«Ella dat veta alla cuminanza»

Igls nov da favrer 2001 ò la radunanza communala da Savognin do gleisch verda per realisar igl «Pavillon da Scuder», approvond igl credit ­basignevel. Igls 16 da december da lez onn è gio neida inaugurada la Biblioteca populara Savognin ainten chest bietg, ed oz festivescha ella igl sies 20avel anniversari.

parter

Igl bietg da scuder dasper igl Punt Crap niva betg ple duvro, gio digls onns 80 annò, ed era per eir an decadenza. Durant ples onns niva pondero, tge tg’ins pudess far cun el. ­Anfignen tg’ena gruppa da seis giovens da Savognin ò preschanto l’ideia d’igl sbuar ed igl ramplazzar cun en bietg d’en’architectura extraordinaria cun cantungs an pizs ed en tetg cun la culmogna inversa. «Nous vagn sviluppo l’ideia, scu tg’igl bietg da scuder pudess neir duvro per realisar en edifezi ­futuristic per dar sottetg alla Sala Segantini, alla Biblioteca populara e nizigier ena terza part per en affar tgi ò davert tot onn», sa regorda Patric Vincenz. Igls 9 da favrer 2001 ò la radunanza communala da Savognin approvo igl credit dad 1,3 miliuns. Aint igl ravogl dalla cumischung da biagier è alloura nia elavuro igl project fatg dad Enrico Uffer.

Angal 11 meis per eriger igl center da cultura

An terma d’angal endesch meis è nia realiso chel remarcabel center da cultura cugls salvs per la Sala Segantini ed igl spazi per la biblioteca, per la quala l’Uniun da donnas, cun ­l’inizianta Rina Steier alla testa, era gio da divers onns annò alla tschertga d’en local. ­L’Uniun da donnas veva dantant er gio procuro pigl capital da partenza da 50 000 francs per la compra d’indrezs e codeschs. Igl menaschi dalla biblioteca ò’la pero stuia ­surlascher agl cumegn, perchegl tgi chel vess surpasso las sias pussebladads. «Gio da purtar igls costs annuals fiss simplamaintg betg sto pussebel per l’Uniun da donnas», motivescha Domenica Steier, la presidenta ­d’alloura. Cun la donaziun menziunada ed igl sustign dad 80 000 francs dalla fundaziun Denzler ò la si’uniun organiso l’amprema compra da 2347 codeschs e medias tigl Sarvetsch svizzer per bibliotecas a Berna.

13 deis per andrizzar la biblioteca

Ma i na seia tottaveia betg sto simpel  da far eir igl menaschi, conferma Peder Wasescha, igl amprem president dalla fundaziun, perchegl tg’ins veva anc nignas experientschas da manar ena biblioteca. Perchegl vegia igl cumegn da Savognin fundo igls 24 da set­tember 2001 la Fundaziun Biblioteca popu­lara Savognin tgi ò survagnia la funcziun d’angascher persunal, far eir ed administrar igl menaschi ed inoltrar dumondas da ­sustign, perchegl tgi tant era evident, tgi la biblioteca possa betg purtar sasezza. ­«Uscheia ègl sto gido, tg’igl Sarvetsch per bibliotecas svizras ò mess a disposiziun ed andrizzo igl mobigliar», dei Judith Soliva, l’amprema bibliotecara. Igls 4 da december 2001 on ellas retratg igl salv. Graztga agl ageid da ples voluntarias e dus donnas professiunalas dalla Biblioteca cantunala èn las carungas stadas amplaneidas anfignen all’inauguraziun festiva digls 16 da december.

Cunsiglier la clientella è igl pi impurtant

«La gliout an vischnanca ò er reagea fitg ­bagn», dei Judith Soliva tgi ò mano la ­biblioteca durant 13 onns. «Gio dus meis pi tard vevans do ad amprest var 2 000 meds ed alla fegn ­digl amprem onn èn chegl stos gio passa 10 573», screiva ella aint igl sies ­amprem rapport annual. Oramai ègl sa ­musso bagnspert, tgi las stentas correspondevan ad en vast basigns. Tg’igl menaschi è partia schi bagn è er en maret dallas bibliotecaras tgi vevan da prestar blera lavour per modesta paia e tot a mang all’antschatta, anfignen tg’igl com­puter e surtot igl scanner on livgia la lavour d’andatar. La biblioteca amprestava alloura betg angal codeschs, ma­bagn er cassettas, ­videos e gis ed organisava da tottas sorts occurrenzas durant igl onn, scu prelecziuns, preschentaziuns da ­codeschs e sa participond alla «Notg da ­rachints». «Chels ar­ranschamaints eran grondious muments tgi davan veta speziala alla biblioteca e cunzont las rachintaziuns da Daniela Steier èn stadas adegna ena culminaziun», sa regorda Judith Soliva.

Siva digl giubileum da diesch onns ò la ­Biblioteca gia d’eir alla tschertga d’ena nova manadra. Igls 2011 è Nora Netzer antrada an sarvetsch. Ella ò surpiglia igl timung la premaveira 2014, siva d’aveir fatg la scolaziun basignevla. Dantant ò Sabine Vincenz gia surpiglia igl post dall’amprema assistenta ­Lisbeth Mareischen.

Nora Netzer prest en decenni alla testa

Atgnamaintg erigl previa da festivar igl 20avel anniversari cun ena festa da vaglia. Ma an ­vista alla pandemia, ò igl cunsegl da ­fundaziun decidia da reparteir las festivitads sen en antier onn, da maniera tgi daro oramai mintga meis egna anfignen dus ­occurrenzas. «Chegl è en angraz­tgamaint alla nossa cliantella tgi ans sustigna adegn’anavant», dei ­Nora Netzer. Chels arranschamaints duessan animar la gliout da frequentar puspe la biblioteca tgi ò bagn pitia en po perveia dalla pandemia. «Preveidas èn lecturas per carschias, p.ex. cun Philipp Gurt e Doris Röckle ed arranschamaints creativs per carschias ed unfants, pigls quals i vign rachinto istorgias eneda agl meis», annunztga la bibliotecara. «Uscheia crescha l’attractivitad dalla nossa biblioteca», dei Giancarlo Torriani, igl parsoura actual dalla fundaziun. «Schi vagn ena biblioteca attractiva, alloura è er siaro igl sies futur. Impurtant ègl per nous da la ­mantigneir. Chegl è en’instituziun culturala tgi è ­essenziala, betg angal per Savognin, mabagn per l’antiera regiun. Ella dat veta alla cuminanza.»

Angal la partiziun digls codeschs ­rumantschs n’è betg ple tgirada scu digl taimp da Reto ­Capeder, tgi procurava adegna pigls codeschs igls pi actuals.

20 onns e var 200 000 amprests

Tgi la Biblioteca populara Savognin cor­responda ad en vast basigns demossan igls dombers tgi montan davent dall’antschatta tranter 8000 e passa 10 000 amprests annuals. Chels sa cumponan ozande surtot da bel­letristica, codeschs auditivs, DCs, DVDs, litteratura tematica e gis. An chels 20 onns ò la biblioteca do ad amprest var 200 000 meds. «Digl 2016 annò vainsa er anc introduia la biblioteca digitala», dei Nora Netzer. «An chel risguard dattigl ena gronda dumonda, ­uscheia sa lascha schlarger igl adiever digl abunamaint sainza costs supplementars.» Per 70 francs pon famiglias amprestar en domber nunlimito da meds, 60 frs. costa en abunamaint singul e 25 frs. chel per giuvenils. Naturalmaintg tgi chellas antradas na corvan betg las expensas annualas da radond 50 000 ­francs. «Perchegl è la biblioteca dependenta digl sustign digl cumegn», dei Sabine Vincenz ed agiunta tgi la biblioteca seia dantant er daventada en li popular da s’antupada.

Perchegl tgi l’istorgia dalla Biblioteca populara è en sucess da dus decennis ègl evident tgi Patric Vincenz concluda: «Sch’ia vard anavos sen chels 20 onns passos, sunga digl tottafatg satisfatg dalla decisiun digl favrer 2001.»