La mort, ina mort, bleras morts

I va vers la fin d’october, la feglia entschaiva a crudar, laschond blut la roma da las plantas la fin finala. Il terratsch vegn grisch, fraid; el savura da schubra mort, perquai che murir/durmir/sa retrair è insatge natiral ed ha ses senn profund.

Era mes patratgs van en direcziun da la mort – igl è prest november. Quant «schubra» è lura la mort tar nus umans? «Schubra» en il senn da «destin», da malsogna (inclusiv corona), da vegliadetgna, tras eveniments elementars? Quai san ins forsa anc chapir ed acceptar insaco, er religiusamain. (Dal reminent è mintga mort ina surpraisa, insatge tragic e grev-acceptabel, irritant per quels che restan enavos – quai constat.)

Ils carstgauns moran era pervia da guerra, schuldads u civilists, civilistas. Ubain ch’i najan, millis e millis regularmain en la Mar Mediterrana. Là vegnan vitiers ils fatgs etics da la culpa, da las victimas. Ma sajan nus sincers: Nus vesain ed udin tut quai atras ils meds da massa, i fa mal in mument, però igl è lunsch davent da noss mintgadi… Brutal da dir quai, ma uschia èsi. Almain vegnan quellas catastrofas anc publitgadas regularmain, era cun cifras.

Autras morts che ma dattan da patratgar particularmain vegnan darar pli numnadas sin l’emprima pagina da las gasettas, en il Telesguard u la Tagesschau, gnanc cun cifras statisticas: accidents da trafic e violenza en chasa. Tranter 200 e 300 persunas moran anc adina mintg’onn en Svizra sin via. La medema cifra tras violenza en chasa. N’è quai betg in scandal? Ma er cun quai essan nus gia disads, i na vala strusch pli ina lingia grossa.

Ed ils femicids? La statistica tradescha: Mintga mais vegn mazzada ina femna, en media – be en Svizra. Perfidamain numnan ils meds da massa quai «drama da famiglia», cumbain ch’ina dunna vegn mazzada atras ses partenari u ex-partenari, pia èsi in femicid. Esser dunna e partenaria, quai è malsegir.

Interessant: Dals lufs avain nus pli blera tema che dals umans. Nua resta la confidenza?