«Els na son betg metter fimpegna»
La staschung dallas tgamonas CAS vo chels deis a fegn. La pandemia e las maseiras da protecziun on influenzo igl menaschi digl mintgade. Strousch la mesadad digls letgs on pudia neir occupos chesta stad. Siva digls 13 da settember 2021 vala en certificat obligatoric ainten las tgamonas. La FMR ò discurria cun treis guardiatgamonas davart las sfeidas organisatoricas per garanteir en travagl tgavegl ainten las tgamonas – chegl malgro restricziuns.
Pernottar ainten ena tgamona CAS è ancunaschaint per pac plaz, smatgea tranter oters giasts tgi runtgan. Siva dalla pandemia è chegl sa mido. Durant la staschung da stad on valia maseiras da protecziun. Per garanteir la distanza ainten tgombras e steivas n’on las tgamonas betg pudia neir occupadas cumplagnamaintg, strousch la mesadad digls letgs eran occupos. Sainz’oter en plus pigl giast: pi paca gliout e daple plaz ainten tgombra.
La chamanna Kesch, la chamanna Jenatsch e la chamona d’Ela èn treis hettas bagn frequentadas aint igl Grischun Central ed igl territori cunfinant. La chamanna Kesch e la chamanna Jenatsch èn manadas d’en guardiatgamona. La chamona d’Ela è ena hetta nunospitada.
Ena tgossa organisatorica
Quant bagn tgi las tgombras pudevan neir occupadas, dependeva chesta staschung er dallas gruppas tgi nivan sen tgamona. «Schi vevans gruppas pi grondas savevans metter daple persungas ainten la madema tgombra», rachinta ena gidantra ainten la chamanna Kesch. Tge tgi pertotga las maseiras da Covid ins vegia pero dantant gio sa diso.
Per la chamona d’Ela dattigl en sistem online noua tg’igl giast po s’annunztgier per ena pernottaziun. Sch’igls 16 plaz èn reservos vala la hetta scu plagna. «Noua tg’igl giast tschainta u dorma è alloura ainten la responsabladad dad egn e mintgign», rachinta Turi Huber tgi è responsabel per la hetta. An general èn igls guardiatgamonas cuntaints cun la staschung da stad. Ins ò per gronda part pudia dar albiert agls giasts tgi levan pernottar, betg igl davos perchegl tgi las pernottaziuns eran reparteidas bagn sur l’antiera emda e betg angal concentradas sen las fegns d’emda.
Magler cun distanza
Las steivas dallas tgamonas CAS èn savens fitg strètgas. Ins vegia risguardo la distanza da 1,5 m ni installo sparteidas da plexiglas, dei Jill Lucas. Ella è guardiatgamona ainten la chamanna Jenatsch. «Perchegl tgi tot las gruppas da giasts on gia da tschantar separo vevans betg avonda cuppas per tantas meisas. Avant ins pudeva sarveir ena cuppa salata per meisa. Perchegl vainsa sarvia igl damagler directamaintg ord cuschigna», dei Jill Lucas. Maseiras da Covid montan er daple vaschela. Ainten la chamanna Kesch veva mintga giast l’atgna cuppa da salata e l’atgna lugargia.
Pernottar angal cun certificat
A parteir digls 13 da settember ston persungas sur 16 onns mussar en certificat da Covid per pudeir antrar. Las consequenzas: las tgamonas pon puspe neir occupadas cumplettamaintg e maseiras da distanza u igl obligatori da purtar mascrignas na valan betg ple. Igl travagl è sa mido anc eneda. I dat daple telefons e dumondas davart igl certificat ainten las tgamonas. Er la controlla digl certificat è ena lavour supplementara. «Persiva vainsa daple giasts e las singulas gruppas tschertgan puspe igl contact e dattan a tgertas ansemen», dei Jill Lucas. Ainten la chamanna Kesch ins ò tscharnia la veia sieira: malgro igl certificat obligatoric vala veanavant en obligatori da purtar mascrigna. «Cun chella maseira lagn nous impedeir isolaziuns», dei la gidantra dalla chamanna Kesch.
La chamona d’Ela dantant è en’excepziun, essend tgi ella na posseda nign guardiatgamona na vala er nign certificat obligatoric. «Nous occupagn veanvant 16 plaz ed igl giast s’organisescha sez», dei Turi Huber. Igl obligatori da purtar mascrigna vala veanavant.
«Igl giast ò oters basigns»
Tottas treis tgamonas discorran digl giast tgi seia sa mido. Igl cumparan giasts tgi gevan avant la pandemia forsa pitost agl exteriour per far vacanzas. Giasts, tgi sotstimeschan igls prievels e las distanzas da viandar. Giasts, tgi von a perder e tgi on tema dall’otezza. «Igl giast ò oters basigns, chegl è en trend tgi badagn gio varsaquants onns. Cun la pandemia ògl pero do en schlantsch supplementar. Chegl n’èn betg ple igls alpinists classics da pi bod. Ia va er pi savens telefons, perchegl tgi na son per exaimpel betg scu metter fimpegna ainten hetta. Els èn surdumandos ainten ena hetta sainza guardiatgamona», rachinta Turi Huber. Tg’igl giast è sa mido mossa er en tgit ainten la cassa dallas bavrondas: pi savens constattescha Turi Huber tgi la stgaffa cun bavrondas è bunamaintg veida, tgi la somma ainten la cassa na vo pero betg a pro cun igl consum.
Chamonas d’Ela
Ellas sa cattan tranter Savognin e Barvogn. La hetta «nova» sa catta sen 2250 m s.m. ed exista siva digl onn 1911. Ella porscha plaz per 26 giasts. La hetta «viglia» exista siva digl onn 1879, sa catta en pêr meters pi angiu, porscha plaz per 8 giasts e vign duvrada scu tgamona supplementara. Las chamonas d’Ela èn angal occupadas la fegn d’emda durant la stad d’en commember dalla secziun CAS Tavo.
Chamanna Jenatsch
Ainten la Val Bever, tranter igl Pass d’Alvra ed igl Pass digl Gelgia sa catta ella sen en’otezza da 2652 m s.m. Ella è la tgamona CAS situada igl pi ot aint igl Grischun. 71 giasts pon durmeir a madem taimp ainten la tgamona. Ella exista siva digl 1908 e totga alla secziun CAS Bernina. Da stad e d’anviern è la chamanna Jenatsch occupada d’en guardiatgamona.
Chamanna Kesch
La chamanna Kesch sa catta sen en’otezza da 2625 m s.m. tranter Tavo ed igl Pass d’Alvra, agl ost da Barvogn. Durant la staschung da stad e d’anviern è la hetta averta e vign manada d’en guardiatgamona. Ella porscha plaz per 92 giasts e totga alla secziun digl CAS Tavo.
Gust da leger dapli?