Tschittas, il november?

L’assistenta pastorala da Glion, Flurina Cavegn-Tomaschett ha introduciu avon in onn e miez ina meditaziun meinsila cul tetel «Impuls digl artg s. Martin». La devoziun cuorta da mesjamna sera ei stada dedicada alla tschitta. En in cuort referat ha Jürg Schmid presentau quei insect fascinont.

parter

Ei seigi bein curios sch’ins audi ni legi d’in impuls culla tschitta el center. Ussa, il november, seigi franc buca il meins da quels insects, ha l’assistenta pastorala fatg allusiun all’entschatta digl impuls. El tschalèr dalla casa pervenda ha Flurina Cavegn-Tomaschett beneventau in triep persunas interessadas. Che quellas ein s’entupadas en tschalèr ha giu in motiv, ed ha era s’udiu tier quei impuls digl artg s. Martin. Sco per exempel gl’artg, la punt, la crusch ni l’aua ei era la tschitta in simbol. La menadra dalla devoziun e sia conorganisatura Rita Schwarz han rendiu attent alla metaforfosa, alla midada, respectiv allas midadas che la tschitta fa. Ella poppa, in liug stgir, stretg e malcumadeivel, setransforma la maula en ina biala tschitta che sgulatscha silsuenter tras la cuntrada. La tschitta ei il ferm simbol dalla midada. Ina tala sappi esser cumbinada cun dolur. Cu ins anfli la sortida, setransformi quei sentiment denton en glisch e libertad.

In milliun specias d’insects

Aschia ha la gruppa bandunau il tschalèr ed ei ida meditond siado ella sala dalla pleiv. Leu ha buca in teolog, mobein in entomolog, beneventau els. Jürg Schmid, il dentist da Glion, ei in dils impurtonts perscruttaders ed experts da tschittas en Svizra. Sias publicaziuns scientificas e sia reit da contacts tonschan denton lunsch suls cunfins svizzers. Per sias prestaziuns ella domena dallas tschittas e dalla historia naturala ha cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini surdau ad el l’jamna vargada in premi da renconuschientscha dil cantun Grischun. Cun paucs exempels da specias da tschittas ha Jürg Schmid avischinau ils presents a quellas creatiras fascinontas. Las tschittas s’audan tier la classa dils insects. Sigl entir mund enconusch’ins entochen oz in milliun specias d’insects, ina enorma diversitad. Il referent ha mussau fotografias dil frac (Schwalbenschwanz) e digl apollo (Apollofalter). Igl ei duas dallas bialas tschittas indigenas, dotadas cun colurs e musters glischonts.

Quellas e tuttas autras specias neschan cul medem ciclus da veta. La maula mida tschun gadas pial avon ch’ella vegn ina tschitta. Ses ovs metta gl’insect buca en loghens casuals. Ella mira che la maula hagi las meglieras cundiziuns per la transformaziun. Ils ovs depona la tschitta sin plontas ni pastgs ch’ein defini exactamein. La metamorfosa fa la maula lu enteifer 14 gis, igl ei ina miracla che fascinescha Jürg Schmid dapi ch’el s’occupescha cun quella scienzia. Aschia ha el era saviu render capeivla e plausibla ina meditaziun il freid november culla tematica dalla tschitta.