Chemist, mecanist e biolog

Aluis Cabernard ei beingleiti 25 onns responsabels per las sereneras dalla vischnaunca da Mustér. Ina lavur che porta ad el bia satisfacziun. Il temps avon e suenter ils firaus pretenda digl um dalla serenera dapli attenziun per tener sidretg il menaschi.

parter

Aluis Cabernard ha menau tras siu reginavel a Mustér/Raveras e sias explicaziuns han spert tradiu che la caussa ei detg cumplexa. «Jeu sun empau mecanist, empau chemist ed empau biolog.» Aluis Cabernard ei responsabels per las sereneras dalla vischnaunca da Mustér e la serenera principala sesanfla a Raveras sut il vitg. Ulteriurs treis indrezs pli pigns sesanflan a Disla, Perdomat e novissimamein era a Madernal. Dumandaus ei Aluis Cabernard principalmein sco biolog enaquella che la sesiun d’unviern entscheiva.

Populaziun crescha anetg

Entuorn Nadal crescha la populaziun da Mu­stér da circa 2000 habitonts ualti anetg entochen datier da 7000 habitonts e cun els l’aua piarsa. ­Suenter che l’aua piarsa ei vegnida schubergiada en ina emprema fasa a moda mecanica, flessegia ella el coc dalla serenera. Leu nua che bacterias ed auters micro-organissems schubregian l’aua. «Detg empau simplificau maglian ils organissems la miarda ch’ei ell’aua.» Senza preparar quels organissems sin l’unda supplementara d’aua piarsa massen els a frusta e cun els la part biologia dalla serenera. La medema situaziun sepresenta al responsabel dalla serenera suenter ils firaus cu il diember dalla populaziun croda puspei anetg sil livel normal. «La part biologica dalla serenera viva e quella veta san ins buca semplamein tschentar en ni ora sco ina maschina.» Tenor basegns survegnan las bacterias oxigen e caltschina. «Igl organissem sto haver in ambient optimal per luvrar.»

Beingleiti 25 onns en uffeci

La serenera da Raveras ei vegnida sanada avon 25 onns e beingleiti tons onns ei Aluis Cabernard responsabels per quei stabiliment. Sia basa professiunala ha el formau tier la Distec SA e s’annunziaus per survigilar la serenera eis el senza enconuschientschas en quella sparta. La savida da serenera ha Aluis Cabernard re­tschiert via regulara scolaziun e dabia experienza. «Enqualga fredel jeu sch’enzatgei constat buc. Ni ch’il telefonin scalina sch’ina pumpa ni in indrez fa buca siu duer.» Las pusseivladas che quei succeda ein buca pintgas. Diversas pumpas allontaneschan igl gliet setschentaus en ina dallas butschidas en in tanc. Il gas da quei gliet vegn duvraus per far electricitad. «Circa ina ­tiarza dalla electricitad che nus duvrein producin nus sezs.» Dabia tecnica ei necessaria per schubergiar l’aua piarsa e surdar ella puspei al Rein. La tecnica ha era ina certa vegliadetgna aschia ch’igl ei buc adina sempel da remplazzar quei che va empaglia.

Satisfatgs dalla lavur

Aluis Cabernard ei satisfatgs da sia lavur ch’el valetescha per fetg varionta. Pilpli lavura el persuls e buca adina selain uras da lavur regularas realisar. «Sch’enzatgei constat buc, ston ins reagar e reglar la caussa per prevegnir a problems  pli gronds.» In substitut sustegn las stentas dil tgamun dallas sereneras da Mustér e sch’ei dat in problem duront las vacanzas dad Aluis Cabernard selai quel reglar pil solit via telefonin. Dabia sustegn survegn il schef dallas serenaras dalla vischnaunca ed il contact cun il menader dalla serenera da Tujetsch ei stretgs. Regularmein sto Aluis Cabernard tarmetta provas dalla aua piarsa da sias sereneras a Cuera. E dapi entginas jamnas era provas che vegnan examinadas sin il coronavirus. Insumma tradescha ina serenara dabia dil secuntener dils convischins colligiai cun quei indrez. Aluis Cabernard sa eruir ualti exact il diember da habitonts tenor l’aua piarsa che flessegia el stabiliment da Raveras. Ed in risti caveglia ord l’aua piarsa ch’entra en la serenera quei che sauda atgnamein buc ella canalisaziun.

Populaziun pli consequenta

Aluis Cabernard ha tradiu che la populaziun seigi ozilgi pli cunscienta da buca svidar ella canalisaziun caussas che s’audien buca lien. El ei perschuadius ch’ils affons da scola che visetan regularmein la serenera hagien educau en quei grau las persunas carschidas. Ed aunc enzatgei ei curdau en egl ad Aluis Cabernard: El ravugl da fiastas grondas sco tscheiver crescha il diember da preservativs «da tuttas colurs» ell’aua piarsa da Raveras. Era quei plastic sto vegnir allontanaus. La serenara da Raveras ademplescha sia incarica era grazia agl engaschi dad Aluis Cabernard. Mo el ei pertscharts che la vegliadetgna dalla tecnica ei avanzada ed ina remedura digl indrez baul ni tard indispensabla. E da far part a quella remedura selegra Aluis Cabernard. Dad in gi saver survigilar ed interve­gnir pli stedi en sia serenera via il computer.