Dante – oz?
Pled sin via
Tgei vess Dante viu, sch’el fuss ius tras igl uffiern, il purgatieri ed il parvis il di dad oz? Tgei experientschas vesses Vus menziunau, sche Vus fusses stai il poet Dante e vesses scret la Divina Commedia? Quei discutass jeu bugen cun vus. Mo – lein inaga entscheiver cun in pèr patratgs che jeu hai giu en quei connex.
S’imaginein in um che crei buca pli – ni el bien dil mund ni dil carstgaun. El vegn menaus sin in viadi – numnadamein in viadi da fantasia ni magari era ina meditaziun. Quei viadi vegn a ver treis fasas: uffiern – purgatieri – parvis. Igl um va tras in uaul stgir, desperaziun el cor. El crei buca pli ella carstgaunadad, el ha viu memia bia dil mal. El ha stuiu studegiar maletgs plein pornografia d’affons per gidar las medias socialas da saver sclauder tals maletgs. El ha viu memia bia dil mal ch’el carteva mai d’esser pusseivel. Crudeivladad mintga di, era videos da violenza ha el stuiu categorisar. Violenza encunter carstgauns, violenza encunter animals.
Suenter in cert temps ha el buca pli saviu far quella lavur. Ils maletgs e videos eran adina avon siu egl intern, schevan buca pli liber el, schevan buca durmir el. Emporta buca co el empruava dad emblidar, ils maletgs persequitavan el en ses siemis, duront solver, duront gentar, duront tscheina. El pudeva buca pli magliar. El pudeva buca pli luvrar. Ils maletgs e videos smanatschavan sia veta e sia sanadad. El ei sedestadaus, ha realisau che quei fuva mo in viadi da fantasia ed ei sepreparaus per il proxim viadi. El ei anavos en scola, sco a sias uras da giuvenil. Ses conscolars mudregian e mulestan el tras las medias socialas. Per cletg empren el da sedustar, aschia ch’ei calan plaunsiu e lain en ruaus el. El s’encorscha che fleivlezias ein cheu per emprender ordlunder. El gida auters da sedefender encunter vilentem, da surmuntar la gretta e d’anflar pasch, cuntentientscha e segirtad. Aschia anfla el veras amicezias.
Ensemen arvan ei differents canals sillas medias socialas che gidan ad auters giuvenils d’anflar segirtad ella communicaziun ed el passar si. Ensemen creschan ei vinavon. Cu el sedesta ord siu viadi da fantasia, eis el cuntents e plein bunas regurdientschas. El s’encorscha ch’il tierz viadi spetga aunc. Nua vegn gliez a menar? El senta leva legria e marvigliusadad en sesez. El ei ella catedrala natirala da Bargis, sut l’aua frestga dalla cascada, il pastg bi frestgs e verds circumdescha el, il grep glisch freda levamein e tuttina intensiv da tiara ed aua frestga sco duront ina stad schetga suenter ina plievgia, mo bunamein aunc in tec pli intensiv. Il tun sonor dalla cascada rebatta en siu cor, cun in pass lev va el vi tier ses amitgs che han rasau ora il picnic. Ensemen gaudan els la buna maglia, la splendur dil sulegl, il ruaus ellas muntognas, las muntanialas che cloman da tschei grep e l’aua frestga direct dalla cascada. Ils peis gaudan l’aua frestga che refrestgenta buca mo ils peis, mo era l’olma sco quei che la marenda refrestgenta ils viandonts.
Igl um ei sedestadaus. Ord siu viadi da fantasia resta il sentiment da refrestgament dad olma e spért. El sesenta promts dad ir sia via. El sa, el ha anflau ina fontauna nua ch’el sa adina puspei turnar, seigi quei sin in viadi da fantasia ni era sin ina viandada cun amitgs.
Silvia Gartmann è scienziada da religiun e lavura a Cuira en la Scola chantunala sco scolasta da religiun ed etica.
En collavuraziun cun RTR publitgescha la FMR adina en la davosa ediziun da gasetta da l’emna il «Pled sin via». Quel è alura era d’udir mintgamai la dumengia tar RTR, en l’emissiun «Vita e cretta».
El s’encorscha che fleivlezias ein cheu per emprender ordlunder.
Silvia Gartmann
Gust da leger dapli?