Salvau, renovau e retschiert bia laud
La Casa Cabalzar ella stretga da Cumbel ei vegnida renovada e persuenter survegn ella bia laud dalla Tgira da monuments dil Grischun e dalla vischnaunca da Lumnezia. Oriundamein era ei previu da spazzar ella, mo lu eis ella vegnida en possess da Christian Hormann.
La casa amiez il vitg da Cumbel consista da duas parts. La pli veglia ei vegnida construida entuorn 1600, la secunda part che datescha da 1881 ha Gion Fidel Elvedi baghegiau. El era returnaus dalla Frontscha sco um beinstont e ha erigiu ina casa nobla cun stanzas aultas. Da quei temps enconuschevan ins buca quei stil e da gliez temps era ei normal ch’ins baghegiava sper via. Ils onns 1950 ei Martin Cabalzar carschius si en quella casa ensemen cun ses frars.
Tschercau ed anflau
Cura che la casa ei daventada venala ha era la vischnaunca da Lumnezia fatg ponderaziuns da cumprar ella. L’idea era da spazzar il baghetg ed ereger leu ina fermada pigl auto da Posta. Il medem mument fuss ei stau pusseivel da slargar la via. Quell’intenziun ei vegnida ad ureglia alla Tgira da monuments e lezza ha mess sut protecziun la casa. Pils possessurs – ils frars Cabalzar – ei quei stau ina hipoteca. Mo la fin finala ei tut iu ora en bein. Christian Hormann ha cumprau la casa e ha investau bunamein in milliun francs en quella. El ha cumprau la casa senza veser quella: «La vendidra haveva negins termins pli, aschia ch’ella ha proponiu da deponer ils daners e quei hai jeu fatg.» El ha collaborau culla Tgira da monuments dil Grischun e la vischnaunca. Aschia ha ei dau mo victurs en quei project da renovaziun.
Laud da tuttas varts
Ton la Tgira da monuments sco las autoritads communalas laudan quella renovaziun. La Tgira da monuments discuora schizun d’ina renovaziun exemplarica ed il possessur Christian Hormann gauda ussa da saver habitar en quei baghetg cun in caracter extraordinari. Duront il temps da corona ha l’entira famiglia luvrau vid quei project: «Mintga slonda era montada cun silmeins duas guotas. Quei ha dau bia lavur. Mo era igl intern ha pretendiu grond engaschament. Tuts ein s’engaschai cun tgierp ed olma.» La fin finala ha la renovaziun custau ton sco da baghegiar ina casa nova. Lezza havess denton per franc buca giu tontas historias da raquintar.
Fascinaus dalla renovaziun «Jeu sun fascinaus da quella renovaziun. Ella enrihescha il Plaz Cadruvi cheu amiez il vitg», di Martin Cabalzar, in dils anteriurs possessurs dalla casa. Mo era pigl intern renovau eis el spir laud. Tonaton di el era: «Nus essan buca stai fetg incantai cura che la Tgira da monuments dil Grischun ha mess sut protecziun quella casa. Nus havein lu scret ora la casa e havein giu il cletg d’anflar in cumprader.» Leds dalla soluziun ei era il president communal Daniel Solèr: «Ussa eis ei aschia e quei ei bien.» Simon Berger dalla Tgira da monuments dil Grischun constatescha: «Nus havein fatg via per quella soluziun e sco ei semuossa ei quella via stada buna.» Per la Tgira da monuments eis ei stau impurtont che la casa salvi sia structura cun finiastras e barcuns, mo era che la fatschada seigi da slondas.
Gust da leger dapli?