Tot oter tgi simpel da valetar igls texts

parter

DA GION NUTEGN STGIER / ANR

Las mattas ed igls mats tgi fon las davosas classas primaras e las ampremas classas dalla scola superioura a Savognin on en bung dung da screiver. Chegl conferman igls texts tgi èn nias inoltros per la concurrenza da screiver la «Plima d’aur» da chest onn. L’emda passada è sto a fegn cugl misteri tge scolaras e tge scolars tgi on gudagnea la concurrenza da screiver la «Plima d’aur» 2019, manada tras per la 20avla geda dalla Lia Rumantscha. Sa musso è tgi vagn an Surselva, an Nagiadegna Bassa ed aint igl Grischun central giuvenils ed unfants tgi fon betg angal igl antier de «tarmagls» cugl telefonign, mabagn er da chels tg’on en bung mang per screiver belas ed interessantas istorgias.

Ena bela seira cun noss vaschigns dalla Val Schons

La rangaziun dalla concurrenza actuala ò gia li a Donat ainten la halla polivalenta dalla scola. Fatg onour agls giovens «autours ed autouras» ò cunzont la preschientscha da lour genitours, lour scolasts e scolastas e dalla Lia Rumantscha Carmen Dedual e Gianna Sonder. La giuria on repeschento Gian Marco Beeli ed igl scribent da chellas lengias. Mantgea ò l’autoura Dominique Dosch, ella tg’è en gudogn per la giuria. Dedual ò cunzont angraztgea allas scolastas ed agls scolasts dalla scola Surses scu er dalla scola Val Schons. Lour angaschamaint a favour dalla «Plima d’aur» seia exemplaric. I dovra ensatgi tgi animescha igls unfants e giuvenils da screiver ed an chella tgossa vigna fatg buna lavour tar igls scolasts e las scolastas, ò accentuo Dedual. Displaschevlamaintg seian antros nigns texts dallas scolas primaras da Surmeir. Tgi an Val Schons dattigl betg angal bungs scribents e scribentas, mabagn er cantadours e cantadouras, on testifitgia igl unfants dalla scola primara da Donat tg’on ambellia la seira cun en pêr producziuns. Instruia els veva Giulia Riedhauser. Da liger igls 34 texts è propi sto divertent, interessant ed ansomma betg lungurous. Singular è bagn tgi la giuria veva betg chint tge scolar u scolara tgi veva sa profondo cugl tema «Igl onn 2019 an tera rumantscha», chegl tgi ò caschuno per anc daple tensiun. Cun liger pi serious igls texts è planget nia cler schi en mat u ena matta vegia scretg igl raquint. Sa resulto è pero er tgi ena part digls texts inoltros eran simplamaintg scretgs perchegl tg’ins ò gia da screiver els. Detg pi concret, sainza sal e pever e cun nign plascheir. Igl dung da screiver è er betg do a mintgign. Vurdo sur igl antier ins dastga bagn deir tgi furma, scazi da pleds, ortografia e sintaxa eran avant mang tar ena buna part digls texts. Totpiglia ins dastga discorrer da bungs texts ed er da fitg bungs texts da qualitad litterara.

Per eneda nignas 
temas ed angoschas

Ensatge è pero crudo se all’antiera giuria, tgi an cumparaziun cun igls texts inoltros igl 2015 ed igl 2017 on nigns gia da far ensatge cun la tema, depressiuns, accidents, divorzis ed angoschas. An general ò mintgign gia an sies text en po optimissem, chegl tg’ò er simplifitgia igl liger ed igl valetar igls texts. Da taxar las istorgias è ansomma betg sto schi simpel. Ad en pêr raquints ò la giuria schizont do madems blers puncts, er schi la giuria ò taxo igls texts individual. Alla fegn ins è danovamaintg ia sur igls codeschs e sa decidia per las istorgias tg’on persvadia igl pi fitg la giuria.

Scretg perfetg an rumantsch grischun

La giuria ò ludo fitg las tschintg mattas tg’on gudagnea igls premis ainten la categoria scola secundara e reala. Igls texts scretgs an rumantsch grischun conferman tgi nossas scolaras e noss scolars èn bungs da screiver fitg bagn e sen en nivel pulit ot texts an rumantsch grischun. Chegl tgi pertotga igl scazi da pleds, la schelta ed igl cuntign eran igls texts scretgs an rumantsch grischun considerabel miglers tgi igls texts scretgs an surmiran. Chegl è la realitad, er schi igls iniziants per dismetter igl rumantsch grischun an Surses èn d’en total oter aveis. Lagn deir uscheia: I fiss donn da dismetter an Surmeir igl rumantsch grischun tg’è ossa damai alfabetiso an nossas scolas. Igls unfants on ansomma nigns problems cun chel, cuntrari agls genitours ed an spezial gist chels tgi vasessan an scola pi gugent tudestg scu amprem lungatg an pe da rumantsch u rumantsch grischun.

Gist treis victouras

Siva 20 onns «Plima d’aur» ègl nia tar ena premiera. La categoria dalla scola superioura on gist treis mattas gudagnea cun l’istorgia «La nova motivaziun». Scretg chella an cuminanza on las treis scolaras Melania Grisi, Jana Peterelli ed Anna Spinatsch, tottas treis da Savognin. Fatg impressiun alla giuria on alloura er igl dus raquints da Natalie Guetg e d’Inia Netzer, er ellas dus da Savognin. A parteir dall’emda proxima publitgainsa igls texts victours ainten «La Pagina da Surmeir». Digl reminent, las treis mattas victouras vignan a preliger lour istorgia tar la festa da 100 onns Lia Rumantscha aint igl meis d’avost a Zuoz.