Rumantsch grischun u surmiran?

Ia va betg amprendia rumantsch grischun (rg), sa betg screiver chel, pero saia liger ensatge an rg sainza difficultads ed anclei practicamaintg mintga singul pled. Avant en taimpet è nia inoltro an Surses en’iniziativa tgi vot dismetter igl rg an scola e turnar tar igl surmiran, ed ossa suondan Lantsch ed Alvra cun la madema dumonda. Gl’è an sasez deplorabel tgi angal pacas regiuns on tignia la deira cun l’instrucziun digl rg an scola e surtot la Nagiadegna, Val Müstair e la Surselva òn deplorablamaintg banduno chella gio avant onns. Pertge chell’aversiun cunter igl rg? Cler, gl’è en lungatg artifizial, tgi vign instruia an scola e vign betg applitgia sen veia igl mintgade. Ma ischans cò sulets cun chella situaziun? Dattigl betg practicamaintg an mintga lungatg segl mond en lungatg da scritgira e dasperas nundumbrevels dialects? Chegl funcziunescha utro sainza difficultads ed ia crei tgi vigna andamaint a nign per exaimpel dalla Surselva bernesa da dismetter igl tudestg da scritgira ed instrueir an scola aint igl dialect local. Scu para èn igls meds d’instrucziun an rg optimals. Tge fascharo igl cantun schi l’iniziativa vess da neir acceptada? I daro betg dad oz sen dumang novs meds da scola an surmiran. E la publicitad, la confederaziun, igl cantun ed RTR etc. restan per franc tar igl rg, er schi l’iniziativa vess da neir acceptada, chegl tg’ia sper betg. Ed alloura tge vessans contanschia? Nous vessan mantganto ena pussebladad da dar ple veta a noss rumantsch tgi ans stat a cor. Tge pansez vusoters?

Joachim Wasescha, Savognin