziun.
Unifitgar ils registers da stumadira
Il cussegl naziunal vul unir ils differents registers da stumadira da la Svizra. El ha acceptà in’iniziativa parlamentara dad Erich Hess (pps BE) cun 89:80 vuschs. Sch’ils registers da stumadira vegnian manads sin basa regiunala muntia quai ch’ins sappia procurar per «in tschop schuber», era sch’ins senodia en ils daivets, ha ditg Hess. Ins possia simplamain midar domicil nua che las stumadiras sajan registradas. Ina part da la cumissiun è stada da l’avis che l’iniziativa na saja betg in instrument adattà per schliar quest problem. La fatschenta va uss en il cussegl dals chantuns.
Deponer laina en il guaud
Il cussegl naziunal ha vulì decider stersas schebain proprietaris da guaud u resgias possian deponer en l’avegnir laina radunda en il guaud u betg. Erich Nussbaumer (ps BL) ha dentant proponì da stritgar la fatschenta dal program. Quai per motiv ch’i saja vegnì publitgà dacurt in studi che demussia ch’ins stoppia utilisar blers insecticits per las rasenas da laina deponidas en il guaud. La cumissisun n’haja betg pudì resguardar quest fatg en sia debatta. Il cussegl ha alura decidì da spustar la fatschenta.
Simplifitgar las cunvegnas a favur da l’ambient
La confedeaziun duai documentar cun tge mesiras che cunvegnas per programs sin il sectur da la protecziun da l’ambient pon vegnir simplifitgadas tranter la confederaziun ed ils chantuns. La finamira da quest’acziun duai esser da mussar il potenzial da sinergias tranter confederaziun e chantuns. En in rapport dal cussegl federal saja numnadamain vegnì constatà che la lavur administrativa saja fitg gronda, tant tar la confederaziun sco tar ils chantuns, ha ditg la pledadra da la cumissiun Ursula Schneider-Schüttel (pps FR). Il cussegl ha approvà ses postulat cun 183 cuntet duas vuschs.
Gust da leger dapli?