Quatter stritgs per ina fugastraglia vulcanica

Cun «canzuns ord differents territoris» preschenta il chantautur Thomas Cathomen ses terz album – in album tut spezial.

parter

Sch’i dess in premi musical rumantsch, sche survegniss tumasch è alias Thomas Cathomen quel gia per l’impachetaziun da ses nov album «canzuns ord differents territoris»: l’album consista ord quatter differents discs cumpacts mez-lungs (numnads en il jargon musical «e.p.»’s – extended plays) che giaschan en ina stgatletta preziusa. Las cuvertas dals singuls discs èn marcadas mintgina cun in casual stritg filigran, mintgin dissegnà en colur differenta, e sch’ins adescha ils quatter stritgets cumpara il chau cumplet che ornescha la stgatla ed il carnet da texts, il chau stilisà dal musicist, dissegnà da l’artist Remo Caminada.

Ina ballabaina tranter continents

Quatter discs, quatter stritgs? Tut quai exprima in pau la vita e l’art dal chantautur sursilvan-mexican (45), in curriculum vast e sparpaglià: Naschì e creschì a Ciudad de Mexico, scolas a Breil, las chanzuns «Fretgs dultschs» e «Cara tristezia» sin las undas rumantschas, lavur giu la Bassa, latinorock e famiglia puspè qua vi en America, return en Surselva – ina ballabaina tranter continents, tranter palc musical e pult da magister, in vi e nà permanent. Ed adina puspè sias cumparsas concertantas, solistas u accumpagnadas, ina vaira fugastraglia vulcanica enturn las cordas da la ghitarra ed il tamburin occasiunal, ed ina bella vusch granellusa, melismatica suren. Tumasch è – anc adina ina truvaglia entaifer la scena rumantscha.

Varietad e multicultura

L’emprima e.p. che porta il suttitel ­«biagonal» ha Thomas Cathomen registrà gia avant sis onns qua vi, cun l’agid da ses collega ed ami Fon Román, in rockadur spagnol emigrà en il Mexico, pia in’olma pli che parenta. Igl è ina schelta da chanzuns cun differentas texturas musicalas, tuns folclorics, tuns sinfonics, paesagis tecnoids, experiments serials. E quai che croda en egl: ils sis tocs èn te­gnids en sis differents linguatgs – er quai in segn da varietad e multicultura. Tranter quels dal reminent la chanzun ­rumantscha «Schar scher» ch’è gia da chattar dapi in temp cun videoclip congenial sin youtube.

A Ciudad de Mexico è vegnì registrà er il segund disc «niño venus», producì da Sacha Triujeque, in producent da renum, ch’ha er gia lavurà cun il megastar barmier argentin Gustavo Cerati. Cun las tschintg chanzuns exclusivamain en idiom spagnol demussa tumasch è ch’el fa senz’auter part da la tradiziun rockadura latinoamericana, e quai betg mo sin nivel musical: ­«pálido mi azul solar / pintalo con tu ­oscuridad» (sblatg mes blau solar / colurescha’l cun tia stgiradetgna). Ils arranschaments èn moderns, offensivs, dapertut resunan vuschs accumpagnantas femininas, en il toc «Volar» schizunt in intermezzo da la valurusa rappunza Suika T.

«Fa ti cun quai tge che ti vuls»

«Lontanas» numna il chantautur il terz disc, er quel manischà d’in different producent (Juan Cubas Fridman), per part qua vi en l’America latina, per part er a Turitg. Quatter da las tschintg chanzuns èn rumantschas, tranter quellas «vavegn» e «jeu sai buc», tocs che figureschan gia dapi onns en il repertori da concert da Thomas ­Cathomen. La variaziun stilistica predominescha qua, il blues en ­«vavegn», il «kammerton» classic dad artgs en «savess», il charango da las Andas ed il bandoneon da Buenos Aires fan visita, insumma in sammelsuri da dif­ferents territoris musicals – e forsa perquai er il disc il main omogen dals quatter.

La quarta e.p. «retuorns», naschida cumplettamain en Svizra, è in veritabel experiment cun risico. Tumasch è ha surdà ses demos, sias preregistraziuns chasalingas pia, al producent rumantsch-turitgais Manfred Zazzi, schend «Fa ti cun quai tge che ti vuls». Il resultat è ina bella rimnada dad excursiuns electronicas che regordan per part als suns ils pli actuals, per part er a tonalitads dals onns otganta. Impressiunant per exempel il toc «expressiun da meini», ina litania da verbs en conditionalis («acclamasses/acceptasses/accumpi­gnasses/…) che demussa tant dapli la lingua ludica dal chantautur.

A la fin da l’ultim disc sa zuppa in uschenumnà hidden track, il toc «schi lunsch naven (egl jester)», in’adapziun tut atgna da la veglia chanzun da ­Tumasch Dolf, accumpagnada mo da la ghitarra acustica: quasi il resumé da l’entira aventura musicala da l’olma migranta da tumasch è. «Canzuns ord differents territoris» – in’ovra cumplessiva che fa propi gust da tadlar e guardar. Ma attenziun, igl ha num festinar, l’artist ha laschà stampar mo paucs tschients exemplars!


tumasch è: Canzuns ord differents territoris (da retrair tar R-Tunes: www.r-tunes.ch)