Rinforzar la communicaziun dil patrimoni mundial

da Martin Cabalzar

Grazia ad in program d’impuls ha l’Arena tectonica Sardona saviu augmentar marcantamein sia popularitad e s’etablir sco marca silla fiera turistica. Egl avegnir duein ils purtaders turistics cun lur purschidas localas nezegiar aunc dapli lur canals da communicaziun per propagar quei patrimoni mundial singular. L’Unesco surdat adina puspei sigl entir mund distincziuns specialas per monuments naturals da bellezia ed impurtonza singulara per la carstgaunadad. Cun recepir avon 10 onns la regiun entuorn il Péz Sardona culs territoris cunfinonts els cantuns Grischun, Glaruna e S. Gagl el patrimoni mundial ha la regiun dalla Ruttiva inversa da Glaruna survegniu ina distincziun mundiala. Malgrad quei han las destinaziuns turisticas cunfinontas entochen ussa risguardau e nezegiau memia pauc quei avantatg en lur reclama turistica.

Project dalla Nova 
politica regiunala

El rom dil project dalla Nova politica regiunala ei perquei vegniu lantschau ina offensiva da sensibilisaziun e communicaziun. La finamira da quell’offensiva ei da contonscher loschs purschiders da prestaziuns turisticas che vivan lur appartenenza al patrimoni mundial e che demonstreschan era quell’identificaziun anoviars. Quella finamira duei vegnir contonschida entras prestaziuns e survetschs concrets. Denter auter vegn mess a disposiziun allas destinaziuns involvidas muossavias orientai als basegns pratics. Quels cumpeglian ils instruments e las informaziuns necessarias che simplificheschan la communicaziun turistica en connex cul patrimoni mundial dall’Arena tectonica Sardona. Leutier s’audan noziuns, locuziuns e slogans pregnants sco era tips concrets co ins sa propagar il meglier la marca ed il logo dil Sardona. Plinavon vegn mess a disposiziun material d’illustraziun da fetg buna qualitad. La damonda per saver far diever dil logo Sardona ei fetg sempla. Entras contactar telefonicamein la Gruppa d’interess patrimoni mundial Sardona ni cun emplenir ora il formular dad online sut https// data-unesco-sardona.ch/info/logoverwendung/ survegnan ils purtadera da prestaziuns turisticas cun in renviament access al portal che cuntegn tut il material da logs, texts, fotografias e videos.

Il patrimoni mundial 
dall’Unesco

Sut la noziun Arena tectonica Sardona ei la regiun dalla Ruttiva inversa vegnida recepida igl onn 2008 el register dils patrimonis naturals mundials dall’Unesco. Il territori dil patrimoni cumpeglia 32 850 hectaras sin igl intschess da 13 vischnauncas ella regiun dil Rein anteriur, ella cuntrada dalla Linth entochen al Lag Rivaun. Da quellas schaian quater (Laax, Flem, Trin e Tumein) el Grischun, sis (Faveras, Bogn Ragaz, Vilters, Mels. Flums e Quarten) el cantun S. Gagl e las ulteriuras treis (Glaruna-sid, Glaruna-nord cun las anteriuras vischnauncas Elm, Matt, Engi, Soll, Ennenda, Molis, Filzbach, Obstalden, e Mühlehorn) 
el cantun Glaruna. Al territori dil patrimoni mundial appartegnan denton era siat pézs imposants ch’ein pli aults che 3000 meters, denter quel il Péz Sardona, il Pizol, il Vorab ed il Péz Bargias. L’Arena tectonica Sardona fuorma dil reminent era la zona centrala dil Geoparc 
Sardona.

Il fenomen dalla 
Ruttiva inversa

La Ruttiva inversa da Glaruna ei in dils pli prominents moviments tectonics ellas Alps ed ei in dils pli renomai geotops dalla Svizra. Il fatg ch’ina stresa da grep e plattas pli veglia ei vegnida stuschada per rodund 40 kilometers viers nord satrond sut sesezza ina stresa da crap e grep pli giuven ei fenomenals e singulars. La stresa sura da 10 entochen 15 kilometers grossezia che consista da crap verrucan tgietschen ei rodund 260 entochen 300 milliuns onns veglia. La stresa pli giuvna che sesanfla suten ei encuntercomi mo rodund 35 entochen 50 milliuns onns veglia. Parzialmein ei il material pli vegl era surtratgs cun stresas mesozoidas che cuntegnan caltschina, aschia ch’ins po fastisar ed observar fetg bein la ruttadira denter il material niev suten ed il material vegl suren. Bein veseivla ei la ruttiva cunzun silla cadeina da cuolms dallas Siat Dunschalas (Tschingelhörner) denter Flem ed Elm ch’ei era daventada fetg enconuschenta entras la «ruosna da s. Martin». Da quei fenomen singular muossa il Museum of Natural History a New York schizun in relief en grondezia naturala.