«Nus lein esser piuniers»
Il project per ina agricultura grischuna neutrala arisguard il clima ha presentau ier a Landquart empremas enconuschientschas dil project lantschaus l’entschatta digl onn. Las biaras emissiuns nuscheivlas dils menaschis purils vegnan buca da tracturs e transporters, mobein dalla biestga.
Il meinafatschenta dil Tscherchel da maschinas grischun, Claudio Müller, ei co-menader dil project per ina agricultura neutrala arisguard clima ed emissiuns. «L’agricultura ei pertuccada dad in clima che semida.» E l’agricultura contribuescha a quella midada. Biabein 14% dallas emissiuns nuscheivlas per il clima derivan en Svizra dall’agricultura. «Perquei havein nus lantschau il project per ina agricultura neutrala arisguard il clima», ha Claudio Müller getg ier ad ina conferenza da pressa a Landquart. El ha presentau las empremas enconuschientschas dil project lantschaus l’entschatta digl onn. Da cuminonza cun Daniel Buschauer, il cau digl Uffeci da geoinformaziun ed agricultura, dalla gestiunaria da Bio Grischun, Bernadette Arpagaus e dils representants dils menaschis purils che fan part al project, Séverine Curiger, Urs Spescha e Rolf Hug. «La gronda part dallas emissiuns nuscheivlas che derivan dall’agricultura vegnan buca da transporters e tracturs ch’ein stedi sin via. La gronda part dallas emissiuns vegnan dils animals da nez.»
Anflar il dretg mied
La gruppa da project instradada denter auter dalla Uniun purila, da Bio Grischun e digl Uffeci d’agricultura ha elegiu 50 menaschis grischuns che han sco emprem pass bilanzau lur atgnas emissiuns. Per silsuenter proponer ed experimentar co reducir sin lur menaschis las emissiuns. «Neu dalla perscrutaziun dat ei gia interessants indecis co reducir las emissiuns sin in menaschi puril.» Claudio Müller ha puntuau ch’eis seigi ussa caussa dils menaschis da pilot d’examinar sche las propostas dalla scienzia seigien practicablas. Séverine Curiger che fa la pura cun siu partenari a Tinizong ha gest bilanzau las emissiuns sigl agen menaschi. «Cun separticipar al project ei noss’egliada sil menaschi semidada.»
La biestga ei impurtonta
Urs Spescha, pur a Surcuolm, ha regurdau all’impurtonza dalla biestga per l’agricultura da muntogna. «Quei fatg simplifichescha buca nossa via ad in clima neutral.» Rolf Hug ha presentau las stentas dils menaschis agricols dil cantun en caussa clima. «In’idea fuss da perver las gaglinas cun insects, insects che nus havein tratg sezs.» Daniel Buschauer ha getg daco ch’il cantun sustegn il project cun 6,5 milliuns francs. «Nus vulein buca spitgar entochen che la Confederaziun sforza l’agricultura da sbassar las emissiuns, nus lein esser piuniers ed esser dalla partida cu las reglas da giug vegnan definidas.»
«Auters cantuns han gia spluntau»
FMR: Bernadette Arpagaus, la via dalla agricultura neutrala viers las emissiuns respectiv il clima para dètg cumplexa?
Bernadette Arpagaus: Gie, quei ei aschia, ei dat differents loghens sin in menaschi puril nua che las emissiuns nuscheivlas selain reducir. Perquei vala la fasa actuala sco labor d’experimentar ed eruir tgei che fa propi senn e tgei che reducescha la fin finala las emissiuns. Nus havein era ina gruppa d’experts ch’accumpogna nies labor.
Daco sto gest l’agricultura sefatschentar cun emissiuns e clima. Il traffic contribuescha in bienton dapli allas emissiuns?
Gie clar, l’agricultura ei buca persula responsabla per las emissiuns e la midada dil clima. Nus lein denton buca spitgar entochen ch’enzatgi gi da surengiu all’agricultura tgei ch’ella sto far per reducir las emissiuns. Ussa savein nus elavurar sligiaziuns ed essan in pass ordavon. E nus savein mussar anoviars che nus essan activs.
Bio Grischun ei part da quei project ed ei buc exnum l’organisaziun che va ordavon?
Na, igl ei buc exnum in project da bio, Bio Grischun ei denton dalla partida. Ins sto veser che varga 60% dils menaschis grischuns ein menaschis da bio e 40 dils 50 menaschis da pilot dil project ein menaschis da bio. Sulet cun esser in menaschi da bio ein ins denton aunc gitg buca neutrals viers il clima. Bio Suisse ponderescha medemamein d’instradar ina strategia dil clima. Impurtont ei ch’ei vegn luvrau communabel e buca che mintgin fa enzatgei mo per el.
Enzacu fa la politica agrara pretensiuns viers ils menaschis en connex cun il clima.
Baul ni tard sto l’agricultura semuentar en caussa clima, momentan havein nus in avantatg cun nies project. Igl Uffeci federal d’agricultura ei interessaus vid nossa lavur ed auters cantuns han gia spluntau e vulan saver tgei che nus fagein. E buc emblidar consumentas e consuments che fan stem da nossas stentas.
Gust da leger dapli?