La ps Alvra-Surses ed igl schurmetg digl clima

Cun Marcel Züger 
ò discurria Peder Antona Baltermia

Las emdas ed igls meis passos è la debatta perveia dalla midada digl clima e las sias consequenzas stada igl tema nr. 1 ainten la politica. An Svizra e dapertot. Zont la giuventetna ò musso tgi gl’è betg tuttegna ad els scu tgi vo anavant cun la sanadad digl noss planet. Tar nous an Surmeir ins ò santia e vasia la tgossa angal or dalla distanza. Pertge ansomma? Ins è sa dumando pertge tgi per exaimpel la ps Alvra-Surses peglia betg part alla discussiun e stat pitost dalla vart. Aglmanc dad ordvart ins veva chell’impressiun. Ossa è annunztgia ena discussiun agl podi pigls 15 da zarcladour allas 20.15 an sala polivalenta a Casti. Corifeas dalla politica svizra scu Jon Pult ed Andreas Glarner èn igls exponents principals da chella seira. Igl tema dalla discussiun publica sa cloma «crisa climatica – realitad u histeria?»

Nous vagn discurria cugl president dalla ps Alvra-Surses, Marcel Züger, tgi è organisadra dalla seira sur digl tema.

Marcel Züger, la ps Alvra-Surses anveida pigls 15 da zarcladour ad ena discussiun agl podi a Casti cugl tema actual «midada digl clima». En tema tgi è betg nov ò sensibiliso igl davos taimp an amprema lengia la giuventetna. La ps ò pitost surlaschea chel tema tgi era ainten la sia cumpetenza ad otras parteidas scu igls verds ed igls verd-liberals, pertge?

Marcel Züger: Igls davos onns èn nateira e schurmetg digl ambiaint stos en po durmantos tar la ps. I stuagn an mintga cass dasdar igl interess pigls temas verds. Scu biolog sunga persunalmaintg led tgi survignan puspe daple muntada. Impurtant è tgi chels temas seian sen l’agenda politica e gl’oter è alloura betg schi impurtant tar tgi.

Er dalla ps Alvra-Surses ins ò santia pac u navot igl davos taimp an chel connex. Nignas acziuns cun scolas, nignas activitads cun giuvenils, nigna preschientscha ainten las medias ed ainten la discussiun publica?

Las secziuns regiunalas dalla ps èn per solit angal pitschnas ed igls singuls exponents on betg igl taimp da s’angascher pi ferm per la tgossa. Temas dessigl blers tg’ins pudess tractar, cò valigl da metter prioritads. Cun la runda da discussiun a Casti vainsa ossa lia metter en term. Ins pò bagn purtar las tematicas er ainten las regiuns, ma las veiras decisiuns vignan fatgas tar la politica naziunala.

Ed ossa ena discussiun agl podi a Casti. Cun dus exponents prominents dalla politica svizra: Jon Pult ed Andreas Glarner. Schinavant bung uscheia, ma igl tetel da chella discussiun «crisa climatica – realitad u histeria?» Ins ò veiramaintg dad antschever schi bass cun la discussiun?

Cugl tetel digl tema ins ò lia dasdar la gliout. La discussiun scu tala duess naturalmaintg eir siva a fons ed aint igls detagls. Ed ins so er betg confirmar scientificamaintg cun siertad absoluta tgi las midadas seian propa neidas antras igl carstgang. Scu biolog saia tgi la nateira è mengia cumplexa. Ed er cò ins dastga aveir oters meinis e persungas tgi represchaintan oters meinis dastgan betg neir quasi excommunitgeidas scu chegl tgi la baselgia fascheva aint igl taimp medieval cun persungas tgi represchentavan ideias cuntrarias.

Dad Andreas Glarner (pps) ins so tgi el è egna dallas figuras las pi extremas dalla politica svizra ed er ainten la discussiun digl clima. Ins nomna el igl «Trump dalla Svizra». È el veiramaintg la dretga persunga per far ena discusiun constructiva an connex cugl clima?

Ia canosch Andreas Glarner scu collega digl cunsegl grond ainten l’Argovia. El politisescha fitg cler e decidia. Da l’oter mang peglia el las tgossas betg schi persunal e cun en tant humor. Jon Pult è retoricamaintg fitg ferm e nous vagn betg lia dar ad el en tschot d’unfrenda, mabagn ena veira concurrenza tgi so star parola. An mintga cass niro la seira betg a davantar lungurousa.

Tge posiziun ò la ps svizra ainten la dumonda digl clima ed an tge direcziun vess la politica dad eir?

La ps grischuna metta las suandontas treis preteisas agl center: plaz da finanzas liber da fossilias, en traffic stradal liber da CO2 e 100% energeia regenerabla pigl 2030.

Vivez Vous tenor chellas?

Per me ègl en mossaveias tgi mossa la dretga direcziun, scu en piz aint igl horizont tgi ins stò pero betg sainz’oter contanscher. Gist tar la mia interpresa ed ainten l’agricultura ed igl forestalesser an general è chegl igl mument betg anc imaginabel.

Schi ins less midar sen motors electrics ins vess da far tigls accus e tar la dismessa fitg gronds progress.

Tgenegna è la Vossa posiziun persunala?

Las prognosas sa basan sen models calculatorics. Alla ETH schevans: «Betg feida ad en model tgi te ast manipulo tez!» Ins vei igl traffic surdimensiuno, las activitads da construcziun, la mobilitad digl taimp liber ed igl luxus e l’ampernevladad.

Tge so ena parteida regiunala scu la ps Alvra-Surses contribueir an connex cun schliaziuns persistentas?

Las schliaziuns on da capitar sen scalem naziunal. Nous savagn er sensibilisar la gliout ainten las nossas regiuns e diriger l’atgna veta correspondentamaintg.

Ainten la nossa regiun dattigl l’uniun «Ela+ mond d’energeia» tgi mossa adegna puspe veias alternativas realisticas per neir davent digls carburants ed ansomma per sa far independent dad energeias estras. Pertge è la ps Alvra-Surses betg commembra u partenaria da chell’uniun?

Tgi ensatge uscheia ò savia neir fundo e funcziunga ossa è per gronda part en maret dalla politica. Betg igl davos er dalla ps svizra. Gl’è er l’incumbensa dalla politica da stgaffeir la basa persiva ed alloura duess chegl funcziunar sen basa economica.

Dattigl propostas concretas dalla ps regiunala alla politica regiunala?

Prest tot è davanto pi efficiaint puncto energeia, ma antras las preteisas pi otas èn igls spargnamaints gist nias eleminos. Nous stuagn davantar tots pi modests e veiver, luvrar e cumprar aint lò noua tgi abitagn. Chegl ins sogl betg ordinar, chegl stò mintgign realisar per sasez. Digl mang public dattigl pero ena tscherta tendenza tar projects gronds. I duvress ena strategia scu tgi projects pi pitschens locals e travagls vessan da neir promovias.