Da Camuns, Tersnaus, Uors e Surcasti

DaD augustin beeli / anr

Uonn eis ei 25 onns dapi che las quater uniuns da giuventetgna da Camuns, Tersnaus, Uors e Surcasti han decidiu da fusiunar e fundar la nova Uniun da giuventetgna Suraua. Las quater bandieras dallas uniuns veglias lai l’uniun restaurar dapresent. Quei caschuna cuosts. Duas fuvien bunas, tier lezzas hagien ins stuiu remplazzar mo singulas cusadiras, rinforzar urs e lavar ellas. Tier ina, quella da Tersnaus, seigien las parts da teila munglusas, quella stuessi vegnir restaurada cumpletamein. E tier ina maunchi l’asta. Aschia resumescha il president dall’Uniun da giuventetgna Suraua, Gian Carlo Albin, la situaziun dallas quater bandieras ch’ei dapresent el center d’in project. Quels quater emblems e simbols dall’unitad han fatg dils onns 1920 tochen viaden els otgonta numerus survetschs alla cuminonza.

Ils 7 da fenadur puspei 
en parada

Zacu han ils giuvens da Camuns, Tersnaus, Uors e Surcasti mess naven las bandieras e mai pli priu neunavon ellas. Biars commembers dall’Uniun da giuventetgna Suraua savevan gnanc ch’ei detti bandieras dallas anteriuras cumpignias da mats. Igl archivari dalla pleiv da Tersnaus hagi informau el inagada ch’ei hagi aunc ina bandiera egl archiv, quella stoppien ins dislocar. Il president dall’uniun da giuventetgna ei ius a mirar ed ei staus surstaus. Sin quei ha Simon Derungs, menader digl archiv cultural, dau vinavon ad el l’informaziun ch’era las cumpignias da mats da Camuns, Uors e Surcasti possedevien bandieras. Quei ha intimau Albin d’ir alla tscherca dallas ulteriuras treis. Ina fuva ell’anteriura casa communala da Camuns, las duas autras en casas privatas. Prest fussen ellas stadas emblidadas, e cunquei era ina part dalla cultura dils vitgs da Suraua.

Pil giubileum da 25 onns ha la suprastonza dall’uniun decidiu da schar restaurar las quater bandieras e da duvrar ellas puspei. La dumengia dils 7 da fenadur fa ina gruppa dalla cumpignia da mats puspei parada. Ei vegn ad esser l’emprema gada suenter 30 onns ch’ils da Suraua vesan puspei ils mats en uniforma. Els fan parada per la perdanonza da Camuns. L’uniun da giuventetgna dumbra actualmein 35 commembers. La gronda part ei – sco dapertut per ordinari ellas uniuns da giuventetgna – mats e giuvens, numnadamein 27. Ina parada spectaculara cun 27 d’els vegn ei buc a dar. L’emprema gada suenter 30 onns vegnan biebein 10 a render honur alla baselgia parochiala da Camuns respectiv als da Camuns e lur patrun-baselgia sogn Gion. Ina part dalla giuventetgna ei numnadamein aunc engaschada ella societad da musica, aschia che la cumpignia da mats vegn dividida quei gi.

Acziun da finanziar 
la restauraziun

Quater mats vegnan a purtar las bandieras restauradas. La pli veglia, quella dalla Cumpignia da mats Tersnaus, porta l’annada 1920. Ella fuva en stan miserabel. In’analisa dalla firma speciala Stadelmann da Sogn Gagl ha mussau ch’ei fuss senz’auter pusseivel da restaurar ella. La lavur vid la teila custass denton varga 8000 francs.

Perquei ei la giuventetgna sedecidida da schar far in duplicat. Quei ei pusseivel oz grazia a tecnologias cun grafica e computer. La bandiera han ins fotografau ed elaborau la fotografia, aschia ch’ins ha saviu stampar ella sin teila. Mo spert s’encorsch’ins gnanc ch’ils ornaments, la bandiera svizra, la figura da sogn Aluis e la scripziun «Jungmannschaft Tersnaus-St. Martin» ein buca surcusi, mobein stampai.

En tut cuosta il project da restaurar las bandieras historicas la summa da 13 000 francs. Per saver finanziar quei ha l’Uniun da giuventetgna Suraua instradau in’acziun da crowdfunding. Igl ei in sistem da rimnar daners da sponsurs sur ina plattafuorma speciala ella reit d’internet. Entochen la fin da matg haveva quell’acziun purtau rodund 2000 francs. Per garantir il success dalla rimnada duvrass ei silmeins 6000 francs. Albin, il premurau president dall’Uniun da giuventetgna Suraua, explichescha che l’acziun ei limitada tochen ils 25 da zercladur. Cun ina contribuziun per quei intent sappien ins dar niev vent allas bandieras, scriva la giuventetgna. «Nus essan fermamein perschuadi ch’ei vali las stentas da mantener nos scazis ed usits culturals», finescha il president. Cun duas dallas bandieras ei l’uniun da Suraua dil reminent marschada sur il Glogn avon ualti exact in onn.

La dumengia sera dils 10 da zercladur 2018 han ils emblems da Suraua sgulatschau festivamein a Morissen. Pil beinvegni al nieveligiu cusseglier guvernativ lumnezian Marcus Caduff han ellas buca vuliu far cumpignia allas ulteriuras bandieras da vischnaunca, vischinadis ed uniuns.

Per dapli informaziuns tier l’acziun da crowdfunding mira: www.lokalhelden.ch/restaurierung-vereinsfahnen ni era www.uniuns-suraua.ch e mail: giuventetgna@uniuns-suraua.ch.