Da casa Val Lumnezia: «Nus tgirein humanitad»

da Martin Cabalzar

En il rapport annual stampau ed illustrau che porta il tetel «Nus tgirein humanitad» dat la Fundaziun da casa Val Lumnezia plaid e fatg davart igl onn da gestiun 2018. Ils responsabels dil cussegl da fundaziun, dalla direcziun dalla casa, dallas partiziuns da tgira, dalla gastronomia e dils ulteriurs survetschs resumeschan lur activitads e rendan attents allas sfidas vegnentas. Cun 20 220 gis da pensiun che corrispundan ad ina media da 94,88 pertschien ei la casa stada occupada ordvart bein. Era finanzialmein ha il da casa giu in bien onn da gestiun. Il da casa Val Lumnezia ha dau albiert ad intragliauter 55 cussadentas e cussadents ch’ein vegni tgirai ed accumpignai dad 88 persunas ch’han occupau 64 plazzas cumpleinas. Aschia ei il da casa Val Lumnezia buca mo la pli gronda instituziun sociala dalla vallada, mobein era il pli grond patrun da lavur. Dils total 93 cussadents ch’han giu dimoras pli cuortas ni pli liungas el da casa derivan 40 dalla Lumnezia e buca meins che 53 d’ordeifer. Igl onn vargau ha ei dau 23 mortoris en casa.

La midada – ina sfida per tuts

Aschia ha il president dil cussegl da fundaziun Mathias Bundi titulau siu rapport annual. Sco en autras interpresas seigien era las casas d’attempai e da tgira confruntadas cun midadas rasantas. Il squetsch dils cuosts cuntinueschi, las resursas persunalas restien limitadas, il svilup tecnologic progredeschi ed ils basegns da qualitad da cussadentas e cussadents creschien. Process efficients cun gronda flexibilitad daventien adina pli impurtonts e sforzien da saver s’adattar enteifer fetg cuort temps per haver success. Sco sfidas principalas per las casas d’attempai e da tgira menziuna Bundi la munconza frappanta da persunal da tgira, la tendenza da fusiunar ils menaschis operativs sil sectur da sanadad, il svilup tecnic sil sectur dallas datas electronicas e l’adattaziun dallas fuormas d’habitar, sustegn e tgira. Cunzun ils novs indrezs tecnics moderns che pretendan buca mo grondas investiziuns finanzialas, anzi, era contracts da servis cun furniturs che disponan d’in monopol, scriva Bundi el rapport annual.

Plaschers e pitgiras 
dil meinacasa

Sco quei ch’il meinacasa Retus Giger reflectescha en siu rapport hagi ei era dau igl onn vargau «muments da legria e tristezia ed era muments da rumper il tgau vid cefras ed encurir persunal». Tenor siu avis ei denton la lavur principala dil meinacasa il contact ed igl inscunter cun cussadentas e cussadents, culs confamiliars e cul persunal. Leutier vegni l’obligaziun da representar la casa en differents gremis ed ella publicitad. Per ils responsabels dil da casa Val Lumnezia hagien cussadentas e cussadents, lur confamiliars, ils locataris dallas habitaziuns ed ils visitaders absoluta prioritad. Per dar damogn a tut quellas sfidas seigien conluvreras e conluvrers cuntents, motivai e flexibels indispensabels ed aschia seigi ei fetg impurtont da scaffir cundiziuns da lavur optimalas per in e scadin. D’impurtonza centrala pil beinesser dils cussadents seigien la qualitad dalla tgira ed ina buna cuschina.

Il meinacasa ei cunscients che la midada dalla casa paterna ella casa da tgira ed attempai ei in grev tagl ella veta da mintgadi ed il pli savens in grev pass ton pils pertuccai sco per lur confamiliars. Il da casa sestenta da procurar per in’emperneivla dimora, da scaffir in’atmos-
fera familiara e da porscher in dign cumiau.

Rapports dallas menadras 
da tgira ed economia-gastronomia

La menadra dalla tgira Angelica Arpagaus-Scherrer rapporta davart l’introducziun da novs programs electronics easyDOK per documentar la tgira che vegnan pretendi dil cantun. Quel cumpeglia denter auter era la documentaziun digl entir process da tgira dils singuls cussadents entras las tgirunzas. El pretenda denton era da definir problems e resursas, tschentar e contonscher finamiras da qualitad, planisar e realisar mesiras da tgira e dil tractament medicinal e la finala era evaluar e giudicar las mesiras pridas. Quels instruments fetg moderns seigien secumprovai dil tuttafatg, els levgieschien la lavur quotidiana dallas tgirunzas e dils tgirunzs e procurien per transparenza enviers las associaziuns associadas sco il miedi, il spital e cunzun enviers las cassas da malsauns.

Alla menadra dalla partiziun d’economia e gastronomia Silvia Cabalzar ein suttamessas la gastronomia che cumpeglia la cuschina, la cafetaria, igl office e la gastro sco era la linscharia ed il team da schubergiar. Ei seigi stau in onn «fetg intensiv e sportiv cun massa interessantas sfidas». Era midadas da persunal e da cussadentas e cussadents hagien accumpignau la partiziun igl entir onn ora. Cader e persunal seigien stai occupai cun dabia scolaziuns internas. Carschida ei cunzun la lavur dalla cuschina ch’ei era responsabla per il suvetsch da tschaveras dalla spitex, per la meisa da miezdi dils scolars sco era per differents arranschaments accumpignai d’aperitivs e tschaveras en casa. In pegliasis persunal seigi stau la visiunada publica dil Campiunadi mundial da ballapei accumpignada da tscheinas cun spisas exoticas.

In favoreivel quen

Igl andament finanzial dalla fundaziun ei legreivels. Tier entradas da rodund 7,507 milliuns ed expensas da rodund 7,493 milliuns siara il quen annual cun in gudogn da 14 229 francs. Las expensas da persunal muntan a rodund 4,645 milliuns, ils cuosts materials a 481 485 francs, ils cuosts da menaschi a 497 409 francs ed il manteniment dallas immobilias figurescha cun 1,399 milliuns.

La bilanza ei cudischada cun activas e passivas da rodund 27,545 milliuns. Igl edifeci principal ei cudischaus cun 23,618 milliuns, las habitaziuns d’attempai cun 6,679 milliuns. Actualmein ha la fundaziun in capital jester da bien 10 milliuns, igl agen capital munta a rodund 710 000 francs.

Il da casa Val Lumnezia ei era responsabels per la la casa d’habitar e la gruppa da tgira a Val S. Pieder.