Ün abunent dafatta i’ls Stadis Units da l’America

D’incuort es cumparü il 200avel Mas-chalch, la gazetta da la Val Müstair. Motiv per dar ün sguard retrospectiv.

parter

«Cumanzà a publichar ün mas-chalch vaiva, amo avant la fusiun al Cumün da Val Müstair dal 2009, il cumün da Müstair», infuorma Arno Lamprecht, il schefredactur dal mas-chalch actual, «l’iniziativa vaivan gnü Beat e Beatrice Grond, Gian Carlo Conrad e Claudio Oswald.» Da l’on 2002 es lura nada l’idea d’edir ün mas-chalch per tuot ils cumüns da la Val Müstair. Co chi’d es gnüda adaquella sa Fausto De-Stefani da Müstair.

Muantar las Alps eir digitalmaing

Sco ch’el disch vaivan la Jakobsstiftung tudais-cha e l’università da Lugano lantschà al principi dal nouv millenni il proget «movingAlps»: «Il böt d’eira da sustgnair vals i’l süd da las Alps cun trar a nüz las nouvas tecnicas digitalas», as regorda l’architect e manader da la scoul’industriala a Sta. Maria. Partenari da quist proget d’eira eir la Swisscom. «Ils manaders vaivan tschernü vals lateralas, la Val d’Anniviers i’l Vallais, la Vallemaggia i’l Tessin e la Bergiaglia e la Val Müstair.» Manader dal proget d’eira il professer Dieter Schuerch. Causa ch’el es biling, talian-rumantsch ed instruiva a giarsunas e giarsuns a Sta. Maria es Fausto De-Stefani dvantà manader regiunal dal proget: «No vain survgni l’incumbenza da stübgiar che chi manca amo in Val Müstair e lantschar progets chi’s portan sai svess.» Cha movingAlps contribuiva il Know-how, ma na contribuziuns finanzialas, declera’l, «uschea es nada l’idea dal Mas-chalch regiunal.»

Ün’ediziun da 1020 exemplars

«Cun stübgiar chi chi dess far la gazetta regiunala vaina svelt pensà al cumün», cuntinuescha Fausto De-Stefani, «l’intent d’eira da s-chaffir uschea üna plazza parziala per far il layout dal mas-chalch.» Quista plazza ha surtut Marco Fallet e fat quai fin d’utuon 2012. Sia successura es dvantada Patricia Gross chi maina la controlla d’abitants cumünala: «Il prüm schefredactur es stat Chasper Ans Gaudenz, el fa amo adüna las caricaturas i’l Mas-chalch. No til edin in 1020 exemplars.» Daspö ün decenni es Arno Lamprecht il schefredactur. Jan Ruinatscha chi maina il sectur finanzas dal Cumün da Val Müstair declera co cha’l Mas-chalch vain finanzià: «Dad üna vart cun l’abunamaint chi cuosta in Svizra 50 francs, a l’ester 65 francs, e culs inserats.» Chi hajan üna dunzaina d’abunents a l’ester, «ün perfin i’ls Stadis Units da l’America.» Siond cha’l Mas-chalch es l’organ pellas publicaziuns ufficialas paja il cumün 20 000 francs l’on. «Al principi da l’on 2005 vaina lura cumanzà ad edir il mas-chalch regiunal», conclüda Fausto De-Stefani.