L’AVS drova ina refuorma fundamentala

ils 15 da fanadur 2019

Da Lucas Deplazes / ANR

Il provediment per la vegliadetgna en Svizra sebasa sin treis petgas: L’AVS, la cassa da pensiun ed il carnet da spargn dil singul. Quellas mesiras da prevenziun duein segirar a tgi ch’ha luvrau tochen la pensiun ni per tgi che vegn invalids ina veta en tutta dignitad. Quei ei buc ina visiun seniastra, mobein in’incumbensa en nossa constituziun, pia la veglia dil pievel.

Assicuranza per vegls e survivents (AVS)

Alain Berset, il minister dallas ovras socialas, ha presentau sias propostas per l’AVS (mira finiastra 1). Cun il gie dil suveran en connex cun la revisiun dalla lescha da taglia per interpreses ha era l’AVS survegniu il buntadeivel schluc. Quel tonscha denton buca ditg. Ei drova – suenter 70 onns –urgentamein ina refuorma fundamentala per segirar il provediment per la vegliadetgna, AVS, a liunga vesta. Ei drova era novas fontaunas da finaziaziun.

Ina clara strategia per l’AVS

En vesta a quella situaziun sto l’AVS vegnir rinforzada essenzialmein. Propostas dat ei detgavunda. Quellas han tuttas ina vesta memia cuorta. Ils liberaldemocrats giuvens pretendan ina vegliadetgna da renta da 66 onns per um e dunna. Il minister da finanzas Ueli Maurer vesa in alzament dalla vegliadetgna sin 65 per las dunnas e 66 per ils umens.

L’AVS sco emprema ed impurtonta petga per la prevenziun ella vegliadetgna sto vegnir segirada a liunga vesta cun elavurar ina clara strategia. L’AVS che funcziuna tenor il principi da repartiziun (Umlageverfahren) ei pli flexibla che la cassa da pensiun. Il sistem lubescha correcturas en cuorts intervals. El astga denton buca vegnir dependents dallas lunas dil temps, d’allianzas disgraziadas, da casualitads da votaziuns. Per segirar la pli impurtonta ovra sociala duei vegnir formulau ina clara strategia per ils proxims decennis. Quella sto garantir il provediment il pli mudest per viver, tenor il principi che mintgin – era ils pensiunai – prestien lur obulus. Igl ei falliu d’augmentar vinavon las contribuziuns sillas pagas.

Novas fontaunas da finanziaziun

Per segirar l’AVS a liunga vesta drov’ei era novas fontaunas da finanziaziun. Actualmein ein diversas purschidas e prestaziuns da survetsch memia bienmarcau. La mobilitad individuala stuess purtar dapli alla communitad. La politica ha tralaschau da pretender ina cunterpeisa finanziala allas grondas investiziuns el sistem dalla communicaziun globala (internet). Dil diever nunlimitau sin l’internet profitescha in tschuppel milliardaris. En connex cun reparter las concessiuns da communicaziun havess la politica saviu pretender ina mudesta taxa d’utilisaziun, per exempel: in clic = in rap. Era la fiera da capital ei memia bienmarcau.

Las cassas da pensiun  en ina situaziun malsegira

978 milliardas francs capital – ina summa immensa – ein ellas 1624 cassas da pensiun. Circa 80 procent dils luvrers e dils emploiau fan part d’ina cassa da pensiun, ch’ei dapi 1985 obligatoria. La cassa da pensiun – sco secunda petga – ei ina impurtonta segirada per la vegliadetgna ed en cass d’invaliditad. Ensemen cun l’AVS duei ella segirar vinavon in viver en dignitad. Luvrers e patruns pagan persuenter duront decennis contribuziuns fixadas. Mo quella situaziun ei suttaposta – suenter in tschentaner da stabilitad – a turbulenzas, ad instabilitads e malsegirtads silla fiera da finanzas. Bein dat ei cassas che fan aunc gudogns. La pli gronda part dallas instituziuns ha breigia da plazzar il capital spargnau e da recaltgar in tec tscheins. Tenor ina communicaziun da pressa procuran schizun emprests da stadis per sperditas. Ina tala situaziun ha ei mai dau tochen uss. Vitier vegn ina tut nova situaziun sil marcau da finanzas, numnadamein las novas valutas globalas (bitcoin, libra e.a.). Negin sa dir oz tgei valeta ch’il franc svizzer ha en 30 ni 40 onns. Quei ei in clar signal da rinforzar l’emprema petga. Era il diember da cassas da pensiun sto vegnir reponderaus. Memia bia raps van ell’administraziun dallas cassas.

Contribuziuns  sin las pagas  allas ovras socialas

Patruns Luvrers Total

AVS 4.2% 8.4%

AI 0.7% 1.4%

UCG 0.225% 0.45

AD 1.1%*) 2.2%*)

Total 6.225*) 12.45*)

*) Tochen 148 200 francs = 1.1%, sur quella summa = 0.5%

AI: assicuranza d’invaliditad

UCG: uorden da cumpensaziun dil gudogn

AD: assicuranza cunter la dischoccupaziun.

Revisiun dalla cassa da pensiun

Dapi onns ein las cassas da pensiun en pitgiras. Per l’ina ein ils recavs ord ils capitals spargnai sereduci massivamein, per l’autra ei la tariffa da conversiun (Umwandlungsatz) memia aulta. Tochen uss ha il suveran refusau scadina midada. Quei ei serrau ils egls avon la realitad. Dacuort ein ils patruns (Associaziun dils patruns ed ils sindicats (Uniun sindicala svizra e Travail.Suisse) semess d’accord sin las suandontas correcturas.

– L’actuala tariffa da conversiun da 6,8% vegn reducida sin 6%.

– La summa da coordinaziun vegn fatga permiez. Quei vul dir sbassada da 24 885 francs sin 12 443 francs. Da quella correctura profiteschan principalmein las dunnas che lavuran a temps parzial.

– Las contribuziuns sillas pagas muntan da niev 9% naven dil 25avel onn tochen il 45avel onn da vegliadetgna. Da 45 tochen la pensiun s’augmentan las contribuziuns da luvrers e patruns sin 14%. Patruns e luvrers pagan per regla mintgamai la mesadad.

Sco cumpensaziun per la reducziun dalla tariffa da conversiun da 6,8% sin 6% duei ei dar in supplement silla renta da tochen 200 francs il meins, finanziada cun in augment dallas contribuziuns silla paga da 0,5%.

Quella sligiaziun denter las organisaziuns da patruns e luvers ha ina buna schanza el parlament. Opposiziun ha L’Uniun d’artisanadi e mistregn annunziau.

Actualas contribuziuns a la cassa da pensiun

Vegliadetgna

25–347%

35–4410%

45–5415%

55–pensiun18%

Ils 18% pon esser in disavantag en cass da midada da patrun.

Propostas dil cussegl federal per l’AVS

Sut il tetel «AVS 21»ha il cussegl federal formulau diversas mesiras per segirar l’AVS tochen ils onns 2030 e mantener il nivel actual dallas rentas. Plinavon vul el flexibilisar la vegliadetgna da renta e far queidas da restar pli ditg ella lavur professiunala.

– La vegliadetgna da renta per las dunnas vegn augmentada pass per pass da 64 sin 65 onns.

– Duront nov onns pon las dunnas profitar d’ina mesira d’ulivaziun da 700 milliuns francs.

– Il termin per retrer l’AVS sa vegnir eligius ella vegliadetgna denter 62 e 70 onns (flexibilisaziun).

– Ins sa retrer la renta gia avon ni stuschar il termin da pensiun viers ils siatonta.

– Il prolungir l’activitad professiunala vegn fatg pli attractivs cun:

– mantener la paga libra da contribuziuns tochen 1400 francs il meins.

– Contribuziuns a l’AVS suenter 65 onns portan ina pli gronda renta.

– La taglia sin la plivalur vegn augmentada per 0,7 procent.

Cun la refuorma AVS 21 sa la cassa dall’AVS vegnir discargada per 2,8 milliardas francs ad onn, aschia che la finanziaziun vegn stabilisada tochen 2030, scriva il cussegl federal en sia communicaziun dils 7 da fenadur.