Badair la valur d’üna cuntrada cun ir a spass


Co valüteschan ils viandants la cuntrada lung la senda tanter Vnà e Tschlin? Cun agüd d’ün questiunari digital o eir tradiziunal po chi chi voul respuonder quista e las otras dumondas cuntgnüdas in quel.

parter

Las partenzas, resp. ils böts da la senda «Inscuntrar» sun a Vnà ed a Tschlin. La senda maina süls ots a pè dad üna a tschella fracziun dal cumün da Valsot. Cur chi partan pon ils viandants a Tschlin o a Vnà tour ün quadernin «Inscuntrar – Umfrage zur Qualität der Landschaft in Valsot» cun els. Dürant la spassegiada inscuntran els üna dunzaina da tablas in fuorma da fluors. Sün quellas esa ün uschenomnà QR-code chi pussibiltescha da leger e respuonder la dumonda cul telefonin eir in möd digital. In mardi ha fat üna buna dunzaina da studentas e students da l’università da Turich quista gita. Els han fat quella insembel cun Lina Torregroza da l’Institut scientific federal God, naiv e cuntrada (tud. WSL). Ella s’occupa da l’observaziun da cuntrada svizra e dal proget Inscuntrar. Intant cha’ls futurs geografs e geografas han impli oura a fin il questiunari ha’la dat audienza a la FMR.

«Cul böt da dar valur a la cuntrada»

Cha’l proget «Inscuntrar» saja gnü inoltrà da la fundaziun Pro Terra Engiadina (PTE) culla manadra da gestiun Angelika Abderhalden, ha dit la scienziada, «ils ulteriurs partenaris dal proget sun la Regiun Engiadina Bassa Val Müstair (EBVM), il Parc Naziunal Svizzer, cumün e turissem Valsot e’l Center da sandà regiunal.» Cha’l böt saja da dar valur a la cuntrada in general, ha cuntinuà Lina Torregroza, «e per gnir a savair che cha la glieud spetta d’üna cuntrada valurusa vaina fat insembel culla PTE ün questinari.» In quel vegnan las persunas chi fan la spassegiada tanter Tschlin e Vnà dumandadas che chi spettan d’üna cuntrada, p.ex. variada, autentica, bella vista, multifaria e spazi da viver per bleras spezchas da plantas e bes-chas. Pro las dudesch tablas in fuorma da planta vegnan preschantadas singulas fluors indigenas.

Per dudir il parair da la glieud giuvna

«Fin uossa n’haja survgni 23 quaderns implits oura ed amo üna jada tants questiunaris respus digitalmaing», ha infuormà la collavuratura dal WSL, «ils blers chi’s partecipeschan sun turists, indigens esa damain.» Il proget pilot dürarà fin prümavaira 2023. Quella jada cumainza lura l’analisa da las respostas. «Ad optimar amo las dumondas da noss questiunaris güdan las studentas e students, els scrivan lur parair e nus survgnin quists documaints», ha declerà Lina Torregroza. Ils questiunaris in fuorma da palperi resta illas chaistas sper la senda a Vnà ed a Tschlin amo fin chi vain la naiv.

Frequenzas vegnan dombradas
«Per savair quanta glieud chi tira a nüz differentas sendas a Valsot han ils partenaris installà in trais lös apparats chi dombran las frequenzas», infuorma Angelika Abderhalden chi maina la gestiun da la Pro Terra Engiadina: Quels apparats s’haja installà in Val Ruinains avant co rivar a Tschlin, sper la nouva Senda Barandias vers l’Alp Tea e pro la Senda dal Magliavirüclas tanter Tschlin e Strada. «Cun agüd da noss apparats per dombrar las frequenzas savaina lura quantas persunas chi fan spassegiadas sün quistas sendas», disch ella.