«Ia less vaseir las mias muntognas»

Carmine Abate, scribent calabres cun domicil ainten la regiun digl Trentino, ò publitgia da curt igl roman «Il cercatore della luce» (Igl tschartgeder dalla gleisch) tar la renumada tgesa editoura Mondadori. Igl è en’ulterioura amprova da s’avischinar alla curta veta terrestra digl artist Giovanni Segantini (1858-1899) siva digl roman biografic dad Asta Scheib cugl tetel «Das Schönste, was ich sah» (2009).

parter

Carmine Abate ò retschertgea minuziousamaintg sen basa da lavours gio edeidas, ma er inedeidas, ed ò visito igls lis d’acziun, numnadamaintg er chels grischuns scu per exaimpel Savognin, Malögia, Soglio ed igl Munt da la Bês-cha sur Puntraschigna. Zont impressiunontas èn las parts dall’unfanza sventirevla da Giovanni Segantini ad Arco alla vischinanza digl Lago di Garda, er graztga agl fatg tg’igl scribent veiva agl manevel. Sper la veta ple u manc cronologica digl «artist dalla gleisch» vign integro en rachint digl taimp bler pi tard tgi culminescha ainten en’istorgia d’amour.

«Maria a trasbordo»

Ins ligia las 344 paginas nuninterrottamaintg cun tensiun, schibagn tg’igl scribent taliang lavoura cun en lungatg dètg elevo. Belezza la passascha, noua tgi Carmine Abate sa revelescha scu passiuno digl art, descrivond l’ancunaschainta ovra Maria a trasbordo scu suonda: «… la barca piena di pecore fino all’inverosimile, la madre e la sua creatura strette strette in un angolo, il padre pensieroso ai remi, l’acqua e il cielo avvolti attorno a loro in un abbraccio di luce, che a me dava una sensazione di serenità» (…la bartga fulanada cun nursas, la mamma e la sia createira stretgas stretgas ainten en cantung, igl bab pansarous agl timung, l’ava ed igl tschiel zuglias d’ena ambratscheda da suglegl tgi am dava en sentimaint da quietezza). L’amour schi profonda anvers la mamma tg’igl artist ò pers cun set onns, è en feil cotschen ainten la sia veta. «Per lui la parola madre è sacra», pretenda Carmine Abate cun raschung.

Igls citats ancunaschaints

Durant la lectura ins antopa er igls citats da Giovanni Segantini tgi on fatg la currella: «Soglio, la soglia del paradiso» (Soglio, la sava digl paradis), «Artisti si nasce, non si diventa» (Artist ins nescha, ins na davainta betg), «Voglio vedere le mie montagne» (Ia less vaseir las mias muntognas), «Arte e amore vincono il tempo» (Art ed amour survantschan igl taimp). Chel davos citat ins pò liger segl santieri a Malögia scu scripziun sen la fossa communabla da Giovanni e Bice, nateiva Bugati. Carmine Abate manegia tgi seia pitost la famiglia tgi vegia creo chella bela construcziun cugl caracter da proverbi.

Betg schinigia la sanadad

Giovanni Segantini ò malagea cun passiun ed a moda instanclabla, negligiond er las sias forzas fisicas e psichicas. Per las lavours an connex cun l’exposiziun mundiala a Paris vegia el luvro anfignen sedesch ouras an de. Igl artist è mort segl Munt da la Bês-cha an consequenza d’ena pleuritis (Brustfellentzündung). Chel tgapetel descreiva Carmine Abate extendeidamaintg e cun gronda dramatica. L’amour, schi profonda e sincera tranter Giovanni e Bice, cumpara repeteidamaintg aint igl roman. Durant tg’igl consort era fatschanto cun las lavours artisticas preligiva la consorta or dad ovras classicas. «Senza Bice sarebbe stato analfabeta a vita.» Igl artist stueva esser sto en grond adherent digl scribent franzos Alexandre Dumas (1802-1870), tradescha Carmine Abate.

L’istorgia parallela

L’istorgia parallela sa spleia surtot tranter Besenello (Trentino) e Malögia. Mauro Adamo ò gia luvro a sias ouras scu capoortulan aint igl «grande hotel Kursaal» a Malögia, accumpagnea digl fegl Carlo. Chel vegia fatg regularmaintg tarmagls cugls unfants digls Segantinis. Carlo ò fatg pi tard carriera scu inschignier giun Calabria ed ò marido en’indigena cun rieischs albanesas. Chella rachinta an fitg ota vigliadetna agl beadi Carlo davart las bungas relaziuns tranter las famiglias Segantini ed Adamo. Ainten la baita (ena speztga d’acla) se Scanuppia sa catta er en maletg original cugl motiv d’ena mamma tgi peglia pigl bratsch en unfant. Igl beadi Carlo less saveir adegna daple davart igl artist da renom mundial. El fò la finala cugl bike en viadi organiso tgi magna digl Trentino an Nagiadegna segls fastezs digls Segantinis. Ed el s’inamurescha ainten la guida…

Mureir dus gedas?

Carmine Abate dilucidescha ainten l’ovra er l’impurtanza digl rachintar, noua tgi carstgangs, scumparias gio d’en taimp, reveivan puspe. La tatta Moma manegia cun persvasiun: las istorgias cuntinueschan uscheia a veiver anavant ainten tè. «Sarebbe tremendo morire due volte, morire per sempre.»


Il cercatore di luce, romanzo, Carmine Abate, Mondadori, 2021.