«Per furtüna essans in Svizra»

Cun minch’uonda da pandemia s’haun müdedas prescripziuns e que es gnieu adüna pü greiv da planiser ed organiser. Düraunt mais as vaiva da renunzcher a concerts e cultura. Ad artistas ed artists però nu sun be gnieus piglios il bels mumaints i’l minchadi, ad els es dad ün di a l’oter eir gnida piglieda üna basa da vita e d’existenza.

Immez üna müdeda

Bibi Vaplan vaiva già aunz la pandemia bado ch’ella less müder qualchosa in sieu minchadi. Üna vita chi’s repetiva traunter registrer albums ed ir sün turnea nu l’ho pü satisfatta. «Eir cun tuot la digitalisaziun e la surabundanza in nos muond, eir in connex cun concerts e musica. Zieva ch’eau d’he fat que bgers ans nu tuornaiva que pü uschè per me. Lo am d’he retratta a Lumbrein in mieu atelier», disch Bibi Vaplan. In generel saja ella gnida pü quieta tres la pandemia, managia l’artista.

Cuort aunz la pandemia ho Martina Linn desdit sia abitaziun e vulaiva ir trais mais i’ls Stedis Unieus. Sieu possess vaiva ella miss in s-chaclas ed ella s’ho allegreda per ir a visiter amias ed amihs ch’ella vaiva imprais a cugnuoscher düraunt il stüdi da musica a Lucerna. Ma impustüt s’allegraivla eir pels palcs americauns. Martina Linn disch: «Ils open mics cuntschaints ad L.A. ed Austin/Texas, vulaiva ir ad explorer per chanter eir mias chanzuns actuelas da mieu album ‹Win What Yesterday Lost› chi’d es cumparieu in december 2019.»

In tschercha d’inspiraziun

Zieva cha Donald Trump vaiva serro ils cunfins duos dis aunz il svoul da Martina Linn ho ella pür realiso quaunt seriusa cha la situaziun d’eira. Grazcha al battarist da sia band ho ella clappo l’occasiun dad ir a ster in üna chesa da battasendas a l’ur da la cited da Berna. Cun que ch’ella nu vaiva üngün’abitaziun, s’ho ella drizzeda aint per trais mais in quist chesin. Ella vaiva l’intenziun da scriver nouvas chanzuns.

Oter scu Bibi Vaplan vaiva Martina Linn difficulteds per chatter l’inspiraziun per cumpuoner nouv materiel. Tuot ils instrumaints ch’ella vaiva piglio per mauns tunaivan lungurus. Martina Linn disch: «Per la prüma vouta nu d’heja gieu la peida da scriver. In mincha cas d’eira que eir mia prüma blockeda musicala in quists quindesch ans. Eau sun riveda ad ün punct inua cha d’he stuvieu accepter mia vita nouva.»

Bun sustegn

La basa da vita d’eira tuot in ün dandet davent cul prüm lockdown. Bibi Vaplan ho clappo agüd da la Confederaziun e da fundaziuns. Ella disch: «Tres que ch’eau d’he adüna do aint bain mias impostas d’heja clappo sustegn finanziel. Que es gnieu güdo bain e svelt.»

Ingaschamaints e concerts sun però gnieus pü rars. Aunz la pandemia vaiva ella üna fin duos dumandas da concert l’eivna. Pel mumaint sun que be auncha üna dumanda e mez in trais mais. Eir Martina Linn es gnida sustgnida da la Confederziun. Ella managia: «Per furtüna essans in Svizra.»

Quist an haun Martina Linn scu eir Bibi Vaplan survgnieu ün premi doto cun 25 000 francs da la fundaziun SUISA. Ils premis «Get Going» sun agüds da finanziaziun e dessan sgürer üna liberted creativa pels artists e lur progets futurs.

Nouvs progets

Düraunt las prümas uondas da la pandemia ho Bibi Vaplan cumanzo a creer ün nouv proget: la Popcorn-Opera. Quist proget interdiscipliner es gnieu lantscho quist an cul prolog. L’an chi vain, als 11 gün, seguan l’uvertüra e’l prüm act. Planiso es eir ün video-game.

Que nu’s tratta d’üna opera tradiziunela, i’l decuors da la furmaziun es gnieu experimento bger. Il minz simbolic da l’opera es ün graun da furmantun. Scu quist graun, chi’s transfuorma tres s-chuder, dess eir explodir la Popcorn-Opera e que in tuot las direcziuns artisticas. Il motto in generel es da schluppanter cunfins. Bibi Vaplan vezza eir ün avantag illa pandemia. «La pandemia ho do a me la schanza da creer quist proget», disch ella.

Chanzuns rumauntschas

Da Martina Shuler, mnedra da la Chesa Planta a Samedan, es Martina Linn gnida rendida attent a poesias rumauntschas. Sper las ouvras d’Artur Caflisch ho la poesia «not» da Jon Guidon persvas a Martina Linn düraunt il prüm lockdown da cumanzer ün proget rumauntsch. In october 2022 as voul ella retrer per trais mais illa Val Müstair per scriver nouvas melodias per poesias rumauntschas. I’l «labor rumauntsch» dessan eir gnir interpretedas veglias chanzuns rumauntschas da nouv i’l stil da Martina Linn. A la fin da quels trais mais es planiso da registrer ün disc cumpact accumpagno d’ün cudesch. Impü ho Martina Linn l’intenziun da registrer sieu quart album in settember 2022 ed intaunt ho ella eir pudieu surmunter sia blockeda da scriver. «Our da situaziuns difficilas as fuorman vias nouvas», managia Martina Linn.